Dyskinesie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Esculaap Neem het voorbehoud bij medische informatie in acht.
Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.

Dyskinesieën zijn onwillekeurige bewegingen, zoals ook een tic of chorea dat zijn. Dyskinesieën komen bij meerdere aandoeningen voor, waarbij onderscheid moet worden gemaakt naar de onderliggende oorzaak.

Oorzaken[bewerken]

Ziekte van Parkinson[bewerken]

Dyskinesieën komen bij de ziekte van Parkinson voor bij chronisch levodopagebruik. Na 5 tot 10 jaar gebruik van levodopa heeft de helft van alle patiënten er last van.[1] Meestal treden de dyskinesieën op als de levodopaspiegel het hoogst is, men spreekt dan van piekdyskinesieën. Soms treden ze juist op bij het stijgen of dalen van de levodopa-spiegel en worden dan bifasische dyskinesieën genoemd. Bij het ontstaan van dyskinesieën speelt het voortschrijden van de ziekte van Parkinson een grote rol. Naarmate de ziekte voortschrijdt, zijn er minder zenuwcellen in de substantia nigra die de levodopa kunnen opnemen (bufferen) en geleidelijk omzetten in dopamine. Daardoor wordt het zenuwstelsel gevoeliger voor zowel te veel als te weinig levodopa. Er treden “responsfluctuaties” op: perioden waarin de patiënt veel last heeft van de Parkinsonverschijnselen (off is) wisselen af met perioden dat de medicatie effectief is (on) , maar eventueel last heeft van dyskinesieën. Over de vraag in hoeverre de levodopa zelf veranderingen in het striatum veroorzaakt, is men het nog niet eens. Vanuit deze veronderstelling tracht men bij betrekkelijk jonge (<65 jaar) het levodopa gebruik uit te stellen, men schrijft dan eerste een dopamine-agonist zoals pramipexol voor.

Vanwege de problemen met langdurige levodopa-therapie wordt tegenwoordig ook wel geopereerd (Diepe hersenstimulatie).

Trivia[bewerken]

Het middel MDMA (ecstasy) blijkt Parkinsonverschijnselen te kunnen wegnemen zonder dyskinesieën te veroorzaken. Dit gaat wel gepaard met onaanvaardbare psychische effecten. [2]

Bronnen[bewerken]

  1. Obeso JA, et al. The evolution and origin of motor complications in Parkinson's disease. Neurology. 2000;55 (suppl 4):S13-S20.
  2. Iravani, M., Jackson, M., Kuoppamäki, M., Smith, L. & Jenner, P. (2003). 3,4-Methylenedioxymethamphetamine (Ecstasy) Inhibits Dyskinesia Expression and Normalizes Motor Activity in 1-Methyl-4-Phenyl-1,2,3,6-Tetrahydropyridine-Treated Primates, Journal of Neuroscience, 23, 9107–9115