Exeter (Verenigd Koninkrijk)
 |
|||
  |
|||
|
|
|||
| Land | Engeland | ||
| County | Devon | ||
| Regio | South West England | ||
|
|
|||
| Oppervlakte | 47,0 km² | ||
| Inwoners (2001) | 111.076 (2362 inw/km²) | ||
| ONS-code | 18UC | ||
| Bron: Volkstelling 2001, National Statistics | |||
|
|||
Exeter (Cornisch: Karesk) is een stad (city) en gelijknamig Engels district in het graafschap Devon, in zuidwest Engeland. Het inwonertal werd in 2006 geschat op 119.600 inwoners, 8.000 meer dan bij de census in 2001. De oppervlakte bedraagt 47,0 km².
Van de bevolking is 16,0% ouder dan 65 jaar. De werkloosheid bedraagt 2,6% van de beroepsbevolking (cijfers volkstelling 2001).
Exeter ligt aan de rivier de Exe en werd al door de Romeinen bewoond. Het centrum van de stad heeft zwaar geleden onder bombardementen tijdens de Tweede Wereldoorlog, maar de historische kathedraal staat nog altijd overeind. Exeter is via twee spoorlijnen verbonden met Londen en heeft een eigen vliegveld, waar de low fare maatschappij Flybe is gevestigd.
Inhoud |
Geografie [bewerken]
Exeter ligt op de oostoever van de rivier Exe, op een landstrook met direct daarachter een steile heuvel. Op deze locatie waar de Exe net samen is gekomen met de rivier Creedy begint een breed estuarium. Overstroming is vrij normaal. Historisch gezien was dit de laagste plek om de Exe over te steken. De rivier was hier nog onder de invloed van de getijden en was vanaf zee bevaarbaar tot de constructie van stuwen later in de geschiedenis van de stad. In combinatie met de eenvoudig verdedigbare rand voorafgaand aan de steile heuvel was de huidige locatie van de stad een logische keuze voor een handelsnederzetting. De ondergrond van Exeter bestaat vooral uit zandsteen. In de heuvelkam die de rug van de stad vormt bevindt zich ook een vulkanische plug waarop Rougemont Castle is gebouwd. De beroemde kathedraal van Exeter is op het uiteinde van de kam gebouwd en is daarom van grote afstand te zien.
Oudste bewoning & Romeinse Tijd [bewerken]
Sporen van bewoning in Exeter en omgeving stammen al uit het neolithicum, zoals op zo veel plaatsen. Uit de ijzertijd zijn onder andere de voor Engeland typische rondhuizen bekend, bijvoorbeeld opgegraven waar nu het Guildhall winkelcentrum staat [1]. Waarschijnlijk hadden de Kelten bij Exeter een versterkte nederzetting. De Latijnse naam Isca Dumnoniorum (“Isca van de Dumnones”) wijst daarop. Isca is waarschijnlijk een Keltische term (onder andere beschreven in Caesars “De bello Gallico”). De Romeinen gebruikten deze term vaker met een toevoeging, zoals het geval met de “Isca Augusta” – het tegenwoordige Caerleon-on-Usk in Monmouthshire. Isca Dumnoniorum was de meest zuidwestelijk gelegen Romeinse versterkte nederzetting in Engeland. Er is nog veel van het tracé van de oude omwalling te voet te volgen, ook al is het meeste wat er daadwerkelijk nog overeind staat herstelwerk en versterking uit de tijd van Alfred de grote om het uiteerste westen van zijn koninkrijk te beveiligen naar aanleiding van de bezetting door Vikingen in 876. Een groot badcomplex van de Romeinse Tijd is in de jaren '70 opgegraven, maar omdat het zo dicht bij de kathedraal ligt, was het moeilijk om het open te stellen voor publiek.
