Erik Hazelhoff Roelfzema
Siebren Erik Hazelhoff Roelfzema (Soerabaja, Java, 3 april 1917 - Honoka'a, Hawaï, 26 september 2007), ook wel bekend onder zijn bijnaam Soldaat van Oranje, was een Nederlands verzetsstrijder, oorlogspiloot, radiomedewerker en schrijver. Hazelhoff Roelfzema was ridder (4e klasse) in de Militaire Willems-Orde.
Inhoud |
[bewerken] Voor de oorlog
Hij werd geboren in het voormalige Nederlands-Indië als zoon van Siebren Erik Hazelhoff Roelfzema sr. en Cornelia Vreede. In de jaren dertig vestigde het gezin zich eerst te Den Haag, later in Wassenaar. Hij werd lid van HVV, de Haagsche Voetbal Vereniging.
In 1938 liftte hij door de Verenigde Staten. Over zijn belevenissen schreef hij destijds het boek Rendez-vous in San Francisco. Als journalist versloeg hij de Winteroorlog, die van 30 november 1939 tot 13 maart 1940 duurde.
[bewerken] De oorlogsjaren
[bewerken] Engelandvaarder
Hazelhoff Roelfzema studeerde rechten aan de Rijksuniversiteit Leiden toen de Tweede Wereldoorlog uitbrak. Clubgenoot was o.a. Aad Robertson. Hij werd in 1939 oorlogscorrespondent in de Finse Winteroorlog. In februari 1941 schreef hij in zijn eentje het zogeheten 'Leids manifest' waarin de Leidse studenten zich tegen de bezetter keerden. Hij liet dit op eigen kosten drukken, waarna het op 15 februari overal in Leiden werd aangeplakt. Vervolgens liet de bezetter de Leidse universiteit sluiten. Hij zat in april 1941 een week gevangen in het 'Oranjehotel' te Scheveningen, dook onder in Amsterdam, deed op 10 juni van dat jaar zijn doctoraalexamen en vertrok drie weken later vanuit Schiedam aan boord van het Zwitserse vrachtschip 'St-Cergue' als Engelandvaarder naar het Verenigd Koninkrijk.
[bewerken] Activiteiten vanuit Engeland
Hazelhoff Roelfzema voerde samen met Chris Krediet en Peter Tazelaar landingen uit op de Nederlandse kust om zendapparatuur voor het verzet af te leveren en personen op te halen die vanuit bezet Nederland in het Verenigd Koninkrijk gewenst waren. Ze voeren met een motor gun boat van de Royal Navy tot dicht aan de kust. Het laatste stuk werd dan gevaren met een roeiboot naar het strand. Door de branding zijn enkele missies mislukt.
In 1942 begon hij aan de pilotenopleiding bij de Royal Air Force (RAF). Na twee jaar kwam hij bij het 139e squadron van de RAF, waar hij 72 Pathfinder-missies op Duitsland vloog in een Mosquito.
Aan het eind van de oorlog was hij adjudant van Koningin Wilhelmina; in die functie maakte hij de terugkeer van Wilhelmina en Beatrix op Nederlands grondgebied mee. De Britse koning verleende Erik Hazelhoff het Distinguished Flying Cross.
[bewerken] Na de oorlog
[bewerken] Amerika
Na de oorlog bood Wilhelmina hem een staffunctie aan. Hij bedankte voor haar aanbod en emigreerde naar de Verenigde Staten. Hazelhoff Roelfzema probeerde carrière te maken in Hollywood, eerst als acteur en vervolgens als scenarioschrijver, maar zonder succes. Hij werkte vanaf 1951 voor NBC Television. In 1955 werd hij programmaleider bij Radio Free Europe, een Amerikaanse propagandazender die gevestigd was te München. Joseph Schreieder, tijdens de oorlog chef van de Sicherheitsdienst in Nederland, was een van zijn collega's.
[bewerken] Zuidoost-Azië
Na de oorlog was hij als voorvechter van de vrije Republiek der Zuid Molukken (RMS) betrokken bij een geheime missie voor de Molukse zaak. Roelfzema werd door een andere RMS-sympathisant, admiraal Helfrich (in de Tweede Wereldoorlog Bevelhebber der Zeestrijdkrachten), benaderd om contact te krijgen met het verzet op de Molukken en deze te voorzien van wapens. In de Filipijnen wist hij een klein watervliegtuig te bemachtigen, maar de piloot maakte zich uit de voeten, waardoor Roelfzema genoodzaakt was het vliegtuig zelf te besturen. Vanuit de Filipijnen vloog hij met een vliegkaart naar Ambon. De actie mislukte en Indonesië probeerde hem het land uit te zetten. Dit avontuur zorgde voor veel publiciteit, die hij vervolgens gebruikte om in Nederland de Molukse zaak te bepleiten.
