Felix Meritis
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Felix Meritis ('Gelukkig door verdiensten') is de naam van een voormalig genootschap en het bijbehorende gebouw aan de Keizersgracht te Amsterdam. Sinds 1988 is Stichting Felix Meritis in het pand gevestigd met een Europees Centrum voor Kunst, Cultuur en Wetenschap.
Inhoud |
[bewerk] Genootschap
In 1777 werd het genootschap Felix Meritis opgericht door de gegoede burgerij van Amsterdam: ruim tien jaar later, op op 31 oktober 1788, opende het gelijknamige gebouw zijn deuren. Het genootschap richtte zich, geïnspireerd door de verlichtingsidealen, op de bevordering van kunst en wetenschap en onderscheidde de departementen Muziek, Tekenkunde, Natuurkunde, Koophandel en Letterkunde. Felix Meritis' ovale concertzaal was tot ver in de 19de eeuw de belangrijkste muziekzaal van Amsterdam en genoot een grote internationale reputatie: vele bekende musici traden er op, onder wie Robert en Clara Schumann, Camille Saint-Saëns, Johannes Brahms en Julius Röntgen. Het orkest van Felix Meritis gold als het beste van Nederland, en gaf onder leiding van onder andere dirigent Johannes Bernardus van Bree vele Nederlandse premières. Zo werden de Negende symfonie van Beethoven en de Symphonie fantastique van Berlioz voor het eerst gespeeld in de concertzaal van Felix Meritis. De kleine zaal van het Concertgebouw is een replica van deze zaal. Het genootschap werd in 1888 opgeheven.
[bewerk] Roemruchte geschiedenis
Nadat in 1888 het genootschap werd ontbonden nam drukkerij Holdert & Co het pand over, die uitgroeide tot een van Amsterdams grootste drukkerijen. In 1932 werd een deel van het gebouw verwoest door een brand. Na de Tweede Wereldoorlog, van 1947 tot 1981, vestigde de Communistische Partij van Nederland haar hoofdkantoor in het pand en rolde het dagblad De Waarheid van de persen. In de jaren ’50 stond Felix Meritis symbool voor het communisme in Nederland. Dit beeld is verankerd in het collectieve geheugen sinds de bestorming van het gebouw in november 1956 als reactie op de Russische inval in Hongarije. In de late jaren zestig was Felix Meritis de bakermat van avonden voor de alternatieve jeugd, onder de naam Provadya. In 1969 opende het Shaffy-theater, dat naam maakte als pleisterplaats voor de Nederlandse avant-garde met onder meer Ramses Shaffy, Baal, Neerlands Hoop, Onafhankelijk Toneel en Hauser Orkater. In 1988 vestigde Stichting Felix Meritis zich in het pand met een Europees Centrum voor Kunst, Cultuur en Wetenschap.
[bewerk] Europees Centrum voor Kunst, Cultuur en Wetenschap
Felix Meritis is een internationale ontmoetingsplaats en functioneert als aanjager en regisseur van het publieke Europese debat, culturele processen en internationale projecten en uitwisselingen. Felix Meritis profileert zich als kennisinstituut en platform voor de Europese culturele dialoog en cultuurpolitieke kwesties. In samenwerking met partners uit binnen- en buitenland initieert Felix Meritis projecten als A Soul for Europe, Forum Amsterdam, The People Network, Gulliver Connect, Amsterdam Summer University, Dare2Connect, Nacht van de Filosofie, Café Europa, de Globaliseringslezing en Kuhnya.
[bewerk] Het gebouw
Het gebouw werd in opdracht van het genootschap door Jacob Otten Husly (1738-1796) ontworpen in de Lodewijk XVI-stijl. In deze stijl wordt teruggekeerd naar het classicisme, karakteristiek voor de Verlichtingstijd. De gevel met zijn Corintische zuilen doet denken aan een Griekse tempel en overal, op en in het pand, zijn allegorische en symbolische verwijzingen naar het genootschap en haar bezigheden te vinden. In het ontwerp van het gebouw was rekening gehouden met de specifieke eisen van de vijf disciplines waarin de leden van het genootschap zich bekwaamden. Elk departement had zijn eigen ruimte met specifieke vorm en raampartijen voor de juiste lichtinval en akoestiek. Het gebouw is een officieel Amsterdams monument.
[bewerk] Literatuur
- Loes Gompes & Merel Ligtelijn, Spiegel van Amsterdam - Geschiedenis van Felix Meritis, 2007, Rozenberg Publishers
