Esso Motor Hotel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Esso Motor Hotel was een in Zweden gevestigde dochteronderneming van het Amerikaanse olie-concern Esso, voor de exploitatie van hotels in Europa.

Ontwerp van de Esso Motorby uit 1961, gepresenteerd door architect Lennart Billgren en Arne Gustafsson, directeur van Svenska Esso

Geschiedenis[bewerken]

De overheden in Scandinavië wilden, begin jaren 60 van de twintigste eeuw, dat bij nieuwe tankstations langs de rijkswegen ook slaapplaatsen zouden komen voor automobilisten[1]. In Zweden bood het Esso tankstation aan de E20 in Laxå, halfweg Stockholm en Göteborg, als eerste ook slaapplaatsen aan. In 1963 mondde dit uit in een Motorby (Zweeds voor Motordorp), een benzinepomp met werkplaats gecombineerd met een hotel gericht op automobilisten waarbij de kamers direct vanaf de parkeerplaats toegankelijk zijn. Zowel de kamers als de voorzieningen, zoals een zelfbedienings cafetaria en een kiosk, bevonden zich op de begane grond. Korte tijd later volgde de oprichting van de Esso Motorhotell AB. Hierna volgden Motorbys in Härnosand, Östersund[2] en Vara en een motel in Örkelljunga. Latere Esso Motor Hotels kregen meer voorzieningen dan de motorby, zoals een restaurant, bank, sportzaal, sauna, zwembad en vergaderruimtes, met name om ook zakenreizigers te faciliteren. De eerste drie motorbys zijn uitgebreid tot volwaardig Esso Motor Hotel, maar de vestigingen in Vara en Örkelljunga werden slechts gekwalificeerd als Esso Motel zonder uitgebreide voorzieningen.

Tot de reorganisatie begin 1973 zijn 59 Esso Motor Hotels[3] geopend, 27 in Zweden, 5 in andere Scandinavische landen, 3 in Nederland, 3 in Italië, 8 in het Verenigd Koninkrijk, 1 in Oostenrijk, 10 in Duitsland en 2 in België. De hotels buiten Scandinavië werden beheerd door Esso Motor Hotel Inc. in Londen.

De Esso route[bewerken]

Esso Motor Hotel (Europa (werelddeel))
Mölndal
Mölndal
Glostrup
Glostrup
Hannover
Hannover
Freiburg
Freiburg
Courmayeur
Courmayeur
Brescia
Brescia
De Esso route

Na de eerste drie motor hotels in Zweden volgde de sprong naar het buitenland. Om van Zweden naar de Italiaanse kust te rijden koos Esso voor een route vanaf Mölndal (Göteborg) via de veerboot over de Sont bij Helsingborg naar Glostrup (Kopenhagen) en daarna over de Vogelfluglinie naar Duitsland. In Duitsland werd het HaFraBa traject gevolgd en ten zuiden van Basel de huidige E25 door Zwitserland en Frankrijk en de, toen nieuwe, Mont Blanctunnel. Vanaf Courmayeur, de Italiaanse kant van de Mont Blanctunnel, werd via Valle d'Aosta en de Autostrada serenissima uiteindelijk Brescia bereikt. De hotels werden gebouwd op ongeveer een dag rijden van elkaar en de automobilist kon met een reserveringssysteem het volgende Esso Motor Hotel op zijn route boeken. In 1965 opende de vestiging in Brescia, het voorlopig zuidelijke eindpunt van de Esso route, in 1966 gevolgd door de vestiging in Mölndal,[4] het voorlopig noordelijke eindpunt. Begin oktober 1966 waren 8 hotels in gebruik[5] en na de opening van de hotels in Freiburg (eind 1966) en Glostrup (1967) was het mogelijk om met de auto het hele traject van Oslo of Stockholm naar de Italiaanse kust af te leggen met overnachtingen in de Esso Motor Hotels onderweg. In 1967 kwam wat meer variatie in de route met de hotels in Heidelberg en Sindelfingen in Zuid-Duitsland en werden in Zweden de hotels in Jönköping en Norrköping geopend. Door deze laatste twee hoefden reizigers uit Stockholm, op weg uit of naar het zuiden, niet meer om te rijden via Laxå en Mölndal, maar konden ze ook langs de kortere rechtstreekse route van Stockholm naar Helsingborg terecht. De Italiaanse partner van Esso, Pavesi, bouwde ten zuiden van Florence vijf motels langs de route naar Sicilië, zodat van het oorspronkelijke plan voor een route van Trondheim tot Sicilië alleen nog de vestigingen in Trondheim en Florence zijn gerealiseerd.

