Extaze. Een boek van geluk

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Extaze. Een boek van geluk
Band van de derde druk van Extaze (1905) door Berlage
Band van de derde druk van Extaze (1905) door Berlage
Auteur(s) Louis Couperus
Land Nederland
Taal Nederlands
Genre Contemporaine roman
Uitgever L.J. Veen
Uitgegeven 1892
Vorige boek Noodlot
Volgende boek Eene illuzie
Portaal  Portaalicoon   Literatuur
Louis Couperus

Extaze. Een boek van geluk is een roman van Louis Couperus die voor het eerst in 1892 verscheen, de eerste boekuitgave bij wat zijn vaste uitgever zou worden.

Geschiedenis[bewerken]

In een brief van 22 juli 1890 schreef Couperus aan Frans Netscher dat hij zou beginnen aan een grote roman die de titel Extaze zou gaan krijgen.[1] Het duurde echter nog een hele tijd voordat de roman geschreven was; Couperus beëindigde het schrijven van de roman in oktober 1891 te Hilversum waar hij zich met zijn vrouw na hun huwelijk op 9 september en de huwelijksreis gevestigd had. Volgens biograaf Henri van Booven had de roman de schrijver heel wat hoofdbrekens gekost en was opbouw en structuur nogal veranderd tijdens het schrijfproces.[2]

Uitgave[bewerken]

De roman verscheen eerst in het tijdschrift De gids, in het januarinummer van 1892. Na die publicatie nam Couperus contact op met L.J. Veen, de uitgever die hem eerder had benaderd om de roman Noodlot uit te geven, maar Couperus had die uitgave aan een ander gegund. Na enig heen-en-weergeschrijf tussen Couperus en Veen werden ze het eens over het honorarium van fl. 550,- voor de eerste druk, en fl. 300,- voor elke herdruk.[3] Het werd het eerste boek van Couperus dat door Veen werd uitgegeven en het begin van een samenwerking die meer dan 25 jaar zou duren.

De eerste druk verscheen in een blauwlinnen omslag met een zilveren ster en wolken, een omslag dat later door Veen ook gebruikt werd voor uitgaven van Een lent van vaerzen en Eene illuzie; de band is mogelijk ontworpen door Pieter de Josselin de Jong en gebaseerd op ideeën die Couperus zelf aan zijn uitgever had gestuurd. Een eerder ontwerp van Jan Veth had de schrijver niet kunnen bekoren.[4]

Het boek werd een succes en al vrij snel werd een herdruk gepland. Voor het bandontwerp voor die tweede druk werd door Veen R.N. Roland Holst benaderd. Deze tekende de band die gebruikt werd voor de tweede en de vierde druk. Dit werk verscheen al vroeg in het Engels (1892), in een vertaling van Alexander Teixeira de Mattos en John Gray, en in het Duits (1894), in een vertaling van Freia Norden.

Receptie[bewerken]

Al meteen na de voorpublicatie in De gids werd er positief op de roman gereageerd. De Vlaamse schrijver Emmanuel de Bom schreef zeer positief naar Couperus die daar vriendelijk op reageerde.[5] Het meest positief, en ook zeer uitgebreid reageerde echter Lodewijk van Deyssel, ook al was dat pas in 1895: "Naar mijne meening is het werk 'Extaze' zeer superieur aan de vorige werken van den Heer Couperus, 'Eline Vere' en 'Noodlot'. Telkens wendt en wendt zich zijne konceptie en schriftuur en nooit kan men zeggen wat er den volgenden keer komen zal. Want wat ook na 'Noodlot', dat minder goed was dan 'Eline Vere', te verwachten ware, - zéker niet, dat de schrijver van de Observatie met éen ruk tot de Sensatie stijgen en van charmant zou worden subliem".[6]

Inspiratie[bewerken]

Carel de Nerée tot Babberich, Inleiding tot Extaze (1900-01)

De kunstenaar Carel de Nerée tot Babberich (1880-1909) heeft in latere jaren verschillende illustraties gemaakt waarvoor hij zich liet inspireren door deze roman van Couperus; naast de "Inleiding tot extaze" is er ook een portret getekend van de jonge Jules die aan de piano speelt.

Trivia[bewerken]

In 2011 werd het Haags literaire tijdschrift Extaze opgericht waarvoor de naam aan deze roman ontleend is.

Bibliografie[bewerken]

  • Louis Couperus, Extaze. Een boek van geluk. Amsterdam, L.J. Veen, 1892.
  • Louis Couperus, Extaze. Een boek van geluk. Utrecht/Antwerpen, 1990 (Volledige Werken Louis Couperus, deel 5).

Vertalingen[bewerken]

Duits

  • Extase. Ein Buch vom Glück. Novelle. Dresden, 1894. (Vertaling: Freia Norden)
  • Ekstase. Roman. Stuttgart [etc.], 1895. (Vertaling: Ida Frick)

Engels

  • Ecstasy. A study of happiness. London, [1892]. (Vertaling: A. Teixeira de Mattos en John Gray)

Literatuur[bewerken]

  • Marijke Stapert-Eggen, Repertorium Louis Couperus. Amsterdam, 1992. Deel A: Overzicht, p. 81.
  • Marijke Stapert-Eggen, Repertorium Louis Couperus. Amsterdam, 1992. Deel B: Bronnen, p. 31-33.
  • R. Breugelmans, Louis Couperus in den vreemde. Leiden, 2008², p. 81-83.
Bronnen, noten en/of referenties
  1. Brief in Maatstaf 11 (1963-1964), p. 159.
  2. Henri van Booven, Leven en werken van Louis Couperus, 1981², p. 38.
  3. Louis Couperus, Brieven van Louis Couperus aan zijn uitgever (Waarde heer Veen en Amice). Amsterdam, 1977.
  4. Zie hiervoor verschillende brieven van Couperus aan zijn uitgever.
  5. Frédéric Bastet, Louis Couperus. Een biografie. Amsterdam, 1987, p. 153-154.
  6. L. van Deyssel, 'Over Louis Couperus', in: Tweemaandelijksch Tijdschrift 1 (1895), nr. 4, p. 1-20.