Eurobankbiljetten

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Eurobankbiljetten
500 Euro

De euro (EUR of ) is de gemeenschappelijke munteenheid voor de meeste lidstaten van de Europese Unie. De eurobankbiljetten en -munten werden op 1 januari 2002 voor het eerst in roulatie gebracht. De munteenheid als zodanig was al op 1 januari 1999 formeel in het leven geroepen.

Er zijn zeven verschillende waarden, elk met een andere kleur en grootte. Het ontwerp voor alle biljetten is gebaseerd op hetzelfde thema: Europese architectuur uit verschillende artistieke periodes. De voorkant (of recto) van het biljet toont een venster of een poort, terwijl de achterkant (of verso) een brug toont. Alle biljetten tonen de Europese vlag, de initialen van de Europese Centrale Bank in de verschillende talen, een kaart van Europa (inclusief Azoren (Portugal), Canarische Eilanden (Spanje) en Frans-Guyana, de Franse Antillen (Guadeloupe en Martinique) en Réunion (Frankrijk)) op de achterkant, de benaming "euro" in verschillende lettertypes, en de handtekening van de president van de Europese Centrale Bank. De twaalf sterren van de Europese Unie zijn ook op elk biljet aanwezig. Het ontwerp is gemaakt door de Oostenrijkse ontwerper Robert Kalina.

De vensters en bruggen op de biljetten bestonden tot voor kort niet echt. Maar daar kwam verandering in toen in Spijkenisse in de nieuwe wijk Het Land over de daar aangelegde sloten bruggen werden gelegd naar het evenbeeld van de eurobruggen. De bruggen werden dan ook toepasselijk de "Eurobruggen" gedoopt.[1] Het is vanouds gebruikelijk dat men een bekend object uit eigen land (bijvoorbeeld een gebouw of een beroemd persoon) op bankbiljetten afbeeldt, maar bij de eurobiljetten wilde men niet bepaalde landen bevoordelen door wel objecten uit deze landen te kiezen, maar niet uit een ander land. De getoonde objecten zijn daarom fictief en land-neutraal. Wel gaan er stemmen op om een 'persoonlijke' kant te ontwerpen voor elk land, vergelijkbaar met de euromunten.

Met ingang van 2002 neemt elke nationale centrale bank (NCB) de productie van één of twee specifieke biljetten voor zijn rekening. Dit schema houdt in dat de NCB's onderling bankbiljetten moeten uitwisselen.

Europa op de Europaserie

Vanaf 2013 wordt de eerste serie eurobankbiljetten geleidelijk vervangen door een tweede: de 'Europaserie'. In 2013 zullen alle nieuw uitgegeven 5 eurobiljetten zijn voorzien van een nieuw ontwerp. In 2015 volgt het 20 eurobiljet.

De Europaserie is gebaseerd op de eerste serie bankbiljetten en is ontworpen door Reinhold Gerstetter, een onafhankelijk bankbiljettenontwerper in Berlijn.

De oude biljetten blijven geldig, maar zullen steeds minder in omloop te zien zijn, doordat ze, zodra ze versleten of vuil zijn, worden vervangen door bankbiljetten uit de nieuwe serie. Zodra de nieuwe versie van het 500 eurobiljet verspreid is gaat er een overgangsperiode in om na een nog onbepaalde tijd de waarde van de eerste reeks te laten vervallen.

Beschrijving van de eurobankbiljetten[bewerken]

Bankbiljetten geprint in de periode 2004-2012 tonen de handtekening van de tweede president van de Europese Centrale Bank, Jean-Claude Trichet
De handtekening van Mario Draghi is vanaf maart 2012 op de bankbiljetten afgedrukt

Er zijn 7 verschillende waarden van Euro-bankbiljetten, €5, €10, €20, €50, €100, €200 en €500, met elk een specifieke kleur en grootte. Het ontwerp draagt voor elk het gemeenschappelijke thema 'Europese architectuur in verschillende periodes'. De achterzijde draagt ramen en poorten, terwijl op de voorzijde verschillende soorten bruggen staan. De ontwerpen zijn allemaal fictieve voorbeelden van architectuur, en dus geen bestaande monumenten.

