Erya

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Erya
Naam (taalvarianten)
Traditioneel
Vereenvoudigd
Hanyu pinyin Ěryǎ
Wade-Giles Erh-ya
Standaardkantonees Yǐe Ngaa
Andere benamingen Benadering van elegantie
Toenadering tot het oprechte

Erya (te vertalen als Benadering van elegantie of Toenadering tot het oprechte) is de naam van een Chinees woordenboek dat dateert uit de late Zhou of de vroege Han-tijd. Het boek bevat trefwoorden over onder meer flora en fauna en verder verklarende aantekeningen over begrippen uit andere klassieke Chinese werken. Juist door dit laatste werd het werk sinds de Tang-dynastie gerekend tot de Confucianistische Klassieken.

Betekenis van de titel 'Erya'[bewerken]

Volgens de Shiming (釋名), een Chinees woordenboek uit de 2e eeuw na Chr. is ("ěr") een woordspeling op ("nì", 'nabij, intiem, naderen') en kan ("yǎ") worden vertaald met 'juist, verfijnd, elegant, oprecht'. De titel "Erya" betekent dan: 'benadering van datgene wat juist, verfijnd, elegant of oprecht is'.

Ontstaan[bewerken]

Het werk werd voor het eerst vermeld in de Hanshu en had toen reeds de huidige vorm en inhoud. Volgens Zhang Yi (張揖) die rond 230 na Chr. de 'Uitbreiding van de Erya' (Guangya, 廣雅, een aanvulling op de Erya) samenstelde, was de Hertog van Zhou de samensteller van het boek. Hieraan werd later getwijfeld, omdat in het boek ook werken uit de late Zhou-tijd werden geciteerd. De huidige gangbare wetenschappelijke opvatting is in 1931 verwoord door de Zweedse sinoloog Bernhard Karlgren (1889-1978). Volgens hem was het werk in de loop van de derde eeuw v.Chr. samengesteld door verder onbekende auteurs.

De twee belangrijkste commentaren op het werk zijn het 'Commentaar op de Erya' (Erya zhu, 爾雅注) door Guo Pu (郭璞, 276-324) en het 'Subcommentaar op de Erya' (Erya shu, 爾雅疏) door Xing Bing (邢昺, 931-1010). Deze werken vormen sinds de Yuan-dynastie een integraal onderdeel van de Erya.

Inhoud[bewerken]

De Erya wordt vaak een woordenboek genoemd. Dit is zeker van toepassing op de eerste drie hoofdstukken. Daar worden obscure woorden uit andere klassieke teksten en abstracte begrippen uitgelegd en zijn de karakters volgens hun betekenis gerangschikt. De overige zestien hoofdstukken gaan echter over concrete zaken, zoals flora, fauna, architectuur, astronomie en muziek. Hierdoor lijken die hoofdstukken meer op een repertorium of een encyclopedisch overzicht dan op een woordenboek. In zeven van die hoofdstukken (4, 8, 9, 10, 12, 18, and 19) zijn de trefwoorden taxonomisch ingedeeld. De laatste zeven hoofdstukken beschrijven meer dan 590 trefwoorden uit de flora en fauna. De titel van elk hoofdstuk begint met shi (釋, 'uitleg'):