Middeleeuwen [bewerken]
In 877 werd Exeter (Exanceaster) veroverd door de Denen (Vikingen), maar koning Alfred de Grote verdreef ze al snel. In 894 werd een nieuwe aanval van de Vikingen afgeslagen maar in 1001 werd de stad voor de tweede keer door hen ingenomen. In 1067 kwam de stad in opstand tegen Willem de Veroveraar die terstond de stad belegde. Al na 18 dagen gaf Exeter zich over. Uit deze tijd stamt ook het Exeter Book, ook bekend als de Codex Exoniensis wat tegenwoordig nog steeds in de kathedraal bewaard wordt. In 1140 werd de stad belegerd. De inwoners van Exeter gaven zich pas over na 3 maanden toen het drinkwater op was geraakt. Exeter was een belangrijke stad in de wolproductie en wolhandel.
Nieuwere Tijd [bewerken]
In 1588 leverde de stad schepen voor de aanval op de Spaanse Armada. De wapenspreuk van Exeter, waarschijnlijk verleend door Elizabeth I semper fidelis gaat hierop terug [2]. Exeter was tijdens de Engelse Burgeroorlog eerst in handen van de Parlementairen maar viel op 4 september 1643 in handen van de Royalisten. Pas aan het einde van de oorlog viel ze als een van de laatste steden in handen van de Parlementairen. In de vroege jaren van de Industriële revolutie leek Exeter goede kaarten te hebben: de wolindustrie, veel grondstoffen van het omringende platteland en de snel stromende rivier Exe die gebruikt kon worden om energie op te wekken. Echter, toen de stoommachine zijn intree maakte en water als belangrijkste bron van energie verving in de negentiende eeuw bleek Exeter te ver weg te zijn van grondstoffen als steenkool en ijzer. De snelle ontwikkelingen in de 19e eeuw gingen aan Exeter voorbij.
De Tweede Wereldoorlog en daarna [bewerken]
In de jaren 1940 en 1942 bombardeerde de Luftwaffe Exeter 18 keer. Het grootste deel van het oude centrum ging daarbij verloren. De St Peter Kathedraal liep ook schade op. Bij de wederopbouw werd weinig moeite gedaan om het erfgoed te behouden; geraakte gebouwen werden eerder gesloopt dan gerestaureerd en ook het stratenplan werd aangepast. Exeter was vóór de oorlog een mooie stad, erna slechts een stad met enkele mooie gebouwen. De meest recente ingreep in het stadscentrum is de ontwikkeling van het Princesshay winkelcentrum tussen de Cathedral Close en High Street. Het nieuwe centrum werd op 20 september 2007 geopend [3][4][5].
Transport [bewerken]
- auto
De M5 motorway begint in Exeter en komt bij Bristol samen met de M4 naar Londen. De oudere A30 biedt een meer directe verbinding met Londen via de A303 en de M3. De A38 verbindt Exeter met Plymouth en dan door naar Zuidoost Cornwall. De A30 loopt door naar Okehampton en Noord en West Cornwall.
- trein
Het eerste spoor werd in 1844 aangelegd door de Bristol and Exeter Railway en had een station aan de westelijke rand van de stad, het huidige station Exeter St Davids, wat nog steeds het belangrijkste station in Exeter is [6]. De lijn werd verlengd door de South Devon Railway Company naar het westen tot aan Plymouth. Daarvoor kwam er een kleiner station in Exeter bij Fore Street, met de naam Exeter St Thomas. Een meer centraal gelegen station Exeter Central Station werd geopend aan de Queen Street door de London and South Western Railway in 1860 toen het een alternatieve route naar London opende. Er zijn tegenwoordig twee belangrijke verbindingen van Exeter met London: een snelle route via Taunton naar London Paddington en een langzamere route, de West of England Main Line via Salisbury naar London Waterloo. Een andere belangrijke verbinding is die Exeter verbindt met Bristol, Birmingham, de Midlands, Noord-Engeland en Schotland. Veel treinen hebben Exeter niet als eindpunt, maar rijden door naar het westen tot bijvoorbeeld Torbay, Plymouth en Cornwall.
