Fallstreak hole

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Een fallstreak hole zichtbaar boven Omarama, Nieuw-Zeeland in mei 2006
Fallstreak hole boven Oostenrijk in augustus 2008
Satellietfoto van "kanalen" en fallstreak holes in wolken boven oostelijk Texas in januari 2007

Een fallstreak hole[1] is een grote cirkelvormige of elliptische opening, die kan voorkomen in cirrocumulus of altocumuluswolken. Dergelijke gaten worden gevormd wanneer de watertemperatuur in de wolken onder het vriespunt is, maar het water nog niet bevroren is wegens het ontbreken van deeltjes waarop ijskiemvorming plaatsvindt. Als ijskristallen zich dan gaan vormen, zal dit een domino-effect geven, als gevolg van het Wegener-Bergeron-Findeisen-proces, waardoor de waterdruppels rond de kristallen verdampen en er een groot, vaak rond, gat in de wolk komt.[2].

Er wordt aangenomen dat de invoering van grote aantallen kleine ijskristallen in de wolkenlaag het domino-effect van verdamping (die het gat laat ontstaan) aanzet. De ijskristallen kunnen worden gevormd door passerende vliegtuigen. Men spreekt dan van een pilotengat.[3] Er ontstaat dan vaak een grote verlaging van de druk achter de vleugel- of schroefuiteinden. Dit koelt de lucht zeer snel en kan een lint van ijskristallen produceren in de zog van het vliegtuig. Deze ijskristallen bevinden zich te midden van druppels, groeien snel door het Bergeron-proces, waardoor de druppels verdampen en een gat in de wolk creëren met eronder borstelachtige strepen van ijskristallen. De artikelen van Westbrook en Davies (2010)[4] en Heymsfield et al (2010)[5] verklaren het proces in meer detail en bevatten enkele opmerkingen van hun microfysica en dynamiek. Dergelijke wolken zijn niet uniek voor een bepaald geografisch gebied en zijn gefotografeerd op vele plaatsen.

Door hun zeldzaamheid en ongewone verschijningsvorm, maar ook door de zeer weinige aandacht in de media, worden fallstreak holes vaak verward met of toegeschreven aan ongeïdentificeerde vliegende objecten.[6]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Als zodanig genoemd in NOS Weer na het NOS Journaal van 29 december 2012
  2. The cloud appreciation society: fallstreak hole
  3. NOS Weer na het NOS Journaal van 16 april 2014
  4. Westbrook, Chris, Davies, Owain (July 2010). Observations of a glaciating hole-punch cloud. Weather 65: 176-180 .
  5. (2010). Aircraft-Induced Hole Punch and Canal Clouds: Inadvertent Cloud Seeding. Bulletin of the American Meteorological Society 91: 753–766 . DOI:10.1175/2009BAMs2905.1.
  6. 'UFO cloud formation' filmed in Romania, 26 oktober 2009