Nr Titel Vertaling Onderwerpen
1. Shi Gu, 釋詁 Uitleg van oude woorden werkwoorden, bijvoeglijk gebruikte woorden, bijwoorden, grammaticale affixen
2. Shi Yan, 釋言 Uitleg van woorden werkwoorden, bijvoeglijk gebruikte woorden, bijwoorden
3. Shi Xun, 釋訓 Uitleg van twee karakter woorden bijvoeglijk gebruikte woorden en bijwoorden met verdubbeling
4. Shi Qin, 釋親 Uitleg over verwantschap verwantschap, huwelijk
5. Shi Gong, 釋宮 Uitleg over architectuur architectuur, constructie
6. Shi Qi, 釋器 Uitleg over gebruiksvoorwerpen gereedschappen, wapens, kleding
7. Shi Yue, 釋樂 Uitleg over muziek muziek, muziekinstrumenten, dans
8. Shi Tian, 釋天 Uitleg over astronomie astronomie, astrologie, kalender, weer
9. Shi Di, 釋地 Uitleg over geografie geografie, geologie, plaatselijke overleveringen
10. Shi Qiu, 釋丘 Uitleg over heuvels topografie, geomantie
11. Shi Shan, 釋山 Uitleg over bergen (bekende) bergen
12. Shi Shui, 釋水 Uitleg over rivieren rivieren, navigatie, irrigatie
13. Shi Cao, 釋草 Uitleg over kleinere planten granen, kruiden, groenten, grasachtigen
14. Shi Mu, 釋木 Uitleg over bomen bomen, struiken, botanische begrippen
15. Shi Chong, 釋蟲 Uitleg over dieren met pantsers insecten, spinnen, reptielen
16. Shi Yu, 釋魚 Uitleg over vissen vissen, amfibieën, schaaldieren, reptielen
17. Shi Niao, 釋鳥 Uitleg over vogels vogels, pluimvee
18. Shi Shou, 釋獸 Uitleg over wilde dieren wilde dieren, mythische beesten
19. Shi Chu, 釋畜 Uitleg over tamme dieren veestapel, huisdieren, pluimvee, begrippen uit de dierkunde

Concordantie[bewerken]

Wikisource-logo.svg
Tekst in het Chinees op Chinese Wikisource:
爾雅 (Erya)
(nog niet compleet)

Voor gebruik van de Erya is een concordantie essentieel:

  • (zh) Zhihua He 何志華, Concordances to the Erya/ Concordances to the Xiaojing 爾雅逐字索引/ 孝經逐字索引 (Er ya zhu zi suo yin/ Xiao jing zhu zi suo yin), Xianggang (= Hongkong) (Shang wu yin shu guan) 1995 香港 (商務印書館) 1995, ISBN 9620742893.
Verschenen in de serie: The Chinese University of Hong Kong Institute of Chinese Studies the ICS ancient Chinese texts concordances series. Classical works, no. 16-17 香港中文大學中國文化研究所先秦兩漢古籍逐字所引叢刊. 經部, 第16-17種 (Xianggang Zhong wen da xue Zhongguo wen hua yan jiu suo xian Qin liang Han gu ji zhu zi suo yin cong kan. Jing bu, di 16-17 zhong).

Vertalingen[bewerken]

Gezien de aard van het werk bestaan er geen vertalingen van de Erya. Wel zijn er twee studies in westerse talen die enkele hoofdstukken uit de Erya vertalen (en analyseren):

  • Coblin, W. South, An Introductory Study of Textual and Linguistic Problems in the Erh-ya, Doctoral (PhD) Dissertation, University of Washington 1972, analyse van de hoofdstukken 1-3.
  • Carr, Michael E., A Linguistic Study of the Flora and Fauna Sections of the Erh ya, Doctoral (PhD) Dissertation, University of Arizona 1972, analyse van de hoofdstukken 13-14.

Beide dissertaties zijn niet gepubliceerd, maar wel beschikbaar als microfilm.

Literatuur[bewerken]

  • (en) Coblin, W. South, 'Erh ya' in: Early Chinese Texts. A Bibliographical Guide (Loewe, Michael, ed.), pp. 94-100, Berkeley: Society for the Study of Early China, 1993, (Early China Special Monograph Series No. 2), ISBN 1-557-29043-1.
  • (en) Karlgren, Bernhard, 'The Early History of the Chou li and Tso chuan Texts' in: Bulletin of the Museum of Far Eastern Antiquites, 3 (1931), pp. 1-59.
Op pp. 44-54 geeft Karlgren zijn these over het ontstaan van de Erya weer.
  • (de) Rosthorn, A. von, 'Das Erh-ya und andere Synonymiken' in: Wiener Zeitschrift für die Kunde des Morgenlandes, 49 (1942), pp.126-144.

Externe link[bewerken]