Edward G. Robinson

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Edward G. Robinson
Edward G. Robinson in The Ten Commandments
Edward G. Robinson in The Ten Commandments
Algemene informatie
Volledige naam Edward Goldenberg Robinson
geboren als Emanuel Goldenberg
Geboren Boekarest
12 december 1893
Overleden Hollywood
26 januari 1973
Land Vlag van Roemenië Roemenië
Werk
Jaren actief 1913 - 1973
Beroep Acteur
(en) IMDb-profiel
Portaal  Portaalicoon   Film

Edward Goldenberg Robinson, geboren als Emanuel Goldenberg (Boekarest, 12 december 1893 - Hollywood, 26 januari 1973) was een Amerikaans acteur van Roemeens-joodse afkomst.

Leven en werk[bewerken]

Robinson kwam op tienjarige leeftijd naar de Verenigde Staten, de familie vestigde zich in New Yorks Lower East Side. Tijdens zijn schooltijd begon hij met acteren en liet daarvoor een carrière als rabbi en advocaat schieten.

Robinson kreeg een beurs van de American Academy of Dramatic Arts en trad voor het eerst op in 1913, onder zijn nieuw aangenomen naam Edward G. Robinson. Hij trad vijftien jaar lang op op Broadway en figureerde in een film. In 1923 begon hij aan zijn eerste film, The Bright Shawl. Zijn hoofdrol van (iedereen af)snauwende gangster in het toneelstuk The Racket leidde tot een aantal gelijkaardige filmrollen waarvan de bekendste bepalend zou zijn voor zijn verdere carrière, die van de gangster Rico Bandello in de film Little Caesar (Mervyn LeRoy, 1930). Ook misdaadfilms zoals Tiger Shark (Howard Hawks, 1932) en The Amazing Dr. Clitterhouse (Anatole Litvak, 1938) boden hem (gangster)rollen. De misdaadfilm Bullets or Ballots (William Keighley, 1936) was de eerste film waarin Robinson tegenover Humphrey Bogart stond. In Brother Orchid (Lloyd Bacon, 1940) en in Larceny, Inc. (Lloyd Bacon, 1942) was hij hoofdrolspeler in komische gangsterfilms. In 1939 speelde hij een geheim agent in de eerste Amerikaanse antinazi spionagefilm Confessions of a Nazi Spy (Anatole Litvak, 1939).

Daarnaast zou hij diverse keren spelen in biopics: hij gaf onder anderen gestalte aan Paul Ehrlich in Dr. Ehrlich's Magic Bullet (William Dieterle, 1940) en aan Paul Julius Reuter in A Dispatch from Reuter's (William Dieterle, 1940). Hij maakte ook zijn opwachting in talrijke film noirs zoals Double Indemnity (Billy Wilder, 1944) en het Fritz Lang-tweeluik The Woman in the Window (1944) en Scarlet Street (1945). Verder speelde hij in de film noir Key Largo (John Huston, 1948) opnieuw als gangster. Andere film noirs volgden zoals Night Has a Thousand Eyes (John Farrow, 1948) en House of Strangers (Joseph L. Mankiewicz, 1949). In 1953 vertolkte hij de hoofdrol in het drama Big Leaguer, het regiedebuut van Robert Aldrich.

In de jaren 50 werd Robinson beschuldigd van communistische sympathieën, maar hij werd door het House Committee on Un-American Activities op basis van zijn getuigenis vrijgesproken.

Vanwege zijn scheiding van Gladys Lloyd moest hij in 1956 een groot deel van zijn kunstcollectie verkopen. In dat jaar stond hij ook weer op Broadway. Twee jaar na zijn scheiding trouwde hij opnieuw.

Vermeldenswaardige rollen uit de jaren zestig waren de filmregisseur in het drama Two Weeks in Another Town (Vincente Minnelli, 1962), de secretary of the Interior in de western Cheyenne Autumn (John Ford, 1964) en de pokerkampioen in The Cincinnati Kid (Norman Jewison, 1965).

Robinson overleed op 79-jarige leeftijd aan kanker, negen dagen na de voltooiing van zijn laatste film, de sciencefiction film Soylent Green. Hij ontving in datzelfde jaar postuum een Oscar voor zijn gehele oeuvre. Bij leven was hij nooit voor een Oscar genomineerd.

Filmografie[bewerken]