F-15 Eagle

Boeing F-15 Eagle
Algemeen
Rol	tactische multirolejager
Bemanning	1 (F-15A/C) of 2 (F-15B/D/E)
Varianten	F-15A, B, C, D, E, K, SE, TF-15A, RF
Stukprijs	$30 miljoen
Status
Eerste vlucht	1972
Aantal gebouwd	522
Gebruik	USAF (1974-heden), Israël (1977-heden), Japan (1988-heden), Saoedi-Arabië (1981-heden), Zuid-Korea (1988-heden)
Afmetingen
Lengte	19,5 m
Hoogte	5,6 m
Spanwijdte	13 m
Gewicht
Leeggewicht	15800 kg
Startgewicht	20.180 kg
Max. gewicht	30.884 kg
Krachtbron
Motor(en)	2 x Pratt & Whitney F100-PW-100, 220 of 229 turbofan met naverbrander
Propeller(s)	geen
Vermogen	5.0 kW
Prestaties
Kruissnelheid	1053kmpu
Topsnelheid	Mach 2,3
Vliegbereik	7000km km
Actieradius	afhankelijk van missie, brandstof en wapenlading km
Dienstplafond	20.000 m
Bewapening
Boordgeschut	M-61A1 20mm-gatlingkanon
Ophangpunten	8
Bommen	afhankelijk van missie
Raketten	8x: AIM-9L/M Sidewinder en 4x AIM-7F/M Sparrow lucht-lucht, of 8x AIM-120 AMRAAM en hitte-riore raketten (volg)
Portaal    Luchtvaart

De F-15E Strike Eagle zoals deze van RAF Lakenheath in zijn configuratie boven Irak in 2004

Een F-15C tijdens afvuren van een AIM-7 Sparrow

De vlieger in zijn F-15D-cockpit

De Boeing F-15 Eagle (oorspronkelijk de McDonnell Douglas F-15 Eagle) is een zeer wendbare tactische straaljager die onder alle weersomstandigheden inzetbaar is. Er bestaan verschillende uitvoeringen van. Afhankelijk van het type bestaat de bemanning uit 1 of 2 personen.

De F-15 is gericht op het behalen en op het behouden van het luchtoverwicht. Het doel van de inzet van de F-15 is dus het binnendringen van vijandelijk luchtruim en daar iedere vorm van dreiging in de lucht uitschakelen. Dit wordt mede bereikt door de zeer goede capaciteiten van het toestel op het gebied van wendbaarheid, acceleratie, bereik, bewapening en avionica.

Het toestel bezit een reeks elektronische wapen- en afweersystemen om vijandelijke dreiging waar te nemen, te identificeren, te volgen en aan te vallen terwijl het toestel in het eigen of in vijandelijk luchtruim vliegt. De wapen- en vluchtcontrolesystemen van het toestel zijn zodanig ontworpen dat één persoon ze in gevechtsomstandigheden kan bedienen.

De F-15 vormt al jaren de betrouwbare ‘'multirole'’ (op verschillende manieren inzetbare) ruggengraat van de Amerikaanse luchtmacht (USAF). Met de ontwikkeling en de invoering van de nieuwe generatie gevechtsvliegtuigen zoals de F-22 Raptor en de voortschrijdende luchtvaarttechniek komt vermoedelijk binnen enkele jaren (2009) een eind aan het operationele USAF-dienst van de F-15 Eagle. Tot die tijd zal dit toestel binnen en buiten de VS nog worden ingezet.

Ontwikkeling

De F-15 was destijds ontworpen toen de USAF een opvolger zocht voor de geduchte maar inmiddels verouderde F-4 Phantom II-serie die nog uit de tijd van de Vietnamoorlog stamde.

De eerste testvlucht met een F-15A vond plaats in juli 1972. De eerste vlucht van een tweezits TF-15A-trainer (deze werd later omgedoopt tot de F-15B) was precies één jaar later in juli 1973. De eerste F-15B Eagles werden in november 1974 afgeleverd en vanaf januari 1976 was het eerste USAF-transitiesquadron met het toestel operationeel.

De eenpersoons F-15C en de tweepersoons F-15D werden vanaf 1979 bij de USAF ingevoerd. Deze modellen werden voorzien van en reeks verbeteringen onder de noemer Production Eagle Package (PEP 2000), waaronder extra brandstofcapaciteit, zodat meer lading kon worden vervoerd.

