Elst (Gelderland)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken
Elst
Plaats in Nederland
Wapen van Elst
Elst
Elst
Elst
Situering
Provincie Gelderland
Gemeente Overbetuwe
Coördinaten 51°54'N  5°50'E
Algemeen
Inwoners (2009) 20.488[1]
Portaalicoon   Nederland
Maquette van de Romeinse tempel
Hervormde kerk in Elst

Elst is een dorp in de Gelderse gemeente Overbetuwe. Elst heeft 20488 inwoners (1 januari 2009).[1] Tot 2001 was Elst een zelfstandige gemeente. Op 1 januari 2001 is de gemeente Elst gefuseerd met de gemeenten Valburg en Heteren tot de gemeente Overbetuwe.

Inhoud

[bewerken] Etymologie

Het oudste document waarin de naam van Elst wordt vermeld stamt uit 726. Hierin wordt de plaats Heliste genoemd. Algemeen wordt ervanuit gegaan dat deze naam van het Germaanse *alhistja komt wat "heidens heiligdom" betekende of een afleiding is van *alha, wat als "woonplaats" kan worden omschreven.[2][3] De naam Heliste raakte verbasterd tot onder meer Elistha en uiteindelijk Elst.

[bewerken] Geschiedenis

Uit de Romeinse tijd zijn verschillende Romeinse bouwwerken aangetroffen. Fundamenten van twee Romeinse tempels c.q. een hoofdheiligdom van de Bataven zijn aan het licht gekomen onder de Grote of St. Maartenskerk, toen deze in 1944 door het oorlogsgeweld van de Slag om Arnhem werd vernield. Deze tempels zijn 1 van de grootste die ten noorden van de Alpen zijn gevonden. Voor de plaatsing van de eerste stenen tempel was de plek al als cultusplaats in gebruik.[4] Naast deze twee tempels is er in 2004 een derde Romeinse tempel aangetroffen bij de bouw van de nieuwbouwwijk Westeraam. Ook is er onder het huidige pand van de ABN-AMRO een Romeins badhuis gevonden.

De oude Romeinse tempels en de huidige Grote of St. Maartenskerk liggen op een heuveltje, gelegen op de splitsing van twee oude rivierarmen van de Rijn. In Elst was het in 1976 groot feest toen het dorp officieel 1250 jaar bestond.

[bewerken] Werenfridus

Elst is het patroonheiligdom van Sint Werenfried van Elst, beter bekend als Werenfridus. In het dorp bevinden zich dan ook verschillende gebouwen, een plein en een vereniging die naar hem vernoemd zijn. Zo heette de N.H. Grote of St. Maartenskerk voorheen St. Werenfriduskerk. Verder zijn er de R.K. St. Werenfriduskerk met gelijknamige parochie, en de R.K. Basisschool Sunte Werfert (verbastering van Sint Werenfridus) en het Werenfriedplein in de Dorpsstraat. De R.K. St. Werenfriduskerk uit 1951 is ontworpen door architect G.M. Leeuwenberg. Ook heet de plaatselijke scoutinggroep naar deze heilige; Sint Werenfridusgroep Scouting Elst[5] en ook heeft deze de nalatenschap van Sint Werenfridus in haar logo opgenomen. Eeuwenlang was het lichaam van Sint Werenfridus begraven onder de Grote of St. Maartenskerk. In de loop der eeuwen is het lichaam van de heilige weggeroofd. Een sarcofaag is te zien in een klein museum onder de kerk, maar behoorde waarschijnlijk niet toe aan Werenfried. In het museum zijn ook de resten van de twee Romeinse tempels te bezichtigen, alsmede de crypte welke in de tiende eeuw door bisschop Balderik werd gebouwd voor de relikwieën van Werenfried.

[bewerken] Bezienswaardigheden

In Elst is het Burgemeester Galamapark te vinden, genoemd naar de laatste burgemeester van de gemeente Elst, die een groot boomliefhebber was. Ook is er in Elst een kerkmuseum.

