Enterprise-architectuur
Enterprise-architectuur (Engels: Enterprise Architecture) is een jong vakgebied tussen bedrijfskunde, informatiekunde en informatica, dat als doel heeft ervoor te zorgen dat een organisatie zich in al haar geledingen in de gewenste richting ontwikkelt.
Inhoud |
[bewerken] Overzicht
Het woord "enterprise-architectuur" kan betrekking hebben op:
- de fundamentele ordening van organisaties en de factoren die de ontwikkeling hiervan bepalen
- de beschrijving van deze fundamentele ordening met principes en modellen van de huidige en of gewenste situatie.
- en het vakgebied dat dit bestudeert
Door vanuit verschillende gezichtspunten naar een organisatie te kijken proberen enterprise-architecten beter inzicht te verkrijgen in de manier waarop deze functioneert. Hierbij kan men zich focussen op bijvoorbeeld de processen, de informatievoorziening of de informatietechnologie.
Om te voorkomen dat de mensen die zich bezighouden met de organisatie-inrichting langs elkaar heen werken, maken enterprise-architecten een beschrijving van de gewenste situatie. Deze beschrijving bestaat uit richtinggevende afspraken en tekeningen en beschrijft de gewenste situatie vanuit de verschillende invalshoeken.
Er zijn verschillende enterprise-architectuur raamwerken waarin standaard gezichtspunten zijn vastgelegd. Het bekendste voorbeeld is het Zachman Framework.
[bewerken] Geschiedenis
Enterprise-architectuur is eind jaren tachtig begonnen aan de kant van de informatietechnologie, maar heeft zich door de jaren heen ontwikkeld tot een vakgebied dat zich richt op de onderlinge afstemming van een groter aantal gezichtspunten binnen een organisatie. Het aandeel informatietechnologie voert echter nog wel de boventoon.
In 1987 publiceerde John Zachman een eerste raamwerk voor enterprise-architectuur beschrijvingen, het Zachman Framework. In de negentiger jaren zijn er allerlei enterprise-architectuur projecten gestart bij grote IT bedrijven en de Amerikaanse overheid. In 1996 kwam het Amerikaanse Congres op dit gebied met de Clinger-Cohen-Act, in eerste instantie "Information Technology Management Reform Act of 1996" (ITMRA) genoemd. Deze wet dwong alle organisaties van de Amerikaanse overheid de efficiëntie van IT-investeringen te verhogen, en hiertoe een eigen enterprise-architectuur te ontwikkelen. Dit leidde in 1999 tot de publicatie van de Federal Enterprise Architecture Frameworks (FEAF), die sinds 2002 verder ontwikkeld werden tot de Federal Enterprise Architecture
Vanaf midden jaren negentig ontwikkelen verschillende organisaties een eigen visie op enterprise-architectuur en experimenteren ermee in de praktijk. Onder andere binnen de grotere financiële instellingen ontstaan er enterprise-architectuur afdelingen.
[bewerken] Principes
Binnen de enterprise-architectuur wordt veelvuldig gebruik gemaakt van (architectuur-) principes. Principes zijn richtinggevende afspraken die een overtuiging weergeven over de wijze waarop de gewenste situatie bereikt kan worden. Het is de bedoeling dat de mensen die zich bezighouden met de organisatie-inrichting zich aan deze principes houden.
Voorbeelden van dergelijke principes zijn:
- elk gegeven heeft een standaard definitie
- elk gegeven kent een eigenaar en een beheerder
- elk gegeven wordt enkelvoudig opgeslagen
- gegevens worden zo dicht mogelijk bij de bron vastgelegd
[bewerken] Opbouw vakgebied
Binnen de enterprise-architectuur komen de volgende vakgebieden samen:
Deze vakgebieden leggen zich toe op een deel van de enterprise-architectuur. Over de precieze inhoud van deze vakgebieden is nog volop discussie. Ook binnen deze vakgebieden zijn er nog verdere specialisaties. Daarvoor wordt verwezen naar de betreffende artikelen.
Naast de vakgebieden die zich toeleggen op een deel van de enterprise-architectuur zijn er ook nog vakgebieden die zich toeleggen op een aspect zoals beveiligings-architectuur.
[bewerken] Opbouw van fundamentele ordening
Enterprise-architectuur wordt in vele gevallen in verschillende lagen onderverdeeld, die allerlei eigen zaken bespreken. Deze lagen zijn bijvoorbeeld:
- Business-architectuur
- Dit wordt gebruikt om informatietechnologie optimaal te integreren in een bedrijfsorganisatie. De business-architectuur bestudeert alle aspecten van de bedrijfsorganisatie, met het doel om beter te begrijpen hoe de informatietechnologie past in de algemene bedrijfsvoering. Het kan o.a. bestaan uit:
- Strategie-diagrammen, doelstellingen, bedrijfsregels, operationeel model.
- Functionele structuur, capaciteiten van het bedrijf, organisatiemodel
- Bedrijfsprocessen, workflow en de beschrijving van de zeggenschap, verantwoordelijkheid en regels voor de afdelingen.
- Overzicht van externe leveranciers en partners, en hoe deze bijdragen tot het functioneren van het bedrijf
- Data-architectuur
- Dit geeft een overzicht van de aanwezige en benodigde gegevens in een organisatie. Het wordt bepaald door middel van analyse van de informatiebehoeften van een organisatie en wordt weergegeven met behulp van diverse modellen en technieken. Bij het beschrijven van de data-architectuur worden bijvoorbeeld de volgende 'artefacten' gebruikt. Dit kan bestaan uit:
- Metadata - gegevens die de data-elementen van het bedrijf beschrijven
- Datamodellen
- Applicatie-architectuur
- Dit beschrijft de samenhang van applicaties en informatiesystemen binnen een organisatie. Het is een modelmatige beschrijving van het applicatielandschap, de daadwerkelijk in productie zijnde systemen. Met oa.:
- Applicatiesoftware lijst van applicaties en diagrammen, vanuit het gezichtspunt van functionaliteit of van systemen.
- Interfaces tussen applicaties - events, berichten, dataflow.
- Intranet, Extranet, Internet, e-commerce, EDI verbindingen met interne en externe gebruikers.
- Technologie-architectuur
- Dit is een geheel van inrichtingsprincipes en afspraken over de toe te passen technologie
- Hardware, platformen en hosting: applicatieservers, en waar ze geplaatst zijn
- Local en wide area networks, internetverbindingsdiagrammen
- Besturingssysteem
- Infrastructuresoftware: databaseservers, DBMS
- Programmeringstalen, etc. voor het gehele bedrijf of per afdeling
In dit raamwerk bepaalt de business-architectuur de eisen voor de data-architectuur, die met toenemende details de eisen voor de applicatie-architectuur bepaalt, waarna de applicatie-architectuur de gedetailleerde eisen voor de technologie-architectuur bepaalt.
[bewerken] Toepassing
Vele overheden en grotere bedrijven werken aan de ontwikkeling van een eigen enterprise-architectuur. Voor de overheid is de Nederlandse Overheid Referentie Architectuur ontwikkeld (NORA) ontwikkeld. Deze bevat ontwerpprincipes, modellen en afspraken voor het (her-)inrichten van de (elektronische) overheid.
[bewerken] Zie ook
[bewerken] Externe link
 |
Zie de categorie Enterprise architecture van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
Bronnen, noten en/of referenties
|