Groei[bewerken]

In februari 1968 waren 14 hotels in gebruik,[6] waarvan 6 in Zweden en was begonnen met een ambitieus bouwprogramma. Het begrip Motel werd niet gebruikt omdat het voor de klant duidelijk moest zijn dat een Motor Hotel betere voorzieningen heeft dan een gewoon motel. Alleen al in Zweden zou het aantal hotels worden uitgebreid tot 19 half 1968, 27 in 1969 en 35 in 1970[7]. In de toeristische sector werd de Engelse vestiging in South Mimms via de veerverbindingen met België en de vestiging in Born verbonden met de Esso route en werd in Denemarken, tegelijk met Legoland, de vestiging in Billund geopend. In Casteau (België) werd een hotel geopend in de buurt van SHAPE dat daar sinds 1 april 1967 gevestigd was. In Maidenhead, iets ten westen van Londen, werd een hotel gebouwd in combinatie met het Esso trainingscentrum[8]. Uiteindelijk was het aantal vestigingen eind 1968 meer dan verdubbeld, al liep de bouw in Zweden trager dan gepland. De groei vlakte vervolgens af en de volgende verdubbeling duurde tot eind 1972, waarbij in de Benelux (Antwerpen en Amsterdam in 1969 en Velp in 1970), Duitsland en Groot-Brittannië[9] ook een gooi werd gedaan naar de zakenreiziger. Met ingang van 1970 kregen de nieuwe hotels minstens 100 kamers, kleinere bestaande hotels werden vergroot. Begin 1972 waren naast Esso Motor Hotel ook vele andere, eveneens Amerikaanse, hotelketens op de Europese markt actief en had Esso Motor Hotel nog verschillende hotels in Noorwegen, Groot-Brittannië[10] en Duitsland[11] in aanbouw. Deze hotels kwamen met name in Duitsland en Groot-Brittannië nog bij de extra hotelcapaciteit die de verschillende ketens al sinds eind jaren 60 in de grote steden hadden gebouwd.

Reorganisatie[bewerken]

De verzadiging van de hotelbranche in de grote steden en behoefte aan liquiditeiten voor de oliewinning was voor Esso aanleiding om de hotels buiten Scandinavië te koop te zetten.

Voormalige Esso Motor Hotel in München

Crest[bewerken]

Het hotel in Freiburg was al afgestoten en eind 1972 werden alle hotels buiten Scandinavië verkocht of verpacht aan het Britse Crest Hotels, inclusief Runcorn[12] het op dat moment in aanbouw zijnde zestigste hotel. Vanaf 1976 werd de naam op de 17 door Crest gekochte hotels vervangen door EuroCrest. Crest wilde eind 1976 uitbreiden in Duitsland met nieuwe vestigingen en kocht alsnog de gepachte vestigingen, de negen Duitse en de Oostenrijkse, van Esso Motor Hotel[13] waarna ook hier de naam EuroCrest op de gevel verscheen. Later heeft Crest al "haar" Esso Motor Hotels aan diverse hotelketens doorverkocht.

