Edisons

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Edisons beelden 1961
Ilona Andor ontvangt uit handen van minister Vrolijk een Edison tijdens het Grand Gala du Disque klassiek (1966)

De Edisons zijn prestigieuze Nederlandse muziekprijzen, die sinds 1960 worden uitgereikt. Tussen 1998 en 2006 stond de prijs bekend als de Edison Music Award.[1]

De Edison is een van de oudste muziekprijzen in de wereld en de oudste muziekprijs in Nederland. Sinds 1960 wordt deze onderscheiding voor "geluidsdragers van bijzondere kwaliteit" uitgereikt. Alleen de Amerikaanse Grammy Award is één jaar ouder dan de Nederlandse Edison.

Naar het voorbeeld van de Grammy werd door de toenmalige Nederlandse Commissie Collectieve Grammofoonplaten Campagne (CCGC) de prijs ingesteld als "een jaarprijs voor artiesten, die met hun platenoeuvre van dat jaar de beste prestatie – naar het oordeel van jury – in hun genre gegeven hebben". Auteur Dimitri Frenkel Frank kwam met het idee van de naam. Hij was het ook die met het idee van het Grand Gala du Disque kwam, dé gala avond waar de Edisons uitgereikt zouden worden en waar een keur aan nationale en internationale artiesten zou optreden. Op 22 oktober 1960 werden de eerste Edisons uitgereikt in het Concertgebouw in Amsterdam. Het eerste gala duurde in totaal 7 uur en kende ongeveer 50 acts. Daarvan ontvingen er vijf een Edison.

De prijs is vernoemd naar de uitvinder van de fonograaf, Thomas Edison. Hij is vergelijkbaar met bijvoorbeeld de Amerikaanse Grammy Award. Aanvankelijk werden de Edisons voor klassieke muziek en voor populaire/lichte muziek (inclusief jazz) gecombineerd, maar al snel werden beide uitreikingen van elkaar gescheiden. Sinds 1998 bestaan er drie Edison-uitreikingen: voor pop, klassiek en jazz/world.

De laatste jaren worden er ook oeuvreprijzen uitgereikt. De meest recente, van 2014, gingen naar Youp van 't Hek (kleinkunst) en Bløf (pop).

De prijs zelf bestaat uit een bronzen beeldje gemaakt door beeldhouwer Pieter d'Hont. Aanvankelijk ging het om forse exemplaren van 7,5 kilo, maar later werd het beeld in een wat handzamer (en lichter) formaat gemaakt.

De Edisons (Populair) zijn niet elk jaar uitgereikt. Dit was het geval in 1966, 1974, 1975, 1976, 1996, 1997, 2007, 2008 en 2012. Het meest recente Edison Pop gala vond plaats op 31 maart 2014.

Oeuvreprijs[bewerken]

Sinds 1998 wordt ook de Edison Oeuvreprijs (pop) uitgereikt (hoewel er in 1971 eenmalig ook oeuvreprijzen zijn uitgereikt). Deze wordt gegeven aan een artiest voor zijn of haar volledige werk.

De winnaars in de categorieën pop-/lichte muziek zijn:

Meeste Edisons (Populair)[bewerken]

Sinds 1960 zijn ruim 750 Edisons (populair) uitgereikt. Van alle artiesten zijn er 39 die minimaal drie keer hebben gewonnen. Vroeger was het vrijwel onmogelijk om meer dan één Edison per jaar te winnen, omdat er meestal maar één prijs was voor het soort artiest (zanger, zangeres, groep, enz.). De laatste jaren zijn er meerdere categorieën bij gekomen, zoals beste album of beste single, waardoor het eenvoudiger is voor artiesten om in meerdere categorieën te winnen.

Marco Borsato heeft de meeste Edisons gewonnen, namelijk 13. Dit aantal is inclusief de oeuvreprijs die hij in 2011 ontving.

Dit zijn de artiesten met de meeste Edisons:

  • 13: Marco Borsato
    • 1995, 1998, 2009: Beste single
    • 1995, 1998, 2001, 2003, 2005: Beste zanger (pop)
    • 1999: Beste Nederlandse artiest
    • 2005, 2009: Beste album
    • 2005: Beste dvd
    • 2011: Oeuvreprijs
  • 10: Anouk
    • 1998, 2000, 2003, 2006, 2011: Beste zangeres
    • 1998: Beste video
    • 1998: Beste nieuwe artiest
    • 2000: Beste Nederlandse artiest
    • 2001: Beste single
    • 2014: Beste album
  • 8: Herman van Veen
    • 1970, 1971, 1982, 1983: Vocaal (Nederlands)
    • 1979, 1991: Kinderrepertoire
    • 1988: Cabaret
    • 2010: Oeuvreprijs
  • 8: BLØF
    • 2000, 2001, 2003, 2004, 2009: Beste groep
    • 2003: Beste album
    • 2005: Beste single
    • 2014: Oeuvreprijs
  • 6: Ilse DeLange
    • 1999, 2001, 2004, 2009: Beste zangeres
    • 2001: Beste Nederlandse artiest
    • 2011: Beste song
  • 6: Kane
    • 2001, 2002: Alternative
    • 2002: Beste album
    • 2004: Beste dvd
    • 2010: Beste single
    • 2013: Beste band
  • 5: Boudewijn de Groot
    • 1967, 1968, 1973: Pop Nationaal
    • 1980: Vocaal (Nederlands)
    • 1998: Oeuvreprijs
  • 5: Quincy Jones
    • 1964: Instrumentaal
    • 1970, 1972: Jazz
    • 1978, 1979: Musical/Film
  • 5: Robert Long
    • 1977: Pop (Nationaal)
    • 1980: Cabaret
    • 1985, 1989: Vocaal (Nederlands)
    • 1989: Cabaret
  • 5: Rob de Nijs
    • 1964: Teenagermuziek
    • 1986, 1987: Vocaal (Nederlands)
    • 2002: Oeuvreprijs
    • 2011: Beste mannelijke artiest

Trivia[bewerken]

In 2000 werd de Edison Oevre Award allereerst toegekend aan Doe Maar. Toen zij echter weigerden om live op te treden tijdens de uitreiking, werd de toekenning ingetrokken. Hierop werd de prijs toegekend aan André Hazes, die hem in eerste instantie accepteerde, tot hij hoorde dat de organisatie hem eigenlijk aan Doe Maar had toegekend. Hierop besloot ook Hazes de prijs te weigeren. Na diens weigering werd nog geprobeerd Paul de Leeuw voor de prijs te strikken, maar ook die weigerde. In 2012 werd de prijs opnieuw toegekend aan Doe Maar. Ditmaal accepteerde de band de prijs wél.

Andere artiesten die hun Edison weigerden, waren onder meer Peter Schilperoort van de Dutch Swing College Band in 1963, Frank Zappa in 1968 en de Vliegende Panters in 2002.

In juni 2012 maakte de muziekafdeling van de Wereldomroep bekend dat een Edison die aan de muziekafdeling was uitgereikt voor haar coproducties met het Concertgebouworkest was gestolen, maar deze werd later weer teruggevonden.

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties