Dwergstaat
Dwergstaat is een onofficiële benaming voor een staat met een zeer kleine oppervlakte. Dwergstaten worden ook wel ministaten genoemd.
Inhoud |
Ontstaan van dwergstaten [bewerken]
Dwergstaten ontstaan om verschillende redenen.
Eilandstaten hebben een geografie die zich goed leent voor zelfbestuur.
Bij dwergstaatjes in berggebieden gaat het meestal om moeilijk toegankelijke gebieden, die vanuit de omringende landen niet of nauwelijks aan te vallen waren, terwijl het dwergstaatje zelf zich goed kon verdedigen.
Ook ontstaan veel dwergstaten doordat landen het niet eens kunnen worden over de loop van de grens, en er een verdrag gesloten wordt om het betwiste gebied onder zelfbestuur of dubbelbestuur te plaatsen.
Ook historische anomalieën kunnen aanleiding geven tot de vorming van dwergstaten waardoor ze buiten grotere staten kunnen blijven.
Afhankelijkheid [bewerken]
Dwergstaten kampen, net als eilandstaten (veel dwergstaten zijn bovendien ook eilandstaten), met een tekort aan economische hulpbronnen die middelen van bestaan kunnen garanderen. Dit leidde met name in de 19e eeuw tot een uittocht van jonge mensen die hun geluk elders gingen beproeven, waardoor de staatjes te kampen kregen met een braindrain en ontvolkt dreigden te raken. In de 20e eeuw wisten veel van hen echter nieuwe inkomensbronnen te vinden, geholpen door de toenemende mobiliteit. Sommige ministaten leven grotendeels van toerisme, anderen moeten het hebben van een bankgeheim, voordelige belastingfaciliteiten of het zijn van goedkoop vlagland. Anderen, zoals Singapore en Hong Kong, profiteerden van hun gunstige ligging en ontwikkelden zich tot een handelshub.
Aan het bankgeheim, fiscale faciliteiten en het zijn van goedkoop vlagland kleven echter wel risico's. Het kan ergernis opwekken bij grotere (OESO-)landen, die zich zorgen maken over het weglekken van belastinggelden of misbruik door de georganiseerde misdaad. Dit kan leiden tot economische sancties waar de ministaat weinig tegenover kan stellen. Veel ministaten hebben dan ook een 'broodheer' (vaak de voormalige kolonisator of het buurland) dat het in internationaal verband enigszins voor hen opneemt, onder voorwaarde dat het economisch beleid de 'broodheer' niet schaadt. Zo is Frankrijk de 'broodheer' van Andorra en Monaco, Zwitserland van Liechtenstein, Groot-Brittannië Jersey, Guernsey, Man en van zijn voormalige koloniën, en China sinds eind jaren '90 van Hong Kong en Macau. Ook wordt vaak de defensie door de broodheer behartigd.
Een aantal dwergstaten is hierdoor economisch zeer succesvol geworden.
Europese dwergstaten [bewerken]
Europese dwergstaten zijn (gerangschikt naar aflopende grootte):
| Andorra met een grootte van: | 468 km2 |
| Malta | 316 km2 |
| Liechtenstein | 160 km2 |
| San Marino | 61 km2 |
| Monaco | 1,95 km2 |
| Vaticaanstad | 0,44 km2 |
Luxemburg 2586 km2 wordt over het algemeen niet als een dwergstaat beschouwd, omdat het qua bevolking, oppervlakte en omvang van de economie beduidend groter is. Het aanduiden van Luxemburg als dwergstaat wordt door Luxemburgers als kwetsend ervaren.
Wel staatkundige eenheden, maar niet onafhankelijk zijn:
| Athos | 350 km2 | Griekenland |
| Jersey | 116 km2 | Brits Kroonbezit |
| Guernsey | 78 km2 | Brits Kroonbezit |
| Gibraltar | 6,5 km2 | Verenigd Koninkrijk |
| Man | 572 km2 | Brits Kroonbezit |
Historisch [bewerken]
| Vrije Stad Danzig | 1966 km2 | |
| Neutraal Moresnet | 3,44 km2 | (Condominium tussen Nederland (België) en Pruisen) |
| Abdijvorstendom Thorn | 1790 km2 |
Noord-Amerikaanse dwergstaten [bewerken]
| Dominica | 754 km2 |
| Saint Lucia | 620 km2 |
| Antigua en Barbuda | 442 km2 |
| Barbados | 420 km2 |
| Saint Vincent en de Grenadines | 389 km2 |
| Grenada | 344 km2 |
| Saint Kitts en Nevis | 261 km2 |
Wel staatkundige eenheden, maar niet onafhankelijk zijn:
| Amerikaanse Maagdeneilanden | 347 km2 |  Verenigde Staten |
| Anguilla | 91 km2 |  Verenigd Koninkrijk |
| Aruba | 180 km2 |  Nederland |
| Bermuda | 53 km2 | Verenigd Koninkrijk |
| Britse Maagdeneilanden | 151 km2 | Verenigd Koninkrijk |
| Clipperton | 7 km2 |  Frankrijk |
| Curaçao | 444 km2 | Nederland |
| Kaaimaneilanden | 264 km2 | Verenigd Koninkrijk |
| Montserrat | 102 km2 | Verenigd Koninkrijk |
| Saint-Barthélemy | 21 km2 | Frankrijk |
| Saint-Pierre en Miquelon | 242 km2 | Frankrijk |
| Sint-Maarten | 54 km2 | Frankrijk |
| Sint-Maarten | 34 km2 | Nederland |
| Turks- en Caicoseilanden | 948 km2 | Verenigd Koninkrijk |
Aziatische dwergstaten [bewerken]
| Singapore | 697,1 km2 |
| Bahrein | 665 km2 |
| Maldiven | 298 km2 |
Wel staatkundige eenheden, maar niet onafhankelijk zijn:
| Hongkong | 1092 km2 | China |
| Macau | 25 km2 | China |
Oceanische dwergstaten [bewerken]
| Tonga | 748 km2 |
| Kiribati | 717 km2 |
| Micronesia | 702 km2 |
| Palau | 459 km2 |
| Tuvalu | 26 km2 |
| Nauru | 21,1 km2 |
Wel staatkundige eenheden, maar niet onafhankelijk zijn:
| Amerikaans-Samoa | 199 km2 | Verenigde Staten |
| Cookeilanden | 236 km2 |  Nieuw-Zeeland |
| Frans-Polynesië | 4000 km2 | Frankrijk |
| Guam | 549 km2 | Verenigde Staten |
| Niue | 260 km2 | Nieuw-Zeeland |
| Noordelijke Marianen | 264 km2 | Verenigde Staten |
| Norfolk | 36 km2 |  Australië |
| Pitcairneilanden | 5 km2 | Verenigd Koninkrijk |
| Tokelau-eilanden | 12 km2 | Nieuw-Zeeland |
| Wallis en Futuna | 200 km2 | Frankrijk |
Afrikaanse dwergstaten [bewerken]
| Kaapverdië | 4033 km2 |
| Sao Tomé en Principe | 1001 km2 |
| Seychellen | 455 km2 |
Wel een staatkundige eenheid maar niet onafhankelijk is:
| Sint-Helena | 122 km2 | Verenigd Koninkrijk |
(Ter vergelijking: het eiland Texel heeft een oppervlakte van 170 km2.)
