Edelsmidse Brom

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Gedenksteen aan de Drift ter nagedachtenis aan Edelsmidse Brom. Gehouwen door Pieter d'Hont met een gedicht van Jan Engelman.
Drift 15

Edelsmidse Brom was een Nederlandse onderneming in Utrecht (1856-1961), gespecialiseerd in het maken van edel- en siersmeedkunst voor de rooms-katholieke Kerk.

Gerard Bartel Brom (1831-1882) werkte als koperslager bij Van Kempen in Utrecht. In 1856 begon hij voor zichzelf aan de Springweg. Hij maakte onder meer stillistisch neogotisch kerkelijk vaatwerk. De vraag groeide en Brom breidde uit en nam meer mensen in dienst. Samen met architect Alfred Tepe, kunstenaar Friedrich Wilhelm Mengelberg en orgelbouwer Michaël Maarschalkerweerd, was Gerard Brom (en later zijn zoon) betrokken bij de bouw en inrichting van een groot aantal kerken.

In 1882 overleed Gerard Bartel Brom en nam zijn zoon Jan Hendrik de zaak over. In 1898 verhuisde het bedrijf naar de Drift 15. Rond 1900 stapte Jan Hendrik af van de neogotiek en koos voor modernere ontwerpen. Hij overleed in 1915, waarna de leiding over de edelsmederij werd overgenomen door diens zoons Jan Eloy en Leo. Zij hadden ruim vijftig mensen in dienst en exporteerden ook naar het buitenland. In 1961 werd het bedrijf gesloten, wegens een afnemende vraag naar religieuze kunst en gebrek aan een opvolger. In het pand aan de Drift is later een door Pieter d'Hont gemaakte gevelsteen geplaatst, die herinnert aan Edelsmidse Brom.

De familie[bewerken]

Gerard Bartel Brom[bewerken]

Gerard Bartel Brom (1831-1882)
Jan Hendrik Brom (1860-1915)

Gerardus Bartholomeus Brom (Amersfoort, 24 augustus 1831 - Utrecht, 29 maart 1882) was een zoon van Jan Brom (1793-1864) en Alijda Schoonderbeek. Hij was lid van het St. Bernulphusgilde.

Jan Hendrik (Jan) Brom[bewerken]

Johannes Henricus Brom (Utrecht, 21 juli 1860 - aldaar, 1 februari 1915), leerde de smeedkunst van zijn vader en boetseren en tekenen van Friedrich Wilhelm Mengelberg. Hij was bestuurslid van het Genootschap Kunstliefde en Het Utrechtsch Museum van Kunstnijverheid.

Jan Eloy Brom[bewerken]

Joannes Gerardus Josephus Eligius (Jan Eloy) Brom (Utrecht, 23 augustus 1891 - aldaar, 14 februari 1954) volgde opleidingen aan de Polytechnis School of Arts in Londen, de Königliche preussische Zeichenakademie in Hanau en de Rijksakademie van Beeldende Kunsten in Amsterdam. In 1928 werd hij conservator van het Aartsbisschoppelijk Museum (het huidige Museum Catharijneconvent). Hij maakte in 1947 in opdracht van koningin Wilhelmina een erezwaard voor generaal Dwight D. Eisenhower. Hij won de gouden erering in Duitsland (1953), de hoogste onderscheiding voor edelsmeedkunst.

Leo Brom[bewerken]

Leo Hendrik Maria Brom (Utrecht, 30 mei 1896 - Arnhem 6 januari 1965) volgde een opleiding aan de Kunstnijverheidsschool in Utrecht en vervolgens aan de Rijksakademie voor Beeldende Kunsten in Amsterdam, waar hij les had van onder anderen Bart van Hove en Carel Dake. Hij was lid van het Genootschap Kunstliefde. Hij was eigenaar van de Kantharos van Stevensweert.

