Europlanetarium Genk

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Het Europlanetarium Genk is een volkssterrenwacht met een tot Cosmodrome uitgebouwd planetarium in het natuur- en recreatiegebied Kattevennen, ten noordoosten van het centrum van Genk. Het functioneert eveneens als één van de zes toegangspoorten naar het Nationaal Park Hoge Kempen.

De vzw Europlanetarium verruimde in 2008 tot de vzw Kattevennen-Europlanetarium, een vzw van de gemeente Genk, die in 2013 het statuut kreeg van 'privaat extern verzelfstandigd agentschap'.

Geschiedenis[bewerken]

In navolging van de maanlanding in 1969 startte Genkenaar Lode Vanhoutte de Jonge Onderzoekers voor Genk. Ze deden aan populair wetenschappelijk werk. Vele onderwerpen werden behandeld maar sterrenkunde bleek het meest interessante en ze vonden een thuishaven bij de Vereniging Voor Sterrenkunde (VVS). Op dat moment kenden de sterrenwachten van Grimbergen en Hove reeds een jarenlange werking en werd er vanwege de VVS, en vooral vanwege Armand Pien (voormalige weerman van de VRT), gestreefd naar een volwaardige volkssterrenwacht in elke Vlaamse provincie. Er werd dan ook gedacht om in Genk de derde Vlaamse volkssterrenwacht neer te zetten. Eerst zou er een kleine gelijkvloerse sterrenwacht komen, maar de plannen bleven maar groeien.

In 1977 werd gestart met het promoten van een volkssterrenwacht in Genk. Het idee van een kleine sterrenwacht werd toen ook verlaten voor een grootschaliger plan met meer professionele allures. Terwijl een kleine groep leden zich met de zakelijke kant van de oprichting bezig hield, werd in 1979 gestart met een cursus Algemene Sterrenkunde voor beginners.

Intussen behelsden de vernieuwde plannen voor de sterrenwacht een koepelgebouw en een tentoonstellingsruimte. De eigenlijke koepel- en kijkerruimte zou zich 5 meter boven de begane grond bevinden. In tegenstelling tot 'klassieke' sterrenwachten werd deze ruimte vierkant met in het plafond een ringbalk waar de koepel -6 meter diameter- op steunt. Om kosten te drukken en een goede relatie te houden met het gemeentebestuur bouwden de leden de koepel zelf.

1983 zou het jaar van afwerking worden. Naast de zelfgebouwde koepel werd een groot deel van de binneninrichting verzorgd door actieve leden van de sterrenwacht. De opening kwam er uiteindelijk in 1984.

Op 9 juli 1988 werd Georama, de geologische tuin, in gebruik genomen. Dit betekende een schakel in de keten van attractieve elementen in en rond Kattevennen. Op wetenschappelijk verantwoorde wijze wordt een beeld opgehangen van 570 miljoen jaar geologische geschiedenis.

Het planetarium[bewerken]

Melkweg vanop aarde.jpg

Door de hachelijke economische problemen bij de mijnsluitingen en de noodzaak aan duurzame toeristische infrastructuur ontstond het plan om bij de bestaande Limburgse Volkssterrenwacht een planetarium te bouwen. Het overstijgend toeristisch karakter van het planetarium-project maakte deel uit van de reconversie van de Limburgse mijngemeenten. De EEG (50 %), het Vlaams Commissariaat-Generaal voor Toerisme (40 %) en het gemeentebestuur van Genk (10 %) werden de financiers. Er werden dossiers voorbereid voor het planetarium zelf en voor een gebouw. Architect Jos Hanssen maakte een ontwerp voor een bedrag van 18 miljoen BEF (€450 000).

Het vooropgesteld bedrag groeide uiteindelijk tot 24 miljoen BEF (€600 000), waardoor niet alle oorspronkelijke plannen konden weerhouden worden. Eind 1989 werd aangevangen met de bouw. Vanuit Oost-Duitsland kwam het middelgroot planetarium Spacemaster plus een koepel met een diameter van 12,5 meter. De bouw zelf en het installeren van het instrument hadden duidelijk meer tijd nodig dan verwacht zodat 1991 het openingsjaar zou worden.

In de vakantiemaanden van 1991 begonnen proefvoorstellingen. In december 1991 werden eindelijk de 90 zetels geplaatst en de klankinstallatie vervolledigd. Uiteindelijk kwam Armand Pien op vrijdagavond 20 december met een 200-tal genodigden het planetarium feestelijk voor geopend verklaren. Omdat de volledige installatie er nog steeds niet was, werden tot mei 1992 'live'-voorstellingen gegeven. Zeven monitoren verzorgden voorstellingen in het planetarium met diverse thema's. Toen de installatie geleverd was konden er ook geautomatiseerde projecties uitgevoerd worden.

Het projectietoestel kon tot 9000 sterren tonen, dit zijn er meer dan met het blote oog zichtbaar. Het toestel bootste de beweging van de sterren en de planeten na op een scherm van 400m².

In 2010 werd het Zeiss optomechanische planetariumtoestel vervangen door een digitaal projectiesysteem. Het SP2HD systeem van Evans & Sutherland brengt het universum tot leven op de Spitz NanoSeam dome. Er werden nieuwe zetels met verstelbare rugleuning geïnstalleerd en Bowen Technovation zorgde voor de sfeervolle LED verlichting. Het Bose geluidssysteem garandeert een indrukwekkende 5.1 surround ervaring en de toegangsdeuren werden geautomatiseerd. de planetariumzaal kreeg ook een nieuwe naam: Cosmodrome.

Bezoekersonthaal Kattevennen[bewerken]

In 2007 is Kattevennen de Genkse toegangspoort geworden naar het Nationaal Park Hoge Kempen, het grootste aaneengesloten natuurgebied in Vlaanderen. Daarnaast is het Europlanetarium ook het bezoekersonthaal voor Kattevennen. Hierin staat het Europlanetarium centraal, als poort naar de sterrenhemel. Er is een nieuw multifunctioneel gebouw klaar, met een nieuwe horecavoorziening, bijkomende tentoonstellingsruimte en een polyvalente ontvangstinfrastructuur. Het nieuwe gebouw ziet er ook letterlijk uit als een poort: dwars over de bestaande weg gebouwd, fietsers en wandelaars moeten er onder door richting Nationaal Park. Het bezoekersonthaal beschikt over een grote bibliotheek met een 2000-tal werken.

Externe links[bewerken]