Scandinavië[bewerken]

Na de transactie met Crest eind 1972 resteerden 32 vestigingen in Scandinavië, waarvan 27 in Zweden. De Deense vestigingen werden vervolgens ook afgestoten, 1974 kocht Lego het hotel in Billund, dat het eerst exploiteerde als Vis-a-Vis Hotel en tegenwoordig als Hotel Legoland. In 1979 volgde de andere Deense vestiging in Glostrup, die verder ging als Glostrup Park Hotel. In 1974 waren er 28 vestigingen in Zweden, sindsdien zijn nog enkele hotels in Noorwegen gebouwd. In Zweden ging de groei door en in oktober 1976 waren er al 44 vestigingen[14]. Naast de Esso Motor Hotels ontstond ook een parallelmarkt van enerzijds Esso Scandic, hotels in de stad zonder voorzieningen voor de auto, anderzijds de Esso Motels, waaronder Örkelljunga en Vara, met beperkte voorzieningen. Verder had Esso in Zweden nog meerdere wegrestaurants onder de naam Taverna. In 1977 had Esso Motor Hotel 10% van de hotelcapaciteit in Zweden en een marktaandeel van 25%. In 1983 besloot Esso om de hotelactiviteiten af te stoten, op dat moment waren in Zweden 41 Esso Motor Hotels, 6 Esso Motels en 8 Esso Scandic Hotels. Esso verkocht Esso Motorhotell AB aan een groep beleggers die in 1984 de naam van het bedrijf wijzigde in Scandic Hotels.

Lijsten[bewerken]

Esso Motor Hotels[bewerken]

Details en wijzigingen staan in het betreffende artikel. De ligging is de locatie van het toenmalige Esso Motor Hotel. De meeste zijn nog in gebruik bij andere hotelketens of als zelfstandig hotel, maar een aantal heeft een andere bestemming gekregen of is gesloopt.