Op de biljetten staat vrijwel geen tekst, zodat men geen taal hoeft te kiezen. De munteenheid EURO staat er in Latijnse en Griekse letters en sedert 2013 ook in Cyrillische letters. In plaats van de naam van de bank staat er de initialen van de Europese Centrale Bank, waardoor het aantal variaties tot negen (tot 2013 vijf) beperkt kon worden. De afkortingen zijn:

Afkorting Betekenis Taal
BCE Banque centrale européenne Frans
Banca centrale europea Italiaans
Banco Central Europeu Portugees
Banco Central Europeo Spaans
Banca Centrală Europeană Roemeens
Banc Ceannais Eorpach Iers
ECB Europese Centrale Bank Nederlands
European Central Bank Engels
Den Europæiske Centralbank Deens
Eiropas Centrālā banka Lets
Europos Centrinis Bankas Litouws
Evropska centralna banka Sloveens
Európska centrálna banka Slowaaks
Evropská centrální banka Tsjechisch
Europeiska centralbanken Zweeds
EZB Europäische Zentralbank Duits
ΕΚΤ Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα Grieks
EKP Euroopan keskuspankki Fins
Euroopa Keskpank Ests
EKB Az Európai Központi Bank Hongaars
BĊE Il-Bank Ċentrali Ewropew Maltees
EBC Europejski Bank Centralny Pools
ЕЦБ Европейска централна банка Bulgaars

Alle biljetten bevatten ook de vlag en een kaart van Europa.

De ontwerpen van de bankbiljetten werden gekozen uit 44 voorstellen van een wedstrijd, georganiseerd door het EMI op 12 februari 1996 [2] Het winnende ontwerp van Robert Kalina van de Oostenrijkse Nationale Bank, werd geselecteerd op 3 december 1996.

De eurobankbiljetten zijn gemaakt van katoenvezels, die de duurzaamheid en levensduur van de biljetten verhoogt.[3]

Kaarten van de Azoren, Frans Guyana, Guadeloupe, Madeira, Martinique, Réunion, en de Canarische Eilanden, overzeese territoria van landen van de eurozone, staan in aparte vakken op de bankbiljetten omdat ze de euro gebruiken. Cyprus en Malta stonden er niet op, hoewel ze in 2008 de Euro adopteerden. Cyprus werd niet weergegeven omdat de kaart niet zover naar het oosten weergegeven was, en Malta omdat het te klein was. De minimumgrootte om afgebeeld te worden was 400km².[4] Op de nieuwe Europaserie van 2013 staan Cyprus en Malta echter wel.

Eerste serie (2002)[bewerken]

Afbeelding Waarde Afmetingen
(millimeters)
Dominante kleur Ontwerp Positie printercode
Voorzijde Achterzijde Architectuur Periode
EUR 5 obverse (2002 issue).jpg EUR 5 reverse (2002 issue).jpg €5 120 × 62 Grijs Klassiek < 5e eeuw Linkerrand[5]
EUR 10 obverse (2002 issue).jpg EUR 10 reverse (2002 issue).jpg €10 127 × 67 Rood Romaans 11e–12e eeuw Ster op 8u[6]
EUR 20 obverse (2002 issue).jpg EUR 20 reverse (2002 issue).jpg €20 133 × 72 Blauw Gotisch 13e–14e eeuw Ster op 9u[7]
EUR 50 obverse (2002 issue).jpg EUR 50 reverse (2002 issue).jpg €50 140 × 77 Oranje Renaissance 15e–16e eeuw Rechterrand[8]
EUR 100 obverse (2002 issue).jpg EUR 100 reverse (2002 issue).jpg €100 147 × 82 Groen Barok & Rococo 17e–18e eeuw Rechts van de ster op 9u[9]
EUR 200 obverse (2002 issue).jpg EUR 200 reverse (2002 issue).jpg €200 153 × 82 Geel-bruin IJzer & glas 19e–20e eeuw Boven de ster op 7u[10]
EUR 500 obverse (2002 issue).jpg EUR 500 reverse (2002 issue).jpg €500 160 × 82 Paars Modern 20e–21e eeuw Ster op 9u[11]