[bewerken] Soldaat van Oranje
In 1968 nam Hazelhoff Roelfzema de pen weer op. Over zijn belevenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog schreef hij het boek Het hol van de ratelslang, dat in 1970 verscheen. Een jaar later werd het boek opnieuw uitgebracht onder de titel Soldaat van Oranje. In 1977 verfilmde Paul Verhoeven het boek onder die titel. Rutger Hauer speelde de op Hazelhoff Roelfzema gebaseerde rol 'Erik Lanshof'. In 2010 wordt een musical met dezelfde titel uitgebracht.
[bewerken] Erik Hazelhoff Prijs
In september 2009 lanceerde de stichting Erik Hazelhoff Roelfzema Prijs [1] in naam van de Soldaat van Oranje. Erik Hazelhoff Roelfzema heeft juist toen hij zelf student was zijn schrijftalent gebruikt om joodse medestudenten voor uitsluiting en deportatie te behoeden. Het is om die reden dat de Erik Hazelhoff Aanmoedigingsprijs jonge, getalenteerde (academische) schrijvers wil stimuleren om naast de 'gewone' carrière, ook het schrijverschap te ambiëren. Doel van de Erik Hazelhoff Biografieprijs is het bevorderen van het lezen van biografisch werk en de belangstelling voor biografieën bij een breed publiek te vergroten, evenals het in stand houden van het gedachtegoed van Erik Hazelhoff Roelfzema.
De winnaar krijgt €5000 en de toezegging dat de scriptie zal worden gepubliceerd door uitgeverij Het Spectrum. Verder is er de Erik Hazelhoff Biografieprijs voor de beste Nederlandstalige biografie. De winnaar hiervan krijgt € 15.000. Karin Hazelhoff (8 mei 1910), de weduwe van Erik Hazelhoff, en prinses Irene reikten de prijzen op 8 april 2010 uit.
Vier weken later waren Karin Hazelhoff en Louis d'Aulnis eregast bij de viering van de bevrijding in Katwijk, waar haar het eerste exemplaar van 'Ooggetuigenissen van de Tweede Wereldoorlog', geschreven door Charles Sanders, werd uitgereikt.
[bewerken] Verdere activiteiten
Hazelhoff Roelfzema was bij de inhuldiging van koningin Beatrix een van de twee 'koningen der wapenen'. Als oudste van de twee deelde hij in het openbaar mee dat de koningin was ingehuldigd. Hij was getuige bij het huwelijk en de kerkelijke inzegening van Prins Pieter-Christiaan en Anita van Eijk op respectievelijk 25 en 27 augustus 2005.
Hazelhoff Roelfzema was sinds 4 juni 1942 drager van de Militaire Willems-Orde (MWO 4e klasse). Hij was van 1945 tot 1965 getrouwd met Margaret Cooper en vanaf 1965 met de binnenhuisarchitecte Karin Steensma. Hij woonde met zijn echtgenote in Ahualoha bij Honokaa op het eiland Hawaï (Verenigde Staten) waar hij in 2006 een hartoperatie onderging. Erik Hazelhoff Roelfzema overleed op negentigjarige leeftijd, zijn as is overgebracht naar het monument Voor hen die vielen aan de Schouwweg in Wassenaar.
[bewerken] Hobby
Hazelhoff Roelfzema was betrokken bij het Racing Team Holland (RTH). In 1958 ontmoetten Hazelhof en Ben van Marken elkaar in New York. Ze ontmoetten elkaar weer in 1962, toen Hazelhoffs zoon Erik had besloten coureur te worden. Samen richtten ze in februari 1963 een stichting op om Nederlandse coureurs te ondersteunen. Hierbij waren ook Ben Pon (toen al importeur van Porsche en Volkswagen), Rob Slotemaker, Fred van der Vlugt, Henk van Zalinge, Maarten van Wamelen, Wim Blankevoort, Hans Hugenholtz en Jan Aptes aanwezig.
[bewerken] Onderscheidingen
- Ridder der vierde klasse Militaire Willems-Orde
- Kruis van Verdienste
- Vliegerkruis
- Oorlogsherinneringskruis met 2 gespen
- Verzetsherdenkingskruis
- Inhuldigingsmedaille 1980
- Distinguished Flying Cross
- 1939-1945 Star
- Air Crew Europe Star
- France and Germany Star
- War Medal 1939 - 1945
[bewerken] Bibliografie
- Rendezvous in San Francisco (1939)
- Het smeulende vuur (1941)
- Het hol van de ratelslang (1970)
- Soldaat van Oranje '40-'45 (1971), in beknopte, ongeïllustreerde vorm verschenen als Het hol van de ratelslang
- De verre tamboer: soldaat van Oranje zwaait af (1973)
- Soldaat van Oranje: 1940-1945/1946-1980 (1987)
- Op jacht naar het leven: de autobiografie van de Soldaat van Oranje (2000)
- Het leven van de Soldaat van Oranje: de autobiografie van Erik Hazelhoff Roelfzema" (2006), met een voorwoord van Irene van Lippe-Biesterfeld (zesde herziene druk van Op jacht naar het leven)
[bewerken] Externe links
- Ode aan EHR met foto
- Foto: EHR met Rutger Hauer
- Foto: EHR in Londen, 1942
- Monument in Scheveningen onthuld
- Website EHR prijs
Bronnen, noten en/of referenties:
