Eerebegraafplaats Bloemendaal

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Eerebegraafplaats Bloemendaal
Eerebegraafplaats Bloemendaal
Eerebegraafplaats Bloemendaal
Voor Verzetsstrijders van de Tweede Wereldoorlog
Bouwjaar 1945-1953
Inhuldiging 27 november 1945
Locatie Overveen (Bloemendaal), Nederland
Totaal aantal slachtoffers 373
Ongeïdentificeerde slachtoffers 1
Verantwoordelijke Stichting ‘De Eerebegraafplaats te Bloemendaal’
Ontwerper Gerard Holt en Auke Komter

De Eerebegraafplaats Bloemendaal (ook Erebegraafplaats Bloemendaal of Ereveld Bloemendaal) is een erebegraafplaats in de Kennemer duinen, aan de Zeeweg in Overveen in de Nederlandse gemeente Bloemendaal. Hier liggen 347 Nederlandse verzetsstrijders begraven, onder wie Theo van Gogh, Walraven van Hall, Johannes Post, Marinus Post, Hannie Schaft, Johan Brouwer, Willem de Tello, en Gerrit Jan van der Veen. De slachtoffers zijn tijdens de Tweede Wereldoorlog door de Duitsers op verschillende plaatsen in de Kennemer duinen begraven, na daar of elders in Noord-Holland te zijn gefusilleerd.

Op in totaal 45 locaties in de duinen zijn 422 slachtoffers gevonden. Van hen zijn 347 herbegraven op de Eerebegraafplaats Bloemendaal; de overigen zijn bijgezet in een familiegraf, of zijn herbegraven in de gemeente van herkomst.

Geschiedenis[bewerken]

Tot het oprichten van de Eerebegraafplaats Bloemendaal werd in 1945 besloten. De architecten Gerard Holt en Auke Komter maakten een ontwerp, maar voor het realiseren hiervan bleek niet genoeg geld beschikbaar, zodat Komter in 1949 een soberder ontwerp maakte voor de voltooiing van het geheel.

Eerbetoon van duizenden mensen bij de herbegrafenis van Hannie Schaft op 27 november 1945.

Op 27 november 1945 werd de erebegraafplaats ingewijd met de herbegrafenis van Hannie Schaft vanuit de Grote Kerk in Haarlem, in het bijzijn van koningin Wilhelmina, prinses Juliana en prins Bernhard, gevolgd door een stoet van duizenden mensen. De erebegraafplaats werd 31 oktober 1953 voltooid met het aanbrengen van de gedenkplakkaten in aanwezigheid van minister-president Drees.

Vanaf 1945 werd ook gezocht naar andere locaties waar slachtoffers begraven zouden kunnen liggen, om de lichamen op ereveld Bloemendaal te kunnen herbegraven. Op 9 december 1955 vond de laatste herbegrafenis plaats. Sommige slachtoffers die later zijn gevonden hebben wel een grafsteen op het ereveld maar zijn begraven in een familiegraf.

Herdenkingen[bewerken]

De Eerebegraafplaats is dagelijks geopend. Daarnaast vinden er jaarlijks herdenkingen plaats:

  • 5 februari - Herdenking gefusilleerden eerste Paroolproces.
  • 4 mei - Nationale Dodenherdenking. De twee minuten stilte wordt voorafgegaan door een stille tocht om 19.00 uur vanaf de watertoren in Overveen.
  • 10 mei - Jaarlijkse herdenking Ex-Politieke Gevangenen uit de bezettingstijd. Deze herdenking is per 10 mei 2014 voor het laatst gehouden.
  • 27 november - Herdenking herbegrafenis Hannie Schaft. In 1951 leidde dit tot controverse doordat de herdenking als een communistische manifestatie werd gezien. Een stoet van 5000 mensen werd bij de Eerebegraafplaats met vier tankwagens tegengehouden. Tegenwoordig vindt er een Nationale Hannie Schaft-Herdenking plaats in Haarlem op de laatste zondag van november. Voorafgaand wordt het graf bezocht.

Monumenten[bewerken]

Het complex is sinds 2010 rijksmonument. De begraafplaats zelf is grotendeels opgetrokken uit Maulbronner zandsteen. Deze was oorspronkelijk bedoeld voor een Rijksmuseum op de Hoge Veluwe, dat echter nooit werd gerealiseerd.

Graven[bewerken]

De graven op het ereveld staan in 41 groepjes. Deze groepjes komen overeen met de groepsgraven die de Duitse bezetters in de duinen hadden gecreëerd.

Gedenkplakkaten[bewerken]

Eerebegraafplaats Bloemendaal – stenen met tekst
Polygoon-journaal over de onthulling van gedenkplaten op de begraafplaats in 1953

Op de muur langs het ereveld zijn vier plakkaten aangebracht met het Bericht aan de levenden door H.M. van Randwijk, oprichter van de destijds illegale verzetskrant Vrij Nederland. Randwijk maakte voor dit monument zowel een tekst in proza- als poëzievorm. De poezievorm is niet gekozen. Deze is later toch zeer bekend geworden met de regels 'Een volk dat voor tirannen zwicht, zal meer dan lijf en goed verliezen, dan dooft het licht.'

Urn[bewerken]

Bronzen urn

De 2,5 meter hoge urn bij de ingang is ontworpen door Oswald Wenckebach. De urn bevat as van 81 verzetsmensen die in 1944 zijn gecremeerd in het crematorium Westerveld in Driehuis. Ook bevat de urn as uit de verbrandingsoven van concentratiekamp Vught.

Lijst van begraven personen[bewerken]

Plattegrond Eerebegraafplaats Bloemendaal

Enkele bekende verzetsstrijders die hier begraven zijn:

Zie ook[bewerken]

Literatuur[bewerken]

Externe links[bewerken]