Europaserie (2013)[bewerken]

Afbeelding Waarde Afmetingen
(millimeters)
Dominante kleur Ontwerp Positie printercode
Voorzijde Achterzijde Architectuur Periode
EUR 5 obverse (2013 issue).png EUR 5 reverse (2013 issue).png €5 120 × 62 Olijfgroen Klassiek < 5e eeuw Rechterbovenhoek
EUR 10 obverse (2014 issue).png EUR 10 reverse (2014 issue).png €10 127 × 67 Roze Romaans 11e–12e eeuw Rechterbovenhoek
onbekend onbekend €20 133 × 72 Blauw Gotisch 13e–14e eeuw onbekend
onbekend onbekend €50 140 × 77 Oranje Renaissance 15e–16e eeuw onbekend
onbekend onbekend €100 147 × 82 Groen Barok & Rococo 17e–18e eeuw onbekend
onbekend onbekend €200 153 × 82 Geel-bruin IJzer & glas 19e–20e eeuw onbekend
onbekend onbekend €500 160 × 82 Paars Modern 20e–21e eeuw onbekend

De eerste biljetten hadden de handtekening van Wim Duisenberg, de eerste president van de ECB. De biljetten tussen 2003 en 2012 droegen die van Jean-Claude Trichet, de tweede president.[12] Op 1 november 2011 volgde Mario Draghi hem op.[13] Bankbiljetten met zijn handtekening verschenen in circulatie in maart 2012.

Met ingang van 23 september 2014 wordt een nieuw biljet van 10 euro uitgegeven.

Beveiliging[bewerken]

Optisch variabele inkt voor de waardecijfers
Watermerk in een biljet van 50 euro.

De eurobiljetten hebben een eigen kleur en formaat per waarde. Blinden en slechtzienden worden geholpen door een voelbaar reliëf. De papieren euro wordt vervaardigd van katoenvezels en beveiligd door een watermerk en een veiligheidsdraad. De biljetten van € 5, € 10 en € 20 hebben bovendien een baanvormige folie met een hologram (het eurosymbool en de waarde van het biljet) en een iriserende baan op de achterzijde, waarin eveneens het eurosymbool en de waarde van het biljet te zien zijn. Bankbiljetten van € 50, € 100, € 200 en € 500 zijn speciaal beveiligd met een zegelvormig folie met hologram (een afbeelding en de waarde van het biljet in cijfers) en met optisch variabele inkt voor de waardecijfers van het biljet aan de achterzijde. De kleur van de cijfers verandert naar gelang van de lichtval.

Nationale identificatiecodes (eerste serie)[bewerken]

In tegenstelling tot de euromunten hebben de bankbiljetten geen nationale zijde die de herkomst aangeeft. Deze informatie is wel vervat in de code op de achterkant van het biljet. De eerste letter identificeert het land waar het biljet is uitgegeven. De Checksum wordt bepaald door alle getallen in het serienummer op te tellen. De cijfers in de uitkomst hiervan worden vervolgens ook opgeteld en eventueel wordt dit herhaald bij de uitkomst wat hieruit voorvloeit, teneinde een eencijferig cijfer over te houden. Dit cijfer wordt vervolgens vergeleken met het cijfer behorende bij het land om zo te bepalen of het biljet echt is. Als dat zo is dan is het biljet echt volgens het serienummer.

Een voorbeeld (volgens de eerste serie):

Letter : X (Duitsland)
Checksum Uitkomst: 2
Serienummer: X30284111711
Berekening: 3+0+2+8+4+1+1+1+7+1+1=29 > 2+9=11 > 1+1=2

X en 2 horen bij elkaar dus het serienummer is echt.

Een andere manier om te controleren of het serienummer klopt is door de getallen op te tellen bij de ASCII-waarde van de letter. Dit totaal moet deelbaar zijn door 9.

88+3+0+2+8+4+1+1+1+7+1+1=117 > 117/9=13

Een aantal codes is gereserveerd voor lidstaten die de euro nog niet hebben ingevoerd.

Code Land Uitkomst checksum (zonder letter)
Z
België 9
Y
Griekenland 1
X
Duitsland 2
(W)
Gereserveerd voor Denemarken (3)
V
Spanje 4
U
Frankrijk 5
T
Ierland 6
S
Italië 7
(R)
Luxemburg * (8)
(Q)
Niet in gebruik (9)
P
Nederland 1
(O)
Niet in gebruik (2)
N
Oostenrijk 3
M
Portugal 4
L
Finland 5
(K)
Gereserveerd voor Zweden (6)
(J)
Gereserveerd voor Groot-Brittannië (7)
(I)
Niet in gebruik (8)
H
Slovenië 9
G
Cyprus 1
F
Malta 2
E
Slowakije 3
D
Estland 4
C
Letland 5

* Eurobankbiljetten die zijn uitgegeven door de centrale bank van Luxemburg dragen (tot nu toe) de codeletter van de nationale bank van de landen waar de biljetten voor zijn geproduceerd.

Serienummers van de Europaserie (2013)[bewerken]

Op de nieuwe biljetten uit de Europaserie bestaat het serienummer uit twee letters, gevolgd door tien cijfers. Het nummer staat in de rechter bovenhoek en de laatste zes cijfers van het nummer staan vertikaal gedrukt in het midden van de achterkant. De eerste letter is dezelfde als de drukkeridentificatiecode; dit is dus niet noodzakelijk het land van uitgifte.

Drukkeridentificatiecodes[bewerken]

Enigszins verborgen staat op de voorkant van het biljet een tweede, kleinere letter-cijfercombinatie met zes posities, bestaande uit een letter, drie cijfers, weer een letter en tenslotte een cijfer.

De eerste letter daarvan geeft de drukker van het biljet aan. De drukker hoeft niet gevestigd te zijn in het land van uitgifte. Zo is bijvoorbeeld een deel van de Finse biljetten in het Verenigd Koninkrijk gedrukt. Een aantal codes is weer gereserveerd voor drukkers in landen die de euro nog niet hebben ingevoerd.

Biljetten worden gedrukt met 'platen', waarmee verschillende biljetten in een doorgang gedrukt worden. De drie cijfers die volgen op de code voor de drukker geven het plaatnummer aan, daarop volgt de positie van het biljet op de plaat. Hierbij geeft de letter de rij aan (A=rij 1), en het erop volgende cijfer de kolom.

Deze drukkeridentificatiecodes staan op de tegenovergestelde zijde van deze waarop de nationale identificatiecode staat. De exacte plaats varieert lichtjes per biljet. Men vindt het aan de linkerzijde van het biljet, heel klein gedrukt, in de buurt van de 'sterren'. Uitzondering hierop is het biljet van € 50 waar de code zich aan de rechterzijde van het biljet bevindt.

Voorbeelden van de drukkeridentificatiecode:

Eerste serie (2002)[bewerken]

Code Drukker Locatie Land
(A)
(Bank of England Printing Works) (Loughton) (Verenigd Koninkrijk)
(B)
Niet in gebruik --- ---
(C)
(AB Tumba Bruk) (Tumba) (Zweden)
D
Setec Oy Vantaa Finland
E
F. C. Oberthur Chantepie Frankrijk
F
Österreichische Banknoten und Sicherheitsdruck Wenen Oostenrijk
G
Joh. Enschedé Haarlem Nederland
H
Thomas De La Rue Gateshead Verenigd Koninkrijk
(I)
Niet in gebruik --- ---
J
Banca d'Italia Rome Italië
K
Central Bank of Ireland Dublin Ierland
L
Banque de France Chamalières Frankrijk
M
Fábrica Nacional de Moneda y Timbre Madrid Spanje
N
Bank of Greece Athene Griekenland
(O)
Niet in gebruik --- ---
P
Giesecke & Devrient München & Leipzig Duitsland
(Q)
Niet in gebruik --- ---
R
Bundesdruckerei Berlijn Duitsland
(S)
(Danmarks Nationalbank) (Kopenhagen) (Denemarken)
T
Nationale Bank van België Brussel België
U
Valora Carregado Portugal

Europaserie (2013)[bewerken]

In de Europaserie is de letter- en cijfercombinatie behouden, maar er worden andere drukkeridentificatiecodes gebruikt. Deze zijn tevens de eerste letter van het serienummer. De eerste letter van het serienummer geeft dus niet meer het land van uitgifte aan maar wel de drukker.