Hotel Plaats Land Geopend Ligging Bouwnr.
Esso Motor Hotel Laxå[15] Laxå Vlag van Zweden Zweden 14.07.1963 58°58'NB, 14°37'OL 1
Härnosand Härnosand Vlag van Zweden Zweden 1964 62°38'NB, 17°54'OL 2
Östersund Östersund Vlag van Zweden Zweden 1965 63°09'NB, 14°40'OL
Brescia Brescia Vlag van Italië Italië 1965 45°31'NB, 10°15'OL
Mölndal Mölndal Vlag van Zweden Zweden 1966
South Mimms Hendon Vlag van Verenigd Koninkrijk Verenigd Koninkrijk 1966 51°41'NB, 0°13'WL
Hannover Hannover Vlag van Duitsland Duitsland lente 1966 52°21'NB, 9°49'OL
Courmayeur Courmayeur Vlag van Italië Italië 01.10.1966 45°48'NB, 6°57'OL 8
Freiburg Freiburg im Breisgau Vlag van Duitsland Duitsland herfst 1966 48°0'NB, 7°48'OL 9
Glostrup Kopenhagen Vlag van Denemarken Denemarken 1967 55°40'NB, 12°24'OL
Sindelfingen Sindelfingen Vlag van Duitsland Duitsland 1967 48°42'NB, 9°2'OL
Heidelberg Heidelberg Vlag van Duitsland Duitsland 1967 49°23'NB, 8°39'OL
Jönköping Jönköping Vlag van Zweden Zweden 1967 57°47'NB, 14°13'OL
Norrköping Norrköping Vlag van Zweden Zweden 1967 58°37'NB, 16°09'OL
Billund Billund Vlag van Denemarken Denemarken 07.06.1968 55°43'NB, 9°07'OL
Arlöv Arlöv Vlag van Zweden Zweden 1968
Born Born Vlag van Nederland Nederland 1968 51°02'NB, 5°49'OL
Borås Borås Vlag van Zweden Zweden 1968 57°43'NB, 12°58'OL
Casteau Casteau Vlag van België België 1968 50°30'NB, 4°0'OL
Eskilstuna Eskilstuna Vlag van Zweden Zweden 1968 59°22'NB, 16°33'OL
Falun Falun Vlag van Zweden Zweden 1968
Gävle Gävle Vlag van Zweden Zweden 1968
Kalmar Kalmar Vlag van Zweden Zweden 1968 56°40'NB, 16°19'OL
Kungens Kurva Stockholm Vlag van Zweden Zweden 1968 59°16'NB, 17°54'OL
Linz Linz Vlag van Oostenrijk Oostenrijk 48°16'NB, 14°18'OL
Maidenhead Maidenhead Vlag van Verenigd Koninkrijk Verenigd Koninkrijk 1968 51°30'NB, 0°43'WL
Malmö Malmö Vlag van Zweden Zweden 1968
Nürnberg Nürnberg Vlag van Duitsland Duitsland 1968 49°25'NB, 11°06'OL
Söderhamn Söderhamn Vlag van Zweden Zweden 1968 61°18'NB, 17°01'OL
Södertälje Södertälje Vlag van Zweden Zweden 1968 59°10'NB, 17°38'OL
Amsterdam Amsterdam Vlag van Nederland Nederland 26.02.1969 52°20'NB, 4°53'OL
Antwerpen Antwerpen Vlag van België België 1969 51°11'NB, 4°24'OL
Firenze Florence Vlag van Italië Italië 1969 43°45'NB, 11°17'OL
Hamburg Hamburg Vlag van Duitsland Duitsland 02.09.1969 53°36'NB, 10°1'OL
Helsingborg Berga Helsingborg Vlag van Zweden Zweden 1969 56°4'NB, 12°43'OL
Luleå Luleå Vlag van Zweden Zweden > 1968
Lund Lund Vlag van Zweden Zweden > 1968
Örebro Örebro Vlag van Zweden Zweden > 1968 59°16'NB, 15°10'OL
Ulriksdal-Järva Krog Stockholm Vlag van Zweden Zweden >1968 59°22'NB, 18°0'OL
Uppsala Uppsala Vlag van Zweden Zweden >1968
Växjö Växjö Vlag van Zweden Zweden >1968
Stavanger Stavanger Vlag van Noorwegen Noorwegen 13.05.1970 58°57'NB, 5°42'OL
Edinburgh Edinburgh Vlag van Verenigd Koninkrijk Verenigd Koninkrijk 22.05.1970 55°57'NB, 3°14'WL
Luton Luton Vlag van Verenigd Koninkrijk Verenigd Koninkrijk >22.05.1970
München München Vlag van Duitsland Duitsland 1970 48°9'NB, 11°37'OL
Umeå Umeå Vlag van Zweden Zweden 63°49'NB, 20°15'OL
Karlstad Karlstad Vlag van Zweden Zweden 59°23'NB, 13°29'OL
Velp Velp Vlag van Nederland Nederland 1970 51°59'NB, 5°58'OL
Köln Keulen Vlag van Duitsland Duitsland 1971 50°55'NB, 6°54'OL
Høvik Høvik Vlag van Noorwegen Noorwegen 1972 59°53'NB, 10°33'OL
Trondheim Trondheim Vlag van Noorwegen Noorwegen 10.06.1972 63°24'NB, 10°26'OL
Hambrook Bristol Vlag van Verenigd Koninkrijk Verenigd Koninkrijk 06.1972 51°30'NB, 2°32'WL
Coventry Coventry Vlag van Verenigd Koninkrijk Verenigd Koninkrijk 1972
Wembley Londen Vlag van Verenigd Koninkrijk Verenigd Koninkrijk 1972 51°33'NB, 0°17'WL
Frankfurt Frankfurt am Main Vlag van Duitsland Duitsland 08.1972 50°4'NB, 8°39'OL
Bremen Bremen Vlag van Duitsland Duitsland 09.1972 53°5'NB, 8°52'OL
Erskine Bridge Glasgow Vlag van Verenigd Koninkrijk Verenigd Koninkrijk 21.11.1972 55°54'NB, 4°27'WL
Beechwood Runcorn Vlag van Verenigd Koninkrijk Verenigd Koninkrijk 20.02.1973 53°18'NB, 2°41'WL 60
Vänersborg Vänersborg Vlag van Zweden Zweden 1978 58°21'NB, 12°19'OL
Flesland Bergen Vlag van Noorwegen Noorwegen 09.09.1980
Askersund Askersund Vlag van Zweden Zweden 58°52'NB, 14°53'OL
Årjäng Årjäng Vlag van Zweden Zweden
Backadal Göteborg Vlag van Zweden Zweden
Borlänge Borlänge Vlag van Zweden Zweden 60°29'NB, 15°26'OL
Fagersta Fagersta Vlag van Zweden Zweden
Filipstad Filipstad Vlag van Zweden Zweden 59°42'NB, 14°10'OL
Flen Flen Vlag van Zweden Zweden
Gränna Gränna Vlag van Zweden Zweden
Karlshamn Karlshamn Vlag van Zweden Zweden 56°11'NB, 14°50'OL
Karlskoga Karlskoga Vlag van Zweden Zweden
Linköping Linköping Vlag van Zweden Zweden 58°24'NB, 15°33'OL
Mora Mora Vlag van Zweden Zweden
Nyköping Nyköping Vlag van Zweden Zweden
Örnsköldvik Örnsköldvik Vlag van Zweden Zweden
Sundsvall Sundsvall Vlag van Zweden Zweden 62°24'NB, 17°20'OL
Ulricehamn Ulricehamn Vlag van Zweden Zweden
Västerås Västerås Vlag van Zweden Zweden