- vliegen
Ten oosten van de stad ligt Exeter International Airport, een van de bases van Flybe, een belangrijke werkgever voor de regio. Er zijn diverse bestemmingen binnen Engeland, Schotland, Wales en Ierland, maar ook tientallen bestemmingen elders binnen Europa, enkele zelfs buiten Europa [7].
- stad- en streekbussen
De belangrijkste busmaatschappij is Stagecoach Devon. De beste plek om een bus te nemen is de High Street, waar bijna alle bussen doorheen komen. Daarnaast is het bus station aan de Paris Street een goede opstapplaats. Sommige bussen stoppen ook bij station Exeter St Davids. Stagecoach Devon heeft lijnen naar de meeste steden en dorpen in Oost en Noord Devon, hoewel sommige niet erg vaak rijden [8]. Voor lange afstanden biedt National Express goede verbindingen naar bijvoorbeeld Heathrow en Londen [9].
Stedenbanden [bewerken]
Exeter heeft een stedenband met:
Rennes in Bretagne, Frankrijk
Bad Homburg in Duitsland
Yaroslavl in Rusland
Terracina in Italië
Geboren in Exeter [bewerken]
- Richard Hooker (1554–1600), Anglicaans theoloog
- David Collins (1756–1810), eerste gouverneur van Van Diemens Land (Tasmanië)
- William Temple (1881–1944), aartsbisschop van Canterbury
- Cliff Bastin (1912–1991), voetballer voor Arsenal en het nationale Engelse elftal
- Tommy Cooper (1921–1984), komiek, geboren in Caerphilly maar verhuisd naar Exeter toen hij 3 was, daar verder opgegroeid
- Tony Burrows (geboren 1942), zanger
- Clare Morral (geboren 1952), schrijver
- Beth Gibbons (geboren 1965), zanger van Portishead
- Michael Caines (geboren 1969), chef kok en restaurant eigenaar
- Chris Martin (geboren 1977), zanger van Coldplay
- Rebecca Worthley (geboren 1981), singer-songwriter
- Bradley James (geboren 1983), acteur
- Liam Tancock (geboren 1985), sporter
Trivia [bewerken]
- Exeter is thuisbasis van de voetbalclub Exeter City FC, spelend in Football League One.
- Bij de ruïne van Rougemont Castle, ter hoogte van de resten van het poortgebouw, bevindt zich een plaquette die herinnert aan Alice Molland – de laatste persoon die in Engeland de doodstraf kreeg voor hekserij. Zij zat in Exeter gevangen tot haar executie in 1685.
- Eén van de meest bekende kinderboeken van Rosemary Sutcliff, de ‘’Adelaar van het Negende’’, begint in het Romeinse Isca Dumnoniorum.
- Joanne Rowling, schrijfster van de Harry Potter reeks, studeerde Frans en Klassieke Cultuur aan de Universiteit van Exeter, waar ze in 1986 afstudeerde.
Referenties [bewerken]
- ↑ Exeter City History: Exploring Exeter through the ages
- ↑ Exeter City Council - Exeter's Coat of Arms
- ↑ High Street revamp plans criticised. BBC News. Geraadpleegd op 2007-09-21.
- ↑ Doors open at Princesshay. BBC Devon (2007-09-20). Geraadpleegd op 2007-09-21.
- ↑ "Heaven for shoppers as Princesshay gets off to a flying start with huge crowds for opening day", Express & Echo, 2007-09-21. Geraadpleegd op 2007-09-21.
- ↑ National Rail Enquiries - Station Facilities for Exeter St David's
- ↑ Home – Exeter International Airport
- ↑ Stagecoach - Home
- ↑ National Express United Kingdom // Homepage
 |
Plaatsen en entiteiten met de status van stad (city) in het Verenigd Koninkrijk |  |
||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||||||
 |
Zie de categorie Exeter van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