Code Drukker Locatie Land
A
Niet in gebruik --- ---
B
Niet in gebruik --- ---
C
Niet in gebruik --- ---
D
Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych Warschau Polen
E
Oberthur Fiduciaire Chantepie Frankrijk
F
Niet in gebruik --- ---
G
Niet in gebruik --- ---
H
De La Rue Loughton (Essex) Groot-Brittannië
J
De La Rue Gateshead Groot-Brittannië
K
Niet in gebruik --- ---
L
Niet in gebruik --- ---
M
Valora Carregado Portugal
N
Nationale Bank van Oostenrijk Wenen Oostenrijk
P
Joh. Enschedé Haarlem Nederland
R
Bundesdruckerei Berlijn Duitsland
S
Banca d'Italia Rome Duitsland
T
Central Bank of Ireland Dublin Ierland
V
Fábrica Nacional de Moneda y Timbre Madrid Spanje
W
Giesecke & Devrient Leipzig Duitsland
X
Giesecke & Devrient München Duitsland
Y
Bank van Griekenland Athene Griekenland
Z
Nationale Bank van België Brussel België

RFID-tags[bewerken]

In 2001 zei de Europese Bank met partners in gesprek te zijn over de toepassing van RFID-tags in bankbiljetten. De planning was destijds het gebruik van RFID-tags in bankbiljetten in 2005. Al sinds begin maart 2004 zijn er mensen die beweren dat euro- en dollarbankbiljetten RFID-tags bevatten.[14]

Toegestane reproducties van eurobankbiljetten[bewerken]

In bepaalde gevallen is het toegestaan om reproducties van eurobankbiljetten te maken.[15]:

  • indien de reproductie aan één zijde bedrukt is en de grootte ervan kleiner is dan 75% of groter dan 125% van het gereproduceerde biljet.
  • indien de reproductie langs beide zijden bedrukt is dan moet de grootte tot 50% worden beperkt, of moet ze groter zijn dan 200%.
  • indien bepaalde elementen van het bankbiljet (bijvoorbeeld één van de poorten of een brug) afgebeeld wordt op een achtergrond die verschilt van die van een bankbiljet
  • indien een deel van het bankbiljet wordt afgedrukt dan moet dit kleiner zijn dan één derde van de grootte van het biljet
  • indien de reproductie op materiaal gebeurt dat duidelijk verschilt van papier en bankbiljetten.
  • indien de reproductie in elektronisch beschikbare vorm is, dan mag de resolutie van de reproductie niet meer dan 72 dpi bedragen (zie ook verder). Het woord SPECIMEN dient eveneens diagonaal op de reproductie vermeld te worden in een schreefloos lettertype zoals Arial, met een grootte die minstens 75% van de lengte en minstens 15% van de breedte van de reproductie bedraagt. De kleur van het woord mag niet doorzichtig zijn en moet in contrast zijn met de hoofdkleur van het gereproduceerde biljet.

Maximumresoluties van reproducties die onder elektronische vorm beschikbaar zijn[bewerken]

De volgende maximum afmetingen zijn toegestaan:

  • € 5: 340 × 175 pixels
  • € 10: 360 × 189 pixels
  • € 20: 377 × 204 pixels
  • € 50: 396 × 218 pixels
  • € 100: 416 × 232 pixels
  • € 200: 433 × 232 pixels
  • € 500: 453 × 232 pixels

Trivia[bewerken]

