Ensatina eschscholtzii

Ensatina eschscholtzii IUCN-status: Niet bedreigd (2008)
Ondersoort E. e. eschscholtzii
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren) Stam: Chordata (Chordadieren) Klasse: Amphibia (Amfibieën) Orde: Caudata (Salamanders) Familie: Plethodontidae (Longloze salamanders) Geslacht: Ensatina
Soort
Ensatina eschscholtzii Gray, 1850
Ensatina eschscholtzii op Wikispecies Wikispecies
Portaal    Biologie

Ensatina eschscholtzii is een salamander uit de familie longloze salamanders (Plethodontidae). Het is de enige soort uit het geslacht Ensatina, en er is nog geen Nederlandse naam voor deze soort.

Beschrijving

De salamander kent een groot aantal ondersoorten, die er qua kleuren en patronen soms totaal anders uitzien. De ondersoort E. e. eschscholtzii is bruin tot roodbruin van kleur en heeft lichtere vlekjes op de rug, het exemplaar op de afbeelding behoort tot deze ondersoort. Andere ondersoorten lijken echter meer op de vuursalamander, en hebben een zwarte ondergrond met fel gele (E. e. croceator) of oranje (E. e. platensis) vlekken. Het bouwplan is wel hetzelfde, een vrij rond, iets afgeplat lichaam en staart, de groeven op de flanken zijn goed zichtbaar. De staart is korter dan het lichaam en de huid is glad en doet rubber-achtig aan. De maximale totale lengte is ongeveer 14,5 centimeter, een typisch kenmerk is de staart, die bij de basis vernauwd is.

Algemeen

Ensatina eschscholtzii komt voor in de Verenigde Staten, Mexico en Canada, en is te vinden in vochtige omstandigheden in voornamelijk bossen. De salamander schuilt onder mos, bladeren of houtblokken en wordt actief tijdens de schemering of als het gaat regenen. Dan wordt gejaagd op kleine ongewervelden die met de brede schiettong worden gegrepen. Tijdens warme periodes schuilen de salamanders in holletjes van knaagdieren of onder grote wortels, wachtend op vochtiger tijden. De eitjes worden afgezet onder de grond, en als ze uitkomen kruipen de kleine salamanders direct uit het ei, er is dus geen oppervlaktewater nodig voor de voortplanting. Als de eitjes uitkomen breekt echter het regenseizoen uit, waardoor de omstandigheden vochtiger zijn. Omdat longloze salamanders door de huid ademen, worden bij aanraking de poriën verstopt en oppakken kan de salamander schade toebrengen.

Ringsoort

Ensatina eschscholtzii is een zogenaamde ringsoort: de diverse ondersoorten verschillen dusdanig van elkaar, dat sommige zich niet meer met elkaar kunnen voortplanten. De reden is het enigszins ring-achtige deel van het verspreidingsgebied in de staat Californië. Het betreft een langwerpige strook die 'begint' aan de kuststrook van deze staat, bovenaan naar rechts afbuigt landinwaarts, en vervolgens opnieuw rechts afbuigt waardoor de twee uitersten van het verspreidingsgebied toch naast elkaar liggen. Sommige ondersoorten hebben zich hierdoor langdurig en gescheiden van elkaar ontwikkeld zodat er belangrijke verschillen zijn ontstaan.
Ringsoorten worden door biologen als bijzonder interessant gezien omdat ze een kijkje geven in de keuken van de evolutie. Daarom wordt er veel studie gedaan naar de verschillen, en is het niet onwaarschijnlijk dat enkele ondersoorten tot soort worden benoemd.

Galerij: ondersoorten

• 

  E. e. oregonensis

• 

  E. e. platensis

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

• AMNH Geconsulteerd 15 februari 2009
• Amphibiaweb

Mediabestanden

Meer mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Ensatina eschscholtzii op Wikimedia Commons.