Esso Motels[bewerken]

Motel Plaats Land Geopend Ligging
Örkelljunga Örkelljunga Vlag van Zweden Zweden 1966 56°17'NB, 13°15'OL
Vara (Naum) Vara Vlag van Zweden Zweden 1966 58°12'NB, 12°54'OL
Nalles Arboga Vlag van Zweden Zweden 59°23'NB, 15°48'OL
Laganland Ljungby Vlag van Zweden Zweden
Liz Motel Sundsvall Vlag van Zweden Zweden
Säter Säter Vlag van Zweden Zweden

Esso Scandic[bewerken]

Hotel Plaats Land Geopend Ligging
Alingsås Alingsås Vlag van Zweden Zweden
Alvesta Alvesta Vlag van Zweden Zweden
Gislaved Gislaved Vlag van Zweden Zweden
Bergsmännen Hofors Vlag van Zweden Zweden 60°32'NB, 15°17'OL
Gyllene Ratten Stockholm Vlag van Zweden Zweden
Täby Stockholm Vlag van Zweden Zweden
Säffle Säffle Vlag van Zweden Zweden
Tranås Tranås Vlag van Zweden Zweden

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  • 115 Anni Esso Italiana 1891-2006, Rome 2006
  1. Der Spiegel, 1 januari 1973, blz. 33
  2. Motorby
  3. Der Spiegel, 1 januari 1973, blz. 32
  4. Advertentie opening Mölndal
  5. Aruba Esso News, 7 oktober 1966, blz. 6
  6. AR-Zeitung nr. 8/1968, 22 feb. 1968 blz. 37
  7. Die Zeit 1967 nr.40, 6 okt 1967 "Totale Selbstbedienung"
  8. Concrete Quarterly, aflevering 79, okt-dec 1968, Londen dec 1968
  9. Glasgow Herald, 22 mei 1970
  10. Glasgow Herald, 22 nov 1972
  11. Die Zeit 1972 nr.17, 28 april 1972, "Kein Geld für deutsche Betten"
  12. Glasgow Herald, 20 feb 1973
  13. Die Zeit 1976 nr.50, 3 december 1976, "Goldene Crest Zeiten"
  14. Die Zeit 1976 nr.43, 15 oktober 1976, "Schweden bittet sich billig an"
  15. http://farbror-sid.se/home/tag/esso/