Joanna Brom[bewerken]

Joanna Wilhelmina Francisca Paula Brom (Utrecht, 8 november 1898 - aldaar 29 mei 1980) werd opgeleid door Maria Cyrenius en Curt Hoelloff. Ze werkte tot 1958 in het bedrijf als edelsmid en emailleur en maakte onder meer siervoorwerpen en sieraden. Ze was lid van het Genootschap Kunstliefde.

Hildegard Brom-Fischer[bewerken]

Hildegard Maria Margarete Brom-Fischer (Coesfeld, 16 juli 1908 - Utrecht, 22 april 2001) was de echtgenote van Jan Eloy. Ze werkte in het bedrijf als naaldkunstenaar en maakte onder andere diverse wandkleden.

Werk[bewerken]

Wstincfontein Utrecht (1916)
Christus Koning, gemaakt voor de St. Martinuskerk in Groningen (1936)
Muze aan de gevel van de Stadsschouwburg in Utrecht

In de edelsmederij werden onder andere doopvonten, kruiswegstaties, communiebanken, kandelaars en reliekhouders, maar ook een aantal grotere beelden gemaakt.

Een van de bekendere werken van de firma Brom is de fontein op de pandhof van de Dom van Utrecht die werd ontworpen door Jan Hendrik. Zijn broer Gisbert Brom (1864-1915), historicus, kwam met het idee om de figuur van de 14e eeuwse kanunnik en rechstgeleerde Hugo Wstinc te gebruiken om de middeleeuwse wetenschap te verbeelden. Jan Eloy maakte het beeldje van Wstinc. Leo maakte de vier waterspuwende draken en de acht leeuwenkoppen op de zuil. De fontein werd onthuld in september 1916. Jan Hendrik en Gisbert hebben het uiteindelijke resultaat niet gezien, ze overleden beiden in februari 1915.

Overzicht werken (selectie)[bewerken]

titel/omschrijving locatie jaar makers
kaft Missale Romanum Achterveld, St.Jozefparochie 1957 Joanna
wapenschilden Amsterdam en Nederland Amsterdam, Kohnstammhuis[1] ca. 1958 Leo
bronzen preekstoel Amsterdam Oud-Zuid, Obrechtkerk 1925 Jan Eloy (ontwerp)
godin van het graan Deventer, collectie Historisch Museum Deventer) 1938 Jan Eloy & Leo
altaren Groningen, Sint-Franciscuskerk 1933 Jan Eloy
beeld Christus Koning Groningen, R.K. Kerkhof 1936 Jan Eloy & Leo
vaandel Vereniging St. Vincentius a Paolo Groningen, St. Jozefparochie 1940/1950 Hildegard
koorhek, tabernakel en communiebank Haarlem, Kathedrale Basiliek Sint Bavo[2] ca. 1898 Jan Hendrik
bronzen doopvont Leeuwarden, Sint-Bonifatiuskerk ? Jan Eloy & Leo
retabel Maastricht, Koepelkerk[3] ca. 1925 Jan Eloy & Leo
reliekkas van de heilige Jeroen Noordwijk, Grote of Sint-Jeroenskerk ? Gerard Bartel
expositietroon Oud Ade, Sint-Bavokerk ca. 1869 Gerard Bartel
div. stukken Utrecht, Sint-Willibrordkerk ca. 1880 Gerard Bartel & Jan Hendrik
altaar Utrecht, Sint Antoniuskerk 1904 Jan Eloy
Fontein met bronzen beeld Hugo Wstinc Utrecht, Pandhof van de Domkerk 1913-1916 4 leden Brom
reliekschrijn van H. Ludger Utrecht, St. Ludgerkapel, St. Willibrordusstraat ? Leo
Willibrordschrijn Utrecht, Catharijnekerk 1939 Jan Eloy & Leo
koperen beeld Muze Utrecht, Stadsschouwburg 1941 Leo
div. wandkleden Utrecht, Stadhuis 1950 Hildegard
altaar Utrecht, Heilig Hartkerk ? Jan Hendrik

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties

Noten