Es (plant)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Es
Mannelijke bloeiwijze
Mannelijke bloeiwijze
Taxonomische indeling
Rijk: Plantae (Planten)
Stam: Embryophyta (Landplanten)
Klasse: Spermatopsida (Zaadplanten)
Clade: Bedektzadigen
Clade: 'nieuwe' Tweezaadlobbigen
Clade: Lamiiden
Orde: Lamiales
Familie: Oleaceae (Olijffamilie)
Geslacht: Fraxinus (Es)
Soort
Fraxinus excelsior
L. (1753)
Portaal  Portaalicoon   Biologie

De es (Fraxinus excelsior) is een plant uit de olijffamilie (Oleaceae). Het is een loofboom die van nature in Europa voorkomt. Het is een snelgroeiende boom die tot 40 m hoog wordt.

De boom is bladverliezend en heeft oneven geveerd blad, dat bestaat uit zeven tot dertien deelblaadjes. De bladeren zijn kruislings tegenoverstaand.

Deze boom bloeit voordat hij in blad komt. Het stuifmeel is voorzien van 'vleugeltjes' die helpen bij de verspreiding door de wind.

Voor zaadwinning kunnen de vruchten op twee tijdstippen geoogst worden. Als ze in de eerste helft van augustus groen geoogst worden kunnen ze direct uitgezaaid worden, omdat ze dan nog geen kiemrust hebben. Bij oogst in het najaar van afgerijpte vruchten moet eerst de dan ontwikkelde kiemrust gebroken zijn voordat ze gezaaid kunnen worden.

De es is, net als de wilg, geschikt om te knotten.

Plantengemeenschap[bewerken]

De gewone es is een kensoort voor de Klasse van de eiken- en beukenbossen op voedselrijke grond.

Voorkomen[bewerken]

De es komt voor op vrijwel het gehele Europese continent, in Zuid-Noorwegen en Zweden, ten oosten van de Zwarte Zee in de Kaukasus en in een smalle strook in Noord-Spanje. Verder nog in Engeland.

Hout[bewerken]

hout (dosse vlak)

Het hout van de es is lichtgekleurd, taai en sterk. Vanwege deze elasticiteit wordt het gebruikt voor liggers van gymnastiektoestellen en voor stelen van bijlen en spades. Ook wordt het vanwege de vlamtekening gebruikt voor meubels, vloeren en trappen.

De duurzaamheid van essenhout bij buitengebruik is echter vrij laag en het hout valt dan ook in de duurzaamheidsklasse 5, de laagste klasse.

Oude bomen in Nederland[bewerken]

In het Arboretum Trompenburg te Rotterdam staan enkele essen uit 1870. In de polder Nieuw Bonaventura tussen Strijen en 's-Gravendeel stond tot 2001 een oude es die bijna 180 jaar oud is geworden. In Dwarsgracht (vlakbij Giethoorn) staat de oudste es van Nederland; deze is ruim 220 jaar oud.

Ziekten[bewerken]

Sinds het begin van de 1990er jaren, voor het eerst in Polen, wordt de es aangetast door de schimmel Chalara fraxinea. Ook in het noorden van Nederland worden weer in 2013 zieke bomen omgezaagd om verdere verspreiding tegen te gaan.

Externe links[bewerken]