Elbląg (stad)

**Elbląg**
Elbing
	Stad in Polen
	;
	Situering
Woiwodschap	Ermland-Mazurië
District	zelfstandig
Coördinaten	54°10'N 19°24'E
	Algemeen
Oppervlakte	79,52 km²
Inwoners (2005)	127.655 (1605 inw/km²)
	Overig
Identificatiecode	28610
Website	elblag.eu
Portaal	Centraal-Europa

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken

De Sint-Nicolaaskathedraal

Elbląg in de Middeleeuwen

Elbląg (Duits: Elbing) is een stad in het Poolse woiwodschap Ermland-Mazurië met ongeveer 130.000 inwoners. Het ligt aan de gelijknamige rivier op 70 km ten zuidoosten van Gdańsk.

[bewerken] Geschiedenis

Elbląg gaat terug op de nederzetting Truso van de Baltische Pruzzen. De Duitse Orde bouwde er een burcht aan de rivier, waaromheen zich een handelscentrum vormde die in 1246 stadsrechten kreeg. In de 14e eeuw was Elbląg een belangrijke haven en een hanzestad. In 1440 sloot het zich aan bij de Pruisische Bond. In 1466, na het vredesverdrag van Thorn, werd Elbląg onderdeel van het Poolse koninkrijk. Het werd een belangrijke zeehaven en Poolse koningen gaven de stad veel privileges.

De Marktpoort

Bij de eerste Poolse Deling in 1772 werd Elbląg ingelijfd bij Pruisen. Een sterke groei maakte de stad door in de 19e eeuw, mede doordat het aan de spoorlijn kwam te liggen en in 1860 het Oberländischer Kanal (thans: Elbląg-Ostróda-kanaal) werd geopend. Vele fabrieken en bedrijven werden opgericht, onder meer brouwerijen en sigarenfabrieken. Mede omdat Oost-Pruisen een liberaal belasting- en immigratiebeleid voerde, werden ondernemende mensen aangetrokken. Het belangrijkste was wel de scheepswerf van Ferdinand Schichau. Er werden torpedoboten, locomotieven en onderzeeërs gebouwd.

In 1945 werd de stad weer onderdeel van Polen. Door de oorlog was een groot deel van de stad verwoest. Vooral van de oude stad was weinig meer over. Vrijwel alle Duitse inwoners van de stad vluchtten of werden verdreven.

[bewerken] Stadsbeeld

De oude stadskern is na de oorlogsverwoestingen gedeeltelijk herbouwd. Het opmerkelijkste gebouw is de Sint-Nicolaaskathedraal (Katedra św. Mikołaja), die een 95 m hoge toren heeft. De geschiedenis van het bouwwerk, een driebeukige hallenkerk in baksteengotiek, gaat terug tot de 13de eeuw. De oorspronkelijke toren werd in 1777 door brand verwoest en pas in 1906 herbouwd, om het bombardement van 1945 vrijwel ongeschonden te doorstaan. Sinds 1992 is het een bisschopskerk. Twee andere middeleeuwse kerkgebouwen, de Mariakerk en de Heilige Geestkerk (met voormalig hospitaal), zijn na hun restauratie thans respectievelijk in gebruik als galerie en als bibliotheek.

De Marktpoort (Brama Targowa) is het laatste overblijfsel van de middeleeuwse omwalling. Het oudste gedeelte dateert uit 1319.

De burcht van de Duitse Orde werd al in 1454 goeddeels gesloopt. In een resterend gebouw bevindt zich het historisch-archeologisch museum van Elbląg.

[bewerken] Verkeer en vervoer

Het Elbląg-Ostróda-kanaal (1860) verbindt de stad met Ostróda en is thans een toeristische attractie. Het is een technologisch monument met vijf hellende vlakken en twee sluizen, die een hoogteverschil van 100 meter overbruggen.

Elbląg ligt aan de Europese weg E77, een doorgaande weg tussen Gdańsk en Warschau. Er is een spoorlijn. In de stad rijden trams.

[bewerken] Overige bijzonderheden

De stad was in 1999 de Poolse winnaar van de City Towards EU Compliance Award, die in dat jaar door de EU werd uitgeloofd aan steden in de nieuwe lidstaten.