Enver Halil Hoxha (info·uitleg)[1] [/ɛnvɛɾ hɔʤa/]? (Gjirokastër, 16 oktober 1908 - Tirana, 11 april 1985) was lange tijd als secretaris-generaal van de Albanese Partij van de Arbeid de politieke leider van Albanië. Zijn ambt werd gekenmerkt door een meedogenloze dictatuur waarbij geen ruimte was voor vrije geloofs- en meningsuitingen.
Door zijn vriendschap met en bewondering voor Jozef Stalin dreef hij na diens dood in 1953 zijn land het totale isolement in. In 1948 had Hoxha al alle banden met Joegoslavië verbroken vanwege de breuk tussen Tito en Stalin. Toen Chroesjtsjov na Stalins dood kritiek op Stalin uitoefende, keerde Hoxha zich ook van de Sovjet-Unie af. In de jaren zestig klopte hij aan bij de Chinese leider Mao en zo werd het kleine Albanië het enige maoïstische land van Europa. Nadat China na Mao's dood in 1976 een nieuwe politieke lijn afkondigde, keerde Hoxha zich ook van China af. Zo werd Albanië het meest geïsoleerde land in Europa. Zonder "grote broer" die het land voorzag van hulp, grondstoffen en technologie kwam Albanië in economische moeilijkheden terecht. De communistische lijn die Hoxha doorvoerde wordt wel met hoxhaïsme aangeduid.
Onder Hoxha's leiderschap voerde de Albanese Partij van de Arbeid vele hervormingen door. Toen hij aan de macht kwam, aan het einde van de Tweede Wereldoorlog, was de levensverwachting in Albanië slechts 40 jaar, en de overweldigende meerderheid (80-85%) van de bevolking analfabeet. Er bestond vrijwel geen industrie (wat er had bestaan was tijdens de Italiaanse bezetting verwoest), en ziekten zoals malaria en tuberculose, elders uitgeroeid, waren wijdverspreid. De kindersterfte liep zelfs op tot 40%.[2] Onder Hoxha's dictatuur werden de moerassen gedempt, daalde het analfabetisme tot 31%, steeg de levensverwachting sterk en kregen vrouwen gelijkheid[3][4]. Ook werd de eerste universiteit van Albanië opgericht in 1957 in Tirana. De economische strategie van Stalin en Mao volgend, ondernam Hoxha een grootschalig programma van industrialisatie en vernietiging van de feodale verhoudingen die Albanië daarvoor kenmerkten, zoals bloedvete, en werden landhervormingen doorgevoerd (voorheen bezaten 100 Albanese landeigenaren één-derde van alle landbouwgrond).[5] Tegen 1980 vormde industrie de helft van het Bruto Nationaal Product van Albanië, was het platteland voorzien van elektriciteit, en de landbouw gecollectiviseerd.[6] Mede om deze redenen geniet Hoxha nog steeds een zekere populariteit onder Albanezen, bijvoorbeeld in Kosovo.[7] Op sommige plaatsen, zoals de bazaar van Krujë, worden zelfs souvenirs met Hoxha's beeltenis verhandeld.
Hoxha stond erop dat de onafhankelijkheid van zijn land zekergesteld zou worden en liet daarom ongeveer 750.000 bunkers[8] bouwen op iedere plek die maar enigszins van strategisch belang was. Vanaf 1976 werden atheïsme en autarkie officiële richtlijnen van de staat, zodat iedere religieuze uiting strafbaar werd en handelsbanden met het buitenland werden beëindigd.[9]
Enver Hoxha was getrouwd met Nexhmije Hoxha (1921). Samen kregen ze twee zonen, Ilir en Sokol, en een dochter, Pranvera, die als architecte onder meer het Nationaal Skanderbegmuseum te Krujë en het mausoleum van haar vader in Tirana ontwierp.
Na zijn dood werd in Tirana een piramidevormig mausoleum annex museum voor hem gebouwd, maar zijn stoffelijk overschot heeft daar niet lang gerust. Enkele jaren later sloot het museum zijn deuren en werd het gebouw een cultuurcentrum. Momenteel (2012) wordt het gebouw afgebroken (het was al enkele jaren in verval); op de site komt het nieuwe parlementsgebouw.
Hoxha werd na zijn dood opgevolgd door Ramiz Alia, 's lands laatste communistische staatshoofd.
|
|
|
Bergrug in Albanië met de naam van Enver erop
|
|
| Bronnen, noten en/of referenties
|
Enver Halil Hoxha (info·uitleg)[1] [/ɛnvɛɾ hɔʤa/]? (Gjirokastër, 16 oktober 1908 - Tirana, 11 april 1985) was lange tijd als secretaris-generaal van de Albanese Partij van de Arbeid de politieke leider van Albanië. Zijn ambt werd gekenmerkt door een meedogenloze dictatuur waarbij geen ruimte was voor vrije geloofs- en meningsuitingen.
