Etage (bouwkunst)

Verdiepingen in een gebouw.
Het linker gebouw geeft de normale Nederlandse namen aan.
Het rechter gebouw geeft een vergelijking tussen de nummering volgens het Britse en het Amerikaanse systeem.

Speciale etages.
Deze etages komen vaak niet in dezelfde soort huizen voor. Een kruipruimte komt alleen in nieuwere gebouwen voor, een bel-etage alleen in oude gebouwen.

Een etage of verdieping is een bouw- of woonlaag boven de begane grond in een gebouw.

Nummering en benaming

De laag op de begane grond (parterre), dus nagenoeg gelijk aan het maaiveld, wordt meestal niet etage genoemd, het is evenwel een gelijkvloerse verdieping. De eerste etage of eerste verdieping is de tweede laag, de tweede etage of tweede verdieping is de derde laag enzovoorts.

Als de laag onder de grond ligt, heet deze de kelder. Een laag half in de grond heet kelderverdieping (ook wel souterrain). De laag hierboven, die dus ongeveer een halve verdieping boven de normale begane grond ligt, wordt in oude huizen de bel-etage (Frans: bel = mooi) genoemd, omdat dit de etage was waar men de gasten ontving.

Een halve tussenetage heet tussenvloer, entresol of mezzanine, en is vaak bijgebouwd in oudere gebouwen met vaak hoge plafonds, teneinde meer vloeroppervlakte te verkrijgen.

De bovenste verdieping heet (vaak) de zolder. Een kleine zolder zonder beloopbare vloer, of waar niet rechtop gelopen kan worden heet vliering.

Britse en Amerikaanse nummering

Wereldwijd zijn er grofweg twee nummeringen van verdiepingen in gebruik: het "Britse" en het "Amerikaanse" systeem.

• In het Britse systeem krijgt de begane grond nummer 0 (of geen nummer) en de eerste verdieping nummer 1;
• In het Amerikaanse systeem krijgt de begane grond nummer 1 en de eerste verdieping nummer 2.

De begane grond ligt meestal op hetzelfde peil als het maaiveld.

Het Britse systeem wordt toegepast in vrijwel geheel Europa, in de landen van het Commonwealth (uitgezonderd Singapore en Canada, maar inclusief Quebec), in Afrika en in veel voormalige Britse koloniën.

In Spanje is de entresol (entresuelo) vaak een volwaardige verdieping. De verdieping daarboven heet Principal ('hoofdverdieping'), en pas daarboven begint de nummering. Hoewel niet alle gebouwen zowel een entresuelo als een principal hebben, is er in ieder geval één van beide terug te vinden in gebouwen met meerdere verdiepingen. De eerste verdieping (primera planta) komt dus overeen met de Britse tweede of derde verdieping. De bovenste verdieping wordt steevast met ático ('zolder') aangeduid en is niet meer genummerd. Eventueel kan zich boven de ático ook nog een sobre-ático ('bovenzolder') bevinden.

Het Amerikaanse systeem wordt gebruikt in Amerika, in Rusland en Noorwegen (als uitzonderingen in Europa)) en in veel Aziatische landen. In de Nederlandse bouwwereld spreekt men soms van bouwlagen, en die worden dan Amerikaans genummerd: de eerste bouwlaag is begane grond, de tweede bouwlaag is de eerste verdieping, etc.

Trivia

• In Amerika wordt de 13e verdieping vanwege bijgeloof vaak overgeslagen. De verdieping boven de 12e wordt dan 14e verdieping genoemd.
• In China worden de verdiepingen met een 4 erin vaak overgeslagen, omdat in het Chinees "4" hetzelfde klinkt als "dood".
• Van verdiepingen spreekt men ook bij torens zoals de Eiffeltoren en de Euromast. De nummering is hetzelfde als bij gebouwen.
• Verdiepingen van schepen worden dekken genoemd. De dekken van een schip hebben verschillende namen. Het scheepsruim, tussen het onderste dek en de bodem, is geen dek. Het woord dek heeft soms betrekking op de verdieping, en soms op de vloer.
• Verdiepingen van dubbeldeksbussen en dubbeldekstreinen worden dekken genoemd (bovendek en onderdek).

Bronnen, noten en/of referenties Verdiepingen aantal, Nederlandse Taalunie Verdieping of verhoging?, Onze Taal

Mediabestanden

Zie de categorie Floors van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.