[bewerken] Verkeer en vervoer

Elst ligt tussen Arnhem en Nijmegen en is bereikbaar via de A15 en A325. Ook is er een station met een directe trein- en busverbinding naar eerdergenoemde steden. Nabij dit treinstation is een Nederlandse vestiging van de Amerikaanse voedingsmiddelenfabrikant Heinz te vinden. Omdat het dorp tussen Arnhem en Nijmegen in ligt, is het erg populair als woonplaats voor forensen. Mede daarom groeit Elst hard. Al vanaf 2004 wordt er gebouwd aan de wijk Westeraam, waardoor Elst er uiteindelijk 2500 woningen bij krijgt. Ook ten zuiden van het dorp verrijst een nieuwbouwwijk, Vinkenhof. Ook is er een nieuwe rondweg om het centrum aangelegd, die gedeeltelijk bestaat uit eerder aangelegde wegen in het dorp.

[bewerken] Sport

In Elst zijn veel sportverenigingen. Een aantal van deze zijn geconcentreerd op sportpark "De Pas" en sportcentrum "De Helster". Elst kent onder andere de volgende sportverenigingen:

[bewerken] Rijksmonumenten

Onderstaande tabel geeft een overzicht van de rijksmonumenten in de plaats en nabijgelegen gehuchten. De objecten worden getoond zoals deze zijn geregisteerd in het Rijksmonumentenregister, inclusief onderdelen van een monument met een eigen rijksmonumentnummer.

Monumentnr.?
 Adres
 Naam
 Oorspronkelijke functie?
 Bouwjaar/architect
 Coördinaten?
 Afbeelding
14947 Info Kerk/onderdeel Kerk en kerkonderdeel 51°55'11"N, 5°50'58"O
14948 Info Kerk/onderdeel Kerk en kerkonderdeel 51°55'11"N, 5°50'58"O
14949 Info De Haer Gebouw Boerderij 51°54'2"N, 5°49'58"O
14950 Info Gebouw Boerderij 51°55'42"N, 5°50'10"O
14951 Info Gebouw Gedenkteken 51°55'45"N, 5°49'42"O
47089 Info Archeologie Archeologisch monument 51°56'2"N, 5°50'1"O
47091 Info Archeologie Archeologisch monument 51°55'5"N, 5°49'1"O
47092 Info Archeologie Archeologisch monument 51°54'21"N, 5°48'34"O
47093 Info Archeologie Archeologisch monument 51°53'57"N, 5°50'2"O
47094 Info Archeologie Archeologisch monument 51°54'48"N, 5°50'24"O
47096 Info Archeologie Archeologisch monument 51°55'13"N, 5°51'37"O
47097 Info Archeologie Archeologisch monument 51°54'6"N, 5°51'59"O
47098 Info Archeologie Archeologisch monument 51°55'0"N, 5°52'16"O
523673 Info 'Schoonderlogt' Gebouw Bijgebouwen kastelen enz. 51°55'16"N, 5°48'10"O
523674 Info Villa 'Colorita' Gebouw Woonhuis 51°54'54"N, 5°50'46"O
523675 Info 'Huis Reet' Gebouw Boerderij 51°53'56"N, 5°50'31"O

Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed KICH Rijksmonumenten Dataset

[bewerken] Geboren

[bewerken] Trivia

  • Het document met de oudste naamsvermelding van Elst (Heliste) werd gevonden in het Duitse Zülpich. Sindsdien hebben de beide plaatsen een nauwe band. De namen Heliste en Elistha zijn heden terug te vinden in een gymvereniging, voetbalvereniging en appartementencomplex.

[bewerken] Externe link

[bewerken] Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

Referenties:

  1. ↑ a b www.overbetuwe.nl
  2. ↑ M. Gysseling (1960), Toponymisch Woordenboek van België, Nederland, Luxemburg, Noord-Frankrijk en West-Duitsland (vóór 1226), blz. 314, George Michiels N.V., Tongeren
  3. ↑ G. van Berkel en K. Samplonius (3de druk 2006), Nederlandse plaatsnamen, herkomst en historie, blz. 125, Het Spectrum, ISBN 9789027420978
  4. ↑ T. Derks (2002), De tempels van Elst, Archeologisch Instituut Vrije universiteit, Amsterdam, brochure nr. 9, oktober 2002 (pdf-file 1mb)
  5. ↑ Scouting Elst
Gemeente Overbetuwe

Dorpen: Andelst · Driel · Elst · Hemmen · Herveld · Heteren · Oosterhout · Randwijk · Slijk-Ewijk · Valburg · Zetten

Buurtschappen en gehuchten: Aam · Bredelaar · Eimeren · Homoet · Indoornik · Lijnden · Keulse Kamp · Leedjes · Loenen · Merm · Raayen · Reeth · Snodenhoek · Wolferen
 
Persoonlijke instellingen
Boek maken
in andere talen