  • De meeste bankbiljetten die in een Nederlandse portemonnee zitten, zijn afkomstig uit het buitenland. Zo bleek uit een steekproef 22 procent uit Duitsland te komen, 19 procent uit Frankrijk, 11 procent uit Oostenrijk en 10 procent uit Spanje.
  • Het biljet dat in Nederland het meeste in omloop is, is het briefje van 50 euro.
  • Eind december 2007 circuleerden er in totaal 12,1 miljard bankbiljetten met de euro. Die waren samen goed voor 676 miljard euro.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. http://nos.nl/artikel/307425-eurobruggen-geopend-in-spijkenisse.html NOS artikel over de nieuwe Eurobruggen in Spijkernisse
  2. ECB: Banknotes. ECB. ECB Geraadpleegd op 13 februari 2013
  3. The Security Features of Euro Banknotes. European Central Bank. ecb.int (2008) Geraadpleegd op 7 januari 2012
  4. European Central Bank. The Euro: Banknotes: Design elements Geraadpleegd op 2009-07-05
  5. EuroTracer – Information Notes – €5 note. EuroTracer. www.eurotracer.net (2002) Geraadpleegd op 7 januari 2012
  6. EuroTracer – Information Notes – €10 note. EuroTracer. www.eurotracer.net (2002) Geraadpleegd op 7 januari 2012
  7. EuroTracer – Information Notes – €20 note. EuroTracer. www.eurotracer.net (2002) Geraadpleegd op 9 januari 2012
  8. EuroTracer – Information Notes – €50 note. EuroTracer. www.eurotracer.net (2002) Geraadpleegd op 9 januari 2012
  9. EuroTracer – Information Notes – €100 note. EuroTracer. www.eurotracer.net (2002) Geraadpleegd op 9 januari 2012
  10. EuroTracer – Information Notes – €200 note. EuroTracer. www.eurotracer.net (2002) Geraadpleegd op 9 januari 2012
  11. EuroTracer – Information Notes – €500 note. EuroTracer. www.eurotracer.net (2002) Geraadpleegd op 9 januari 2012
  12. ECB: Banknotes. European Central Bank. ecb.int (2002) Geraadpleegd op 9 januari 2012
  13. ECB: Farewell event in honour of Jean-Claude Trichet. European Central Bank. ecb.int (19 oktober 2011) Geraadpleegd op 9 januari 2012
  14. RFID Tags Already in Euro Notes, Prison Planet, Steve Watson, 2 maart 2004
  15. Besluit van de Europese Centrale Bank van 20 maart 2003
Euro
Hoofdpagina's: Euro · Euromunten · Eurobankbiljetten · Eurozone · Euroteken · Euro-herdenkingsmunt · Herdenkingsmunten van € 2 · Meerwaardeherdenkingsmunten
Gerelateerde pagina's: Ding flof bips · Eonia · Euribor · ECB · Sms ff bondige clips · Stabiliteits- en Groeipact
Geschiedenis: Europees Monetair Systeem (I: ECU, II: WKM, III: WKM II, IV: EMU) · Europees Monetair Instituut · Invoering van de euro
Eurozone: EU: België · Cyprus · Duitsland · Estland · Finland · Frankrijk · Griekenland · Ierland · Italië · Letland · Luxemburg · Malta · Nederland · Oostenrijk · Portugal · Slovenië · Slowakije · Spanje
Niet-EU: Andorra · Monaco · San Marino · Vaticaanstad
EU-lidstaten die euro gaan invoeren: Bulgarije · Hongarije · Litouwen · Polen · Roemenië · Tsjechië · Zweden
Overige: EU: Denemarken · Verenigd Koninkrijk
Niet-EU: Kosovo · Montenegro
Pre-Euro munteenheden: ECU · Belgische frank · Cypriotische pond · Duitse mark · Estische kroon · Finse mark · Franse frank · Griekse drachme · Iers pond · Italiaanse lire · Letse lats · Luxemburgse frank · Maltese lire · Monegaskische frank · Nederlandse gulden · Oostenrijkse schilling · Portugese escudo · San Marinese lire · Sloveense tolar · Slowaakse kroon · Spaanse peseta · Vaticaanse lire
Resterende munteenheden ERM II: Deense kroon · Litouwse litas
Resterende munteenheden EU: Brits pond · Bulgaarse lev · Hongaarse forint · Kroatische kuna · Poolse złoty · Roemeense leu · Tsjechische kroon · Zweedse kroon