Euroscepsis

De vlag van Europa

Euroscepsis is een term waarmee een kritische houding omschreven wordt ten opzichte van het proces van Europese Integratie, of de EU als vorm. Omdat een coalitie van eurosceptici moeilijk te vormen is over de ideologische grenzen heen, is er van een eurosceptische frontvorming ook niet écht sprake. Binnen de politiek wetenschappelijke literatuur werkt men veelal met de term 'euroscepticisme' in plaats van euroscepsis.

Euroscepticisme is een vlag die vele ladingen dekt en ruimer gaat als enkel de politieke actoren. Ook andere maatschappelijke actoren kunnen worden getypeerd door een eurosceptisch gedrag. Binnen de politieke wetenschappen zijn Taggart en Szczerbiak autoriteiten inzake de studie van euroscepticisme. Beide maken een belangrijk onderscheid tussen:

• Hard euroscepticisme: dit slaat op een principieel verzet tegen de EU. Een van de dominante argumenten hiervoor is het eroderen van de nationale soevereiniteit door de Europese integratie.
• Zacht euroscepticisme: hier verwerpt men de EU niet in zijn geheel maar is men fel gekant tegen een bepaald beleidsdomein. Zo kan men bijvoorbeeld als linkse politieke partij de meerwaarde inzien van Europese integratie, maar fel gekant zijn tegen de neoliberale handelsagenda van de EU. Omgekeerd kan een rechtse partij die handelspolitiek steunen maar de sociale agenda verwerpen als inbreuk op de eigen soevereiniteit.

Eurosceptische argumenten

• Het gebrek aan democratie binnen Europese bestuursorganen.
• De ondoorzichtige besluitvorming en het - daardoor - ontstaan van een voedingsbodem voor corruptie.
• De hang naar supranationalisme die de soevereiniteit en identiteit van de afzonderlijke lidstaten (als naties) ondermijnen.
• De blijkbaar ongebreidelde en ongemotiveerde uitbreidingsdrang.
• De neoliberale economische koers die Europa vaart.

Eurosceptische ideologieën

In het Europarlement vindt de euroscepsis vooral aanhangers:

• Aan de rechterzijde bij de conservatieven, rechts-populisten, religieuzen, libertariërs en nationalisten.
• Aan de linkerzijde bij de links-populisten, anti-globalisten, marxisten en ecologisten.

Eurosceptische partijen

Hieronder volgen landen met eurosceptische partijen:

België

Vlaams Belang

Bulgarije

Nationale Aanvalsunie

Denemarken

Socialistische Volkspartij (Denemarken), Dansk Folkeparti

Duitsland

Alternative für Deutschland

Finland

Ware Finnen, Communistische Partij van Finland

Frankrijk

Mouvement Pour la France, Front National (Frankrijk), Parti de Gauche, Franse Communistische Partij, Mouvement Républicain et Citoyen

Griekenland

Communistische Partij van Griekenland, Gouden Dageraad, Laikos Orthodoxos Synagermos

Hongarije

Jobbik, Lehet Más a Politika

Ierland

Sinn Féin

Italië

MoVimento 5 Stelle, Lega Nord, Fiamma Tricolore

Luxemburg

Alternativ Demokratesch Reformpartei

Nederland

Partij voor de Vrijheid, Staatkundig Gereformeerde Partij, ChristenUnie, Socialistische Partij (Nederland), Partij voor de Dieren

Noorwegen

Senterpartiet, Kristelig Folkeparti, Sosialistisk Venstreparti, Venstre

Polen

Unie voor Reële Politiek,

Portugal

Partido Comunista Português, Partido Popular (Portugal)

Tsjechië

Democratische Burgerpartij,

Verenigd Koninkrijk

United Kingdom Independence Party, British National Party, Conservative Party (Verenigd Koninkrijk), Socialist Workers' Party, Green Party of England and Wales

Zweden

Vänsterpartiet, Sverigedemokraterna, Centerpartiet, Miljöpartiet de Gröna, Junilistan

Zwitserland

Zwitserse Democraten, Grünliberale Partei, Lega dei Ticinesi, Zwitserse Volkspartij

Eurosceptische fracties in het Europarlement

• Europa van Vrijheid en Democratie
• Europees Unitair Links/Noords Groen Links
• Europese Democraten, deze fractie bestaat niet meer sinds 2009, de christendemocratische leden ervan stonden niet als eurosceptisch bekend.
• Identiteit, Traditie en Soevereiniteit
• Het merendeel van de Niet-Ingeschrevenen
• Onafhankelijkheid/Democratie
• Unie voor een Europa van Nationale Staten

Beweging voor Europese Hervorming

De Britse Conservative Party, de Noord-Ierse Democratic Unionist Party, de Tsjechische Democratische Burgerpartij en de Bulgaarse Union of Democratic Forces hebben besloten om na de verkiezingen van 2009 niet langer als Europese Democraten in een kartelfractie met de EVP te zetelen, maar als een eigen eurosceptische fractie onder de naam 'Movement for European Reform'. Later is deze naam veranderd in: Europese Conservatieven en Reformisten.

Euroscepsis in België

Volgens de Britse politicoloog Paul Taggart zijn er in België maar twee eurosceptische partijen. Aan Vlaamse zijde is dat het Vlaams Belang, in Franstalig België is dat het Front National. Dit komt echter zelden tot uiting omdat het in België niet verstandig is om je te profileren als een euroscepticische partij. De bevolking is namelijk bij de meest "eurofiele" van Europa. Volgens de Eurobarometer bestempelt gewoonlijk slechts 10% van de bevolking Europa als "een slechte zaak".

Bronnen, noten en/of referenties

Mediabestanden

Zie de categorie Euroscepticism van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.