In 1983 werd begonnen met het Multi Stage Improvement Program (MSIP) voor de F-15. De eerste MSIP F-15C rolde in 1985 van de productielijn. De MSIP-verbeteringen hielden onder meer in:

• inbouw van een nieuwe centrale computer
• inbouw van een programmeerbare wapencontroleselectie waarmee de nieuwste versies van de AIM-7-, AIM-9- en AIM-120A-raketten bediend konden worden
• een zeer uitgebreid tactisch systeem voor elektronische oorlogsvoering dat geïntegreerd was met de ALR-56C-radarwaarschuwer en de ALQ-135-systeem
• inbouw van een nieuwe en sterkere Hughes APG-70-radar

Op dit moment is de F-15K Strike Eagle het meest recente model. De Zuid-Koreaanse luchtmacht (Hankook Kong Gon) heeft 60 van deze toestellen besteld. De Koreanen hebben er tevens een behoorlijk aantal wapens bijgekocht. Zo zullen zij de eerste gebruikers zijn van de AGM-84D Harpoon- en AGM-84E SLAM-raketten op een F-15.

Vrijwel alle Amerikaanse F-15E's bezitten de AGP-70- of AGP-63(v)1-radar. De V2-versie van de AGP-63-radar presteert ruim boven de toch al hoog geplaatste verwachtingen. Deze zal wellicht in de laatste 20 toestellen voor de Koreaanse luchtmacht geplaatst worden.

Er is een F-15SE Silent Eagle upgrade voorgesteld. Hiermee zal de F-15 een aantal vijfde-generatie eigenschappen krijgen, zoals radar-absorberende bekleding en interne wapenopslag.

Inzet

De F-15A en F-15B werden door Israël gebruikt tijdens acties in de Bekavallei.

In 1991 werden F-15’s van de types C, D en E ingezet in het gebied rond de Perzische Golf ter ondersteuning van Operatie Desert Storm. Tijdens deze inzet werd hun uitstekende gevechtscapaciteit bewezen; F-15C’s waren verantwoordelijk voor het afschieten 34 van de 37 vijandelijke toestellen. Ook werden er F-15E Strike Eagles ingezet; dit gebeurde meestal 's nachts. Hun taak bestond in het opsporen en vernietigen van Scud-raketopstellingen en andere artillerieopstellingen. Hierbij gebruikten zij het LANTIRN-systeem.

Tevens zijn alle F-15-types ingezet bij operaties tijdens uitzendingen zoals Operation Southern Watch (de handhaving van de no-fly zone in zuid Irak), Operation Provide Comfort in Turkije, Operation Allied Force in Bosnië, Operation Enduring Freedom in Afghanistan en Operation Iraqi Freedom in Irak.

Op dit moment wordt de F-15 nog elke dag gebruikt bij operaties boven Irak en Afghanistan. Het gaat dan vaak om missies waarbij de piloten in bepaalde sectoren rondvliegen om dan meteen, als ze een oproep krijgen, hun lading te droppen op de tegenstanders. Het gaat hier dan wel alleen om de Strike Eagle-varianten. Andere varianten worden ook nog gebruikt, in Alaska bijvoorbeeld, waar F-15's in oktober 2006 een aantal Russische bommenwerpers ver uit de kust onderschepten.

Sinds maart 2011 wordt de F-15 Eagle ingezet in Libië, in "operation Odyssey Dawn", waarbij er één neerstortte door een technisch mankement.

Varianten

De F-15K is een geavanceerde afgeleide van de F-15E Strike Eagle. De F-15K is ontwikkeld voor de Republiek Korea Air Force (RoKAF). Het vliegtuig is opnieuw ontworpen om 23.000 pond aan laadvermogen te hebben, en om een maximumsnelheid van Mach 2.5 te kunnen bereiken. Het toestel is voorzien van de nieuwste militaire technologieën. De multirolecapaciteiten stellen de F-15K in staat om luchtmissies, lucht-grond-missies en lucht-tot-zee-missies uit te voeren. De vliegtuigen zijn naar verhouding beter te onderhouden dan de huidige F-15E-modellen.

Bewapening

Naast het standaard ingebouwde M61A1 20mm roterende zesloopskanon kan een F-15 een totale wapenlast van 8000 kg meevoeren. Afhankelijk van de te vliegen missie kan deze bestaan uit:

• 4 AIM-7 Sparrow
• 2 AIM-9 Sidewinder
• 2 AIM-120 AMRAAM (Advanced Medium Range Air-to-Air Missile) lucht-lucht-raketten

• GBU (Guided Bomb Unit) -10, 12 of 24 lasergeleide bommen
• GBU-15 Elektro-optisch geleide bommen
• AGM (Attack Guided Munition) -130 lucht-grond-raketten
• GBU-31 of 32 JDAM (Joint Direct Attack Munition)-bommen
• JSOW (Joint Stand Off Weapon) slimme bommen

• Clustermunitie

• B-51 of B-61-kernwapens

• AGM-88 HARM-anti-radar-raketten
• AGM-65 Maverick-lucht-grond-raketten

Externe links

• F-15 Strike Eagle
• Website van Eagleworld
• Warbirds informatie over dit type

Mediabestanden

Meer mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina F-15 Eagle op Wikimedia Commons.