Fabiola Mora y Aragón

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Fabiola Mora y Aragón
1928 – 2014
Fabiola of Belgium 1969.jpg
Koningin der Belgen
Periode 1960 - 1993
Voorganger Astrid, Prinses van Zweden
Opvolger Paola, Prinses Ruffo di Calabria
Vader Gonzalo Mora y Fernandez
Moeder Blanca Aragón y Carrillo

Doña Fabiola Fernanda María-de-las-Victorias Antonia Adelaida de Mora y Aragón (Madrid, 11 juni 1928Laken, 5 december 2014) werd door haar huwelijk in 1960 met koning Boudewijn van België de vijfde Koningin der Belgen.

Afkomst[bewerken]

Fabiola werd geboren in het Paleis van Zurbano in de Spaanse hoofdstad Madrid. Ze was de derde van de zeven kinderen van Don Gonzalo Mora y Fernández, markies van Casa Riera en graaf (van) Mora (1887-1957) en van zijn vrouw doña Blanca Aragón y Carrillo de Albornóz (1892-1981).[1] Via haar moeder stamt ze af van de graven van Elio, Johan II van Aragón en Beatrice van Portugal. Haar doopmeter was Victoria Eugenia, koningin van Spanje.

Haar broer Jaime Mora y Aragón was bekend als Spaans acteur en playboy[2] – een schrille tegenstelling met zijn vrome zuster.

Fabiola werd opgeleid als verpleegster en stond bekend om haar sociale betrokkenheid. Ze dacht eraan in het klooster te treden, maar veranderde van mening na haar ontmoeting met Boudewijn, die haar meenam naar België.

Fabiola bezat samen met haar echtgenoot de villa Astrida (genoemd naar koningin Astrid) in Motril (Spanje), waar ze jaarlijks vakanties doorbrachten. Tijdens de vakantie in 1993 overleed koning Boudewijn daar.

Koningin der Belgen[bewerken]

Huwelijk[bewerken]

Fabiola tijdens een staatsbezoek aan West-Duitsland 1971, hier in Düsseldorf

Ze leerde Boudewijn kennen door bemiddeling van hulpbisschop Leo Suenens, de latere kardinaal-aartsbisschop van het aartsbisdom Mechelen-Brussel. Beiden waren diepgelovig katholiek en hun eerste ontmoeting vond plaats in Lourdes. Het hof kondigde op 16 september 1960 officieel de verloving aan van doña Fabiola met koning Boudewijn.

Boudewijn en Fabiola op het balkon bij hun huwelijk

Fabiola en Boudewijn trouwden in Brussel, burgerlijk in de Troonzaal van het koninklijk paleis, kerkelijk in de Sint-Michielskathedraal op 15 december 1960. Haar getuigen waren: de Markies van Casa Riera (broer), graaf Alejandro Mora en de graaf van Barcelona. Johannes XXIII stuurde Kardinaal Siri als pontificaal gezant die de persoonlijke gelukwensen en een bijzondere apostolische zegen overmaakte aan het vorstenpaar, de nuntius Mgr. Forni las een boodschap voor. Kardinaal Van Roey zegende het huwelijk in.

Tijdens de huwelijksplechtigheid droeg Fabiola het diadeem der Negen Provinciën dat haar schoonmoeder koningin Astrid na haar huwelijk met de toekomstige koning Leopold III op 25 februari 1927 ontvangen had als geschenk van het Belgische volk (door nationale intekening). Haar witte huwelijksjapon werd ontworpen door Cristobal Balenciaga. Fabiola de Mora y Aragón kreeg door haar huwelijk de titel Koningin der Belgen.

Fabiola en Boudewijn bleven kinderloos. Ze raakte enkele keren zwanger, maar het bleken steeds buitenbaarmoederlijke te zijn. Nadat duidelijk werd dat het leven van Fabiola zelf op haar leeftijd in gevaar zou komen bij een volgende zwangerschap, berustten beiden in hun lot en beschouwden dit als een kans om "meer van alle kinderen te kunnen houden".[3]

Activiteiten[bewerken]

De voornaamste officiële activiteiten van Fabiola bestonden uit het vergezellen van de koning tijdens staatsbezoeken en bij het ontvangen van buitenlandse personaliteiten in Brussel. In 1990 vertegenwoordigde ze België samen met de koning op de eerste wereldtop van de VN over het kind.

Daarnaast had ze een sociaal secretariaat dat talrijke verzoeken om hulpverlening behandelde, in afspraak met de bevoegde ministeries en de Openbare Centra voor Maatschappelijk Welzijn (OCMW).

Ze was verder:

Koningin Fabiola werd in de uitvoering van haar taken geholpen door haar uitgebreide talenkennis. Ze sprak, naast Spaans, vlot Nederlands, Frans, Duits, Engels en Italiaans.

Koningin-weduwe[bewerken]

Koninklijk monogram van Fabiola

Na het overlijden van haar echtgenoot in 1993 trok ze zich terug uit het publieke leven. Ze woonde sindsdien op het Kasteel van Stuyvenberg. Ze bleef wel erevoorzitster van de Koning Boudewijnstichting. Ze bleef tot 2013 erevoorzitster van de Koningin Elisabethwedstrijd waarvan de jaarlijks uitgereikte eerste prijs haar naam droeg. Ook haar fonds is nog steeds actief, en ze was bij officiële plechtigheden aanwezig in binnen- en buitenland, zoals op het Festival Internacional de Música Sacra Rey Balduino en het EMF.[4]

Franco[bewerken]

De familie Mora onderhield, zoals de meeste families in de Spaanse aristocratie, goede banden met het Spaanse staatshoofd, de nationaalkatholieke en fascistische dictator Franco, die de Spaanse kroon had toegezegd aan de troonopvolger Don Juan de Bourbon. Carmen Polo, de echtgenote van Franco, was aanwezig bij het overhandigen aan Fabiola door Fernando María Castiella van het diadeem, huwelijksgeschenk vanwege de Spaanse regering. De goede verhouding bleef bestaan tot de dood van Franco. Fabiola zou volgens sommige critici[bron?] gecorrespondeerd hebben met de Franco's.[5]

Ze bracht als koningin samen met Boudewijn privébezoeken aan het echtpaar Franco, die in sommige milieus bekritiseerd werden.[6]

Doodsbedreiging[bewerken]

Op 16 mei 2009 kreeg de Belgische krant La Dernière Heure een brief afgeleverd waarin een onbekende groep dreigde met een aanslag met een kruisboog op Fabiola tijdens het defilé op de Belgische nationale feestdag.[7][8] Er werden maatregelen genomen die haar veiligheid moesten garanderen.[9] Aan het einde van het defilé haalde de vorstin een appel uit haar handtas en hield die in de hand, waarmee ze naar Willem Tell verwees en haar onverschrokkenheid bevestigde.

Begin 2010 kwam er een soortgelijke dreigbrief.[10][11]

Gezondheid en overlijden[bewerken]

Medio januari 2009 werd Fabiola enige tijd in een ziekenhuis opgenomen voor een infectie van de luchtwegen nadat zij enkele dagen eerder een schildklieroperatie had ondergaan. Haar gezondheidstoestand was ernstig,[12] en daarbij leed ze zichtbaar aan artrose en reuma.[13] Ze kon na enige tijd het ziekenhuis weer verlaten. Nadien verscheen ze in het openbaar in een rolstoel en voor het laatst tijdens de herdenkingsplechtigheid van de 20ste verjaardag van het overlijden van haar man, koning Boudewijn, op 31 juli 2013. Nadien leefde ze teruggetrokken in het Kasteel van Stuyvenberg te Laken, waar ze op 5 december 2014 overleed.[14] Op vrijdag 12 december 2014 werd Fabiola, na een requiemmis in de Kathedraal van Sint-Michiel en Sint-Goedele en de absoute in de Onze-Lieve-Vrouwekerk van Laken, bijgezet bij haar echtgenoot Boudewijn in de Koninklijke Crypte.

Nalatenschap[bewerken]

Op 10 januari 2013 kwam Fabiola in het nieuws omdat ze geld zou hebben ondergebracht in een private stichting waardoor de erfgenamen minder erfrechten zouden moeten betalen.[15] De stichting, "Fons Pereos", had als doel het ondersteunen van haar neven en nichten, en hun afstammelingen, op voorwaarde dat ze geboren zouden zijn uit een eerste, rooms-katholiek gesloten huwelijk.[16]

Op 12 januari 2013 werd bekend dat de eerste minister Di Rupo voor de begroting van 2013 voorstelde de dotatie van Fabiola met bijna een half miljoen te verlagen vanaf 2013 tot € 923.000.[17] Op 6 juni 2013 besloot de regering vervolgens haar dotatie te verlagen tot 423.000 euro. Hiervan bedroeg het inkomensdeel 90.000 euro per jaar ofwel 7.500 euro per maand. Over dit inkomensdeel moest Fabiola belasting betalen.

Op 25 januari 2013 werd bekend dat Fabiola het Fons Pereos zou opheffen.[18] Volgens artikel 17 van de statuten zouden de gelden verdeeld worden over de stichting die door haar man was opgericht bij testament van 1992 en een in 1999 door haar zelf in Spanje opgerichte stichting.[19] In september 2013 werd bekend dat het Fons Pereos op 11 juli 2013 daadwerkelijk was opgeheven. De gelden werden getransfereerd naar een andere stichting, Astrida.[20][21]

Op 28 mei 2013 kwam Fabiola opnieuw in het nieuws omdat Villa Astrida, het vakantieverblijf van Boudewijn en Fabiola in het Spaanse Motril, in een Spaanse stichting werd ondergebracht “zodat de neven van de koningin ervan kunnen genieten zonder successierechten te betalen”.[22]

De dag na het overlijden van Fabiola op 5 december 2014 deelden de diensten van het Paleis mee dat haar erfenis gaat naar het Hulpfonds van de Koningin dat zich inzet voor "hulp aan behoeftige en in dringende nood verkerende personen".[23]

Sprookjes[bewerken]

Fabiola heeft twaalf sprookjes geschreven die in 1955 in Spanje gebundeld verschenen onder de titel Los doce Cuentos maravillosos. Toen het boek geen succes werd, kocht ze zelf het grootste deel van de oplage op om vervolgens de boeken weg te geven. Na haar huwelijk verscheen de bundel ook in België, waar het wel een succes werd. De vertaling De twaalf wonderlijke sprookjes van Koningin Fabiola werd in 1961 uitgegeven bij Desclée de Brouwer, met illustraties van Lia Timmermans. Ter gelegenheid van de vijftiende verjaardag van attractiepark De Efteling werd de attractie De Indische Waterlelies gebouwd, een uitbeelding van een van de twaalf sprookjes.

Vernoemingen[bewerken]

  • De ontdekkingsreiziger Guido Derom noemde in 1961 een net ontdekte Antarctische bergketen naar haar.
  • In 1976 werd ze erelid van de Koninklijke Academie voor Geneeskunde.
  • Zoals gebruikelijk zijn naar de koningin ziekenhuizen, bejaardenhuizen, jeugdhuizen, straten, lanen, wegen en pleinen vernoemd.

Zie ook[bewerken]

Literatuur[bewerken]

  • Antoine MICHELLAND & Philippe SEGUY, Fabiola, la reine blanche, Parijs, Perrin, 1995 en 2013
  • Fermin J. URBIOLA, Fabiola, reine depuis toujours : Une Espagnole à la cour des Belges, uitg. Mols, 2012
  • Brigitte BALFOORT & Joris DE VOOGT, Fabiola une Jeune Fille de 80 Ans, Brussel, Jourdan, 2008
  • Brigitte BALFOORT & Joris DE VOOGT, Een meisje van 80, Van Halewyck, 2008
Bronnen, noten en/of referenties
  1. Oscar Coomans de Brachène, État présent de la noblesse belge, Annuaire 2003, Brussel, 2003.
  2. Maruja Torres, Ya no quedan 'playboys' como los de antes, El País, 19 november 2011.
  3. Toespraak door koning Boudewijn in 1979.
  4. Website EMF
  5. Fabiola zou, volgens journalist Pierre Havaux, niet zijn ingegaan op de vraag van de historica Anne Morelli inzicht te geven in deze (hypothetische) correspondentie.
  6. (fr) Fabiola et le dictateur Franco, ou la face obscure de la Reine Blanche, Le Vif/L'Express, 12 juli 2012.
  7. "Op 21 juli schieten we koningin Fabiola dood", Het Laatste Nieuws, 16 mei 2009.
  8. Man die Fabiola bedreigde riskeert maximaal twee jaar cel, Het Belang van Limburg, 27 mei 2009.
  9. Zonderling opgepakt voor dreigbrief Fabiola, Het Laatste Nieuws, 27 mei 2009.
  10. (fr) Fabiola encore menacée de mort, La Dernière Heure, 7 januari 2010.
  11. Ook vtm ontving dreigbrief voor Fabiola, Het Laatste Nieuws, 5 januari 2010.
  12. Koning Albert bezoekt koningin Fabiola in het ziekenhuis, Gazet van Antwerpen, 22 januari 2009
  13. “Toestand Fabiola ernstig”, Algemeen Dagblad, 19 januari 2009.
  14. Koningin Fabiola is gestorven, deredactie.be, 5 december 2014
  15. Fabiola: 'Nooit intentie gehad dotatie in stichting te stoppen', De Standaard, 10 januari 2013.
  16. Statuten stichting zoals gepubliceerd in het Staatsblad van 1 oktober 2012.
  17. Di Rupo wil vermindering dotatie Fabiola dit jaar laten ingaan, De Standaard, 12 januari 2013.
  18. Stichting Fabiola nog niet opgedoekt, De Standaard, 11 april 2013.
  19. Geld Fabiola wordt gewoon doorgestort, Gazet van Antwerpen, 27 januari 2013.
  20. Fons Pereos opgedoekt, De Standaard, 21 september 2013.
  21. Fabiola pompt 2,5 miljoen euro in stichting Astrida, De Morgen, 3 juli 2013.
  22. Fabiola bracht vakantieverblijf ook onder in stichting, De Tijd, 28 mei 2013.
  23. Koningin laat erfenis na aan liefdadigheidsorganisatie, De Redactie, 6 december 2014.