Essentieel aminozuur

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een essentieel aminozuur is een aminozuur dat niet in het lichaam van de mens kan worden gemaakt. Deze behoort daarom in voldoende mate in een dieet aanwezig te zijn. Wanneer iemand gezond eet en niet een speciale behoefte heeft door een bijzondere lichamelijke toestand (ernstig zieken, probleem met opname van voedingsstoffen uit de darmen), bevinden deze essentiële aminozuren zich in voldoende mate in het voedsel. Met name de semi-essentiële aminozuren kunnen bij deze speciale groepen mogelijk te weinig aanwezig zijn. Deze aminozuren zijn vaak nodig als uitgangsstof voor de aanmaak van stoffen die een belangrijke rol vervullen in de stofwisseling zoals het hormoon noradrenaline en verschillende neurotransmitters zoals serotonine.

Niet-essentiële aminozuren kunnen in de lever uit andere aminozuren worden gevormd.

Ziektes[bewerken]

Lijders van de ziekte fenylketonurie (PKU) zijn niet in staat het essentiële aminozuur fenylalanine af te breken. Dit kan zich daardoor opstapelen in het lichaam en onder andere tot hersenbeschadiging leiden. Patiënten dienen zich daarom aan een streng dieet te houden om de hoeveelheid fenylalanine in het lichaam te beperken. Omdat de ziekte vrij veel voorkomt, worden alle baby's bij de geboorte hierop getest middels de zogenaamde hielprik.

Vegetarisme[bewerken]

Planten bevatten niet alle essentiële aminozuren in voldoende mate. Daarom werd vegetariërs vroeger met klem aangeraden om altijd twee soorten plantaardige producten te combineren: monocotylen zoals maïs en granen (voor methionine, valine, threonine, fenylalanine, leucine en isoleucine) en dicotylen zoals bonen (voor valine, threonine, fenylalanine, leucine, isoleucine, tryptofaan en lysine). Niet elk gedeelte van de plant bevat evenveel eiwit.

De twintig aminozuren die in eiwitten voorkomen
Naam Code(3) Code(1) R= Essentieel voor de mens
Alanine Ala A -CH3 niet-essentieel
Arginine Arg R -CH-HN=C(NH2)2+ semi-essentieel
Asparagine Asn N -CH2-CO-NH2 niet-essentieel
Asparaginezuur Asp D -CH2-COO- niet-essentieel
Cysteïne Cys C -CH2-SH essentieel voor kinderen
Glutamine Gln Q -CH2-CH2-CO-NH2 niet-essentieel
Glutaminezuur Glu E -CH2-CH2-COO- niet-essentieel
Glycine Gly G -H niet-essentieel
Histidine His H -CH2-cycl(NH-CH=N-CH=C) semi-essentieel
Isoleucine Ile I -CH2-CH-(CH2)2 essentieel
Leucine Leu L -CH2-CH2-CH2-CH3 essentieel
Lysine Lys K -CH2-CH2-CH2-CH2-NH2 essentieel
Methionine Met M -CH2-CH2-S-CH3 essentieel
Fenylalanine Phe F -CH2-Ph essentieel
Proline Pro P -[5 ring van 4 C atomen en
de amino-N die daardoor NH wordt]
niet-essentieel
Serine Ser S -CH2-OH niet-essentieel
Threonine Thr T -CH(OH)-CH3 essentieel
Tryptofaan Trp W -CH2-cyclo(Ph-NH-CH=C) essentieel
Tyrosine Tyr Y -CH2-p-Ph-OH essentieel voor kinderen
Valine Val V -CH-(CH3)2 essentieel

Aanbevolen dagelijkse hoeveelheden[bewerken]

Goed inschatten van de benodigde dagelijkse hoeveelheden essentiële aminozuren blijkt niet eenvoudig; in de laatste 20 jaar zijn de hoeveelheden aanzienlijk bijgesteld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheden conform WHO richtlijnen voor volwassenen[1].

Code Aminozuur mg/kg (2007) mg/kg (1985)
I isoleucine 20 10
L leucine 39 14
K lysine 30 12
M+C methionine + cysteïne 10.4 + 4.1 (14,5 totaal) 13
F+Y fenylalanine + tyrosine 25 14
T threonine 15 7
W tryptofaan 4 3,5
V valine 26 10
Bronnen, noten en/of referenties
  1. FAO/WHO/UNU. PROTEIN AND AMINO ACID REQUIREMENTS IN HUMAN NUTRITION. WHO Press (2007), page 150