Egidius waer bestu bleven
Het lied 'Egidius waer bestu bleven' is een vroeg rondeau uit de Nederlandse literatuur en behoort tot de bekendste Middelnederlandse liederen.
Inhoud |
Geschiedenis [bewerken]
Het lied staat in het Gruuthuse-handschrift, dat dateert van rond 1400. Het is in het handschrift opgenomen met muzieknotatie. Het werd in 1849 voor het eerst gepubliceerd door Charles Carton. In 1966 werden liederen en gedichten uit het Gruuthuse-handschrift uitgegeven door K. Heeroma, waardoor de liedteksten in bredere kring bekend raakten. In 2007 werd het handschrift, dat tot dan toe in privébezit was geweest, aangekocht door de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag.
Het lied is geschreven aan het einde van de 14de eeuw door een onbekende auteur (misschien door Jan Moritoen, maar dit staat niet vast).
'Egidius waer bestu bleven' is een elegie of klaaglied. Het gaat over de dood van een vriend, genaamd Egidius. De ik-figuur benijdt Egidius omdat hij in de hemel is opgenomen, terwijl de 'ik' op aarde ongelukkig is en lijdt. Hij of zij vraagt Egidius een plaatsje naast zich vrij te houden in de hemel. Egidius kon in 2007 waarschijnlijk geïdentificeerd worden als Gillis Honin.
Het rijmschema kent slechts twee rijmklanken, '-even' en '-ijn' (dat in het Middelnederlands wordt uitgesproken als 'ien').
Volgens professor Frits van Oostrom is dit het meest gebloemleesde Nederlandse gedicht. [1]
Tekst van het lied [bewerken]
1 (A1):
- Egidius waer bestu bleven
- Mi lanct na di gheselle mijn
- Du coors die doot du liets mi tleven
2 (B1):
- Dat was gheselscap goet ende fijn
- Het sceen teen moeste ghestorven sijn
3 (A2):
- Nu bestu in den troon verheven
- Claerre dan der zonnen scijn
- Alle vruecht es di ghegheven
4 (A1):
- Egidius waer bestu bleven
- Mi lanct na di gheselle mijn
- Du coors die doot du liets mi tleven
5 (A3):
- Nu bidt vor mi ic moet noch sneven
- Ende in de weerelt liden pijn
- Verware mijn stede di beneven
6 (B2):
- Ic moet noch zinghen een liedekijn
- Nochtan moet emmer ghestorven sijn
7 (A1):
- Egidius waer bestu bleven
- Mi lanct na di gheselle mijn
- Du coors die doot du liets mi tleven
Hertaling naar hedendaags Nederlands [bewerken]
- Egidius, waar ben je gebleven?
- Ik verlang naar jou, mijn vriend
- Jij smaakte de dood, je liet mij het leven (1)
- Dat was gezelschap goed en fijn
- Het leek dat wij tegelijk zouden sterven (2)
- Nu ben je opgenomen in de hemel
- Stralender dan de zonneschijn
- Alle vreugde is aan jou gegeven
- Egidius, waar ben je gebleven?
- Ik verlang naar jou, mijn vriend
- Jij smaakte de dood, je liet mij het leven
- Nu bid voor mij, ik moet nog ongelukkig zijn
- En in de wereld pijn lijden
- Bewaar mijn plaats naast jou
- Ik moet nog een liedje zingen
- Toch moet ook ik eens sterven (3)
- Egidius, waar ben je gebleven?
- Ik verlang naar jou, mijn vriend
- Jij smaakte de dood, je liet mij het leven
- Dat was gezelschap goed en fijn
- Het leek dat wij tegelijk zouden sterven
Alternatieve hertalingen.
- coors, van coren (cueren): keuren, proeven, smaken, onderzoeken, beoordelen, kiezen, bepalen, beproeven.[2] De regel wordt ook wel hertaald met 'Jij koos de dood, je liet mij het leven' ('kiezen' is echter sterker uitgedrukt dan het oorspronkelijke coren of cueren). Een mogelijke interpretatie zou ook kunnen zijn 'Jij verkoos de dood', in de zin van: het hemelse verkiezen boven het aardse.
- De regel wordt ook wel hertaald als: 'het scheen één moest sterven', waarbij de 't-' voor 'een' wordt weggelaten.
- Of: 'toch moet iedereen eens/ooit sterven'.
Publicaties [bewerken]
- C. CARTON (ed.), Oud-Vlaemsche liederen en andere gedichten der XIVe en XVe eeuwen, Gent, C. Annoot-Braeckman, 1849
- K. HEEROMA, m. m. v. C. W. H. LINDENBURG, Liederen en gedichten uit het Gruuthusehandschrift, Leiden, 1966.
Literatuur [bewerken]
- Noël GEIRNAERT, Op zoek naar Egidius. Het laatmiddeleeuwse Brugge in het Gruuthusehandschrift, in: Frank WILLAERT (red.), Het Gruuthusehandschrift in woord en klank. Nieuwe inzichten, nieuwe vragen, 2010, Leuven.
Externe link [bewerken]
- Pagina over het Egidiuslied op literatuurgeschiedenis.nl
- Koninklijke Bibliotheek: het Gruuthuse-handschrift
- Tekst, bladmuziek en muziek (mp3)
| Bronnen, noten en/of referenties |
