Fez of Fès (فاس) is de op drie na grootste stad van Marokko, na Casablanca, Rabat en Marrakesh, met een bevolking van 946.815 personen (2004[1]). De stad ligt in de gelijknamige prefectuur Fès, in de regio Fès-Boulemane.
Het is een van de "vier koningssteden", samen met Marrakesh, Meknes en Rabat.
De stad werd gesticht door Idris I in 789. In 810 werd de Kairoyinemoskee gebouwd. In de stad werd in 859 de Karueein-universiteit gesticht door Fatima al-Fihri. Dit is de oudste universiteit ter wereld. Hiermee werd het een belangrijk studiecentrum, en ook vandaag heeft Fez veel studenten en opleidingsmogelijkheden.
Na de Reconquista vluchtten veel moslims en joden uit Spanje naar Marokko met name naar Fez. In 1548 werd Fez de hoofdstad van dat rijk, tot Marokko in 1912 werd ingelijfd door Frankrijk.
De medina (de oude stad) van Fez is door UNESCO tot Werelderfgoed verklaard. De Fes-al-Bali is waarschijnlijk de grootste autovrije zone ter wereld. Dit gedeelte, Pud Fes genaamd, heeft in de 11e eeuw zijn huidige vorm gekregen doordat heerser Yusuf ibn Tashfin de twee ommuurde stadsdelen - aan beide oevers van de rivier - samenvoegde. Rond 1200 had de stad zo'n 120.000 inwoners [3] Het succes en de snelle groei van de stad werd mede veroorzaakt door grote groepen immigranten uit Andalusië.
[bewerken] Tweede keer hoofdstad
In 1269 werd Fez de nieuwe hoofdstad onder de Meriniden, ten koste van Marrakesh, de oude hoofdstad van de Almoraviden en Almohaden. Hiermee werd het begin ingeluid van de glorietijd van de stad. Rond 1276 werd door de Meriniden begonnen met de bouw van een compleet nieuw stadsdeel, oorspronkelijk Witte Stad genoemd, maar dat veranderde al snel in Nieuw-Fez, de aanduiding die dit deel van Fez nog steeds draagt. De meest belangrijke monumenten in de stad zijn in deze periode gebouwd.
In 1549 wordt de stad veroverd door de Saadi maar ze konden de stad niet langer in handen houden. Een van de sterke rijken van de vroegmoderne tijd, het Ottomaanse Rijk, kwam na de verovering van Oran steeds dichterbij. In 1554 namen de Wattasiden met Ottomaanse ondersteuning Fez over. Hierna volgde de uitroeping van Marrakesh als nieuwe hoofdstad en residentie van de Saadidynastie. In 1579 kregen de Turken onder sultan Murat III de stad niet in handen.[4] [5]. De Ottomanen zagen de bewoners van Marokko meer als buren dan als vijanden en concentreerden zich op de Portugezen en de Spanjaarden die de moslimbevolking van Noord-Afrika bedreigden. Fez en andere Noord-Afrikaanse steden genoten relatief grote onafhankelijkheid. Begin 17e eeuw probeerde Ahmad al Mansur in Marokko een stabiel rijk op te bouwen.[6]
Nadat Moulay Hafiz in 1912 de controle over Marokko aan de Fransen had overgedragen begonnen deze, buiten de stadsmuren, vanaf 1916 het moderne Fez op te bouwen. Na het Franse protectoraat, in 1956, kende de stad een sterke uitstroom van inwoners van de omvangrijke Joodse wijk. Veel joodse inwoners verkozen een nieuw bestaan in de nog jonge staat Israël boven een mogelijk onzekere toekomst in een onafhankelijk Marokko.[3]
Als een van de vier koningssteden is het een onderdeel in de meeste rondreizen door Marokko. Het goed bewaarde oude centrum dat nu als UNESCO Werelderfgoed nog meer aandacht aan behoud en restauratie zal krijgen trekt bezoekers, maar ook de aantrekkingskracht van diverse oude ambachten zoals de tapijtindustrie (berbertapijten, aardewerk (van tajines tot de mozaïeken) en de oude leerindustrie en het grote aantal moskeeën trekt bezoekers.
[bewerken] Verkeer en vervoer
Beeld van een straat in Fez door de ingangspoort tot de madrassa.
Hoewel het oude centrum geheel autovrij is (door de vele zeer smalle straatjes is het niet eens mogelijk om per auto door dit deel van de stad te rijden) is Fez goed te bereiken. Vanaf de Atlantische kust (Rabat) en Meknes is er de Rabat Fez Expressway of A2, die vervolgens via Rabat ook Casablanca verbindt. Naar het westen is er de N6 naar Oujda of noordwest naar Ajdir en Nador via de N2. Naar het zuiden lopen twee nationale routes (N-wegen) naar Beni Mellal en verder of Rachida en Marrakesh. Voor een aantal van deze routes wordt gewerkt aan een (tol)-snelweg of zijn hier plannen voor, zoals de A6: Fes-Oujda snelweg.
Fez ligt vrij centraal in het spoornet van Marokko en vanaf het hoofd-station rechtstreekse verbindingen (al dan niet met één overstap) met Marrakesh en Casablanca via Meknes en Rabat en met Oujda in het oosten via Taourirt. Per dag zijn er verder 4 verbindingen met Nador (waarvan 2 zonder overstap). Ook Tanger is rechtstreeks per spoor te bereiken[7]. Het Noord-Zuid spoornetwerk is ge-electificeerd terwijl naar het Oosten dieseltreinen rijden.
Bij de stad ligt ook het vliegveld Fes-Saiss Airport met nationale vluchten en internationale lijn- en vooral charterdiensten.[8]. Fes-Sais airport is een lokale hub voor Ryanair die vluchten aanbiedt naar Alicante, Barcelona, Bologna, Brussel-Charleroi, Düsