Edison-schroefdraad

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Een gloeilamp met een Edison-schroefdraad E27 (27 mm)
Een ledlamp met een Edison-schroefdraad E27 (27 mm)

Edison-schroefdraad is een genormaliseerde, ronde schroefdraad die wordt toegepast bij onder andere gloeilampen en lampenfittingen.

De schroefdraad is ontwikkeld door Thomas Edison in 1909 onder het handelsmerk van General Electric. De aanduiding Exx refereert aan de diameter in millimeters. "E27" betekent dat de lamphouder of lamp voorzien is van Edison-schroefdraad met een diameter van 27 millimeter, wat in Nederland en Vlaanderen de "gewone fitting" is, dat wil zeggen de maat van "gewone" gloeilampen en schroefkoppen van zekeringen ("stoppen") in huis- en industriële installaties. Voor schemerlampen en spotjes is E14 gebruikelijk ("kleine fitting" of "Mignon-fitting"), E10 is een gangbare maat voor signaallampen en fietslampjes. Schroefdraad E5 wordt gebruikt bij sommige kerstboomlampjes en bij lampjes voor poppenhuizen en in de modelbouw.

In de meeste landen met 230-240 volt wisselspanning worden E27 en E14 gebruikt. In Amerika zijn de standaardmaten E26, E17, E12 en E10. De grootste maat, E40 ("goliathfitting"), wordt vaak toegepast bij straat- en floodlightverlichting.

Een andere veel voorkomende lampenfitting heeft een bajonetsluiting. Deze zogenaamde swanlamphouders worden aangeduid met de letter B en met een cijfer dat de diameter van de fitting aangeeft in millimeters. Bij dit systeem is de lampvoet voorzien van twee tegenover elkaar liggende nokjes, die dienen om de lamp in de lamphouder te bevestigen. De lamphouder heeft twee haakvormige sleuven waar deze nokjes invallen. Door de lamp een kwartslag te draaien zit deze vast. In tegenstelling tot de edisonlamp wordt hier de lamphuls niet voor stroomdoorgang gebruikt. Het contact vindt plaats door twee verende pennen in de lamphouder die tegen de contactplaatjes van de lampvoet drukken. De huls kan normaal dus niet onder spanning komen. Hierdoor is deze lamp veiliger dan de edisonlamp. Deze constructie is echter niet geschikt voor grote stroomsterkten, daarom worden swanlampen niet groter dan tot 200 W toegepast. Ze worden vooral toegepast omdat ze niet kunnen lostrillen. Veel gebruikt zijn de swanlampen B15 en B22.

Edison-schroefdraadmaten[bewerken]

Type Maat Ø Naam IEC DIN
E5 5 mm Lilliput Edison Screw (LES) IEC 60061-1 (7004-25)
E10 10 mm Miniature Edison Screw (MES) IEC 60061-1 (7004-22)
E12 12 mm Candelabra Edison Screw (CES) IEC 60061-1 (7004-28)
E14 14-17 mm Small Edison Screw (SES) IEC 60061-1 (7004-23) DIN 49615
E17 (110 V) 14-17 mm Small Edison Screw (SES) IEC 60061-1 (7004-26)
E26 (110 V) 26-27 mm (Medium) Edison Screw (ES) IEC 60061-1 (7004-21A-2)
E27 26-27 mm (Medium) Edison Screw (ES) IEC 60061-1 (7004-21) DIN 49620
E40 40 mm Giant Edison Screw (GES) IEC 60061-1 (7004-24) DIN 49625

De IEC-codering wordt in Nederland door de NEN uitgegeven.

Zie ook[bewerken]