Els Borst

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Els Borst
Els Borst februari 2002.jpg
Algemene informatie
Naam Else Borst-Eilers
Geboren 22 maart 1932
Overleden 8-10 februari 2014
Partij D66 (vanaf 1968)
Titulatuur dr. (M.D.)
Politieke functies
1994-2002 Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
1998 Lid Tweede Kamer (fractievoorzitter D66)
1998 Partijleider
1998-2002 Vicepremier
Parlement & Politiek - biografie
Portaal  Portaalicoon   Politiek
Nederland

Else (Els) Borst-Eilers (Amsterdam, 22 maart 1932Bilthoven, 8-10 februari 2014) was een Nederlands politica voor Democraten 66 (D66) en hoogleraar. Borst was minister van Volksgezondheid in de kabinetten Kok I en Kok II. In het laatstgenoemde kabinet was ze tevens tweede vicepremier. Sinds 21 december 2012 was Borst Minister van Staat.[1]

Biografie[bewerken]

Jeugd en maatschappelijke loopbaan[bewerken]

Borst werd in 1932 in Amsterdam geboren. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Borst in maart 1945 op weg naar school door de Duitsers gedwongen getuige te zijn van een executie van gevangenen in het Amsterdamse Weteringplantsoen. Na haar studie geneeskunde en promotie aan de Universiteit van Amsterdam begon ze aan een carrière als arts. Van 1969 tot 1976 was ze hoofd Bloedbank aan het Academisch Ziekenhuis te Utrecht. Van 1976 tot 1985 was ze aan dit ziekenhuis verbonden als medisch-directeur. Van 1986 tot 1994 was ze vicevoorzitter van de Gezondheidsraad. Van 1 juli 1992 tot haar benoeming als minister was Borst aan de Universiteit van Amsterdam bijzonder hoogleraar met als leeropdracht evaluatie-onderzoek van het klinisch handelen.

Lid D66[bewerken]

Sinds 1968 was Borst lid van de politieke partij D66. In de periode dat D66 in de peilingen vrijwel niet meer voorkwam (1976), ging Borst evenals honderden andere leden handtekeningen ophalen voor Jan Terlouw. Die had aangegeven alleen lijsttrekker van zijn partij te willen worden als er voor zijn kandidatuur voldoende steun was in het land, ook onder niet-leden van D66. De actie betekende een opleving van de partij in de peilingen en uiteindelijk ook bij de Tweede Kamerverkiezingen van 1977, toen de partij een bescheiden winst boekte.

Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport[bewerken]

Op 22 augustus 1994 werd ze voor D66 minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in het eerste paarse (PvdA-VVD-D66) kabinet-Kok I. Borst was de eerste arts in de functie van minister van Volksgezondheid sinds Louis Stuyt in 1971-1972.

Tijdens haar periode als bewindsvrouw kreeg ze te maken met een groot aantal medisch-ethische kwesties, zoals de nieuwe euthanasiewet, het ter beschikking stellen van foetaal weefsel voor wetenschappelijke en geneeskundige doeleinden en xenotransplantatie. Ze voerde het stelsel van donorverklaringen in, waarbij burgers vanaf achttien jaar wordt gevraagd of ze na hun overlijden organen en weefsels willen afstaan aan zieken. Ook was ze als minister verantwoordelijk voor het verbod van de verkoop van tabak aan kinderen jonger dan zestien jaar en voor nieuwe regels die verkopers van alcohol verplichtten de leeftijd van de aspirant-koper vooraf te controleren.

Maar bovenal werd haar ministerschap bepaald door de financiële problemen van de vergrijzing en de toenemende medisch-technische mogelijkheden. Keer op keer moest ze vechten voor verhoging van haar financiële middelen. Om de kosten van de gezondheidszorg te beheersen, voerde ze een regeling in waarbij aan veel voorkomende medische ingrepen een budget werd toegewezen. Dit leidde ertoe dat operatiekamers leegstonden terwijl er wachtlijsten ontstonden.

Meer succes had Borst met het ontwerpen van een nieuw verzekeringsstelsel voor de gezondheidszorg. In 2006 werd een basisverzekering ingevoerd voor alle ingezetenen. Voor allerlei extra's moest men zich bijverzekeren. De splitsing tussen particulier en ziekenfondsverzekerden verdween. De verzekeringspremies werden nominaal. Iedereen ging een gelijke premie betalen. Afhankelijk van het inkomen betaalde men een extra bijdrage of ontving men bij een klein inkomen subsidie.

Bij de verkiezingen voor de Tweede Kamer in 1998 was Borst lijsttrekker voor D66. Door partijleider Hans van Mierlo werd ze op 31 mei 1997 als kandidaat-lijsttrekker aangekondigd met de woorden: "Het is een meisje geworden en we noemen haar Els". Bij deze verkiezingen ging D66 terug van 24 (een historisch hoogtepunt) naar 14 zetels. Tijdens de formatie voor een nieuw kabinet zat Borst korte tijd in de Tweede Kamer, waarvan een week (7-14 mei 1998) als fractievoorzitter. Ook trad ze in die periode op als informateur, samen met Wim Kok en Gerrit Zalm. In het kabinet Kok II werd ze opnieuw minister van Volksgezondheid. Tevens werd ze tweede vicepremier.

Tijdens haar periode als bewindsvrouw kwam Els Borst enkele malen in de problemen. Tweemaal werd er een motie van wantrouwen tegen haar ingediend. Beide werden verworpen. De eerste was naar aanleiding van het rapport van de parlementaire enquêtecommissie naar de Bijlmerramp. De commissie concludeerde dat minister Borst niet goed was omgegaan met de gezondheidsklachten van overlevenden en hulpverleners.

De tweede kwam naar aanleiding van een interview dat Borst had gegeven in NRC Handelsblad van 14 april 2001, twee dagen nadat de euthanasiewet was aangenomen. Hierin sprak ze de woorden "Het is volbracht". Deze uitspraak geldt bij christenen als een van de 'kruiswoorden' van Jezus, die hij zou hebben gesproken voordat hij aan het kruis stierf. De christelijke partijen in de Tweede Kamer namen het de minister kwalijk dat ze bij een voor veel christenen gevoelig onderwerp als euthanasie in een interview op Goede Vrijdag de kruiswoorden van Jezus citeerde. Els Borst bood in de Tweede Kamer haar verontschuldigingen aan en benadrukte dat ze geen associatie had gehad met de godsdienstige betekenis,[2] waarna de motie van wantrouwen werd verworpen.

Na de politiek[bewerken]

Borst werd op 8 februari 2003 erelid van D66. Op 21 december 2012 werd ze benoemd tot Minister van Staat. Borst had tot haar dood in 2014 zitting in verschillende raden van toezicht.

Overlijden[bewerken]

Els Borst werd op 10 februari 2014 dood aangetroffen in de garage van haar woning in Bilthoven.[3] Ze bleek door een misdrijf om het leven te zijn gekomen.[4] Over dader en motief is niets bekend. Zeven dagen na haar overlijden vond er in de Dom van Utrecht een herdenkingsbijeenkomst plaats, waar onder anderen premier Mark Rutte en de oud-premiers Ruud Lubbers en Wim Kok aanwezig waren.[5] Ze werd op 15 februari begraven op de natuurbegraafplaats Den en Rust in Bilthoven. Drie dagen later werd ze herdacht in beide Kamers.[6][7]

Gemeenteraadsverkiezingen 2014[bewerken]

Borst stond bij de gemeenteraadsverkiezingen van 2014 als lijstduwer op de lijst van D66 in de gemeente De Bilt. Er was na haar overlijden geen wettelijke mogelijkheid om haar naam te verwijderen. Ze behaalde 391 voorkeurstemmen.[8]

Persoonlijk[bewerken]

Els Borst was getrouwd met de gynaecoloog en bacterioloog Jan Borst, die in 1988 overleed. Samen hadden ze drie kinderen.

Onderscheidingen[bewerken]

Bronvermeldingen

  1. Benoeming ministers van staat, rijksoverheid.nl, 21 december 2012
  2. Jannetje Koelewijn; "We weten niet waaraan en we weten niet wanneer, maar het gaat gebeuren" NRC Handelsblad, 11 februari 2014 (herpublicatie interview met Els Borst uit december 2012)
  3. Reconstructie van dood Els Borst, nos.nl, 10 februari 2014
  4. 'Els Borst vermoedelijk twee dagen dood voor ze gevonden werd' NRC Handelsblad, 11 maart 2013
  5. Els Borst herdacht in volle Domkerk, nos.nl, 15 februari 2014
  6. Herdenking in Eerste Kamer
  7. Herdenking in Tweede Kamer
  8. 300 mensen stemden op Els Borst, nos.nl, 21 maart 2014

Literatuur

  • De informatie op deze pagina, of een eerdere versie daarvan, is geheel of gedeeltelijk afkomstig van www.parlement.com. Overname is toegestaan met bronvermelding.
Voorganger:
H. d'Ancona
Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
1994-2002
Opvolger:
E.J. Bomhoff
Voorganger:
H.A.F.M.O. van Mierlo
Partijleider
1998
Opvolger:
Th.C. de Graaf
Voorganger:
H.F. Dijkstal en H.A.F.M.O. van Mierlo
Vicepremier
1998-2002
Opvolger:
E.J. Bomhoff en J.W. Remkes
Wikiquote Wikiquote heeft een of meer citaten gerelateerd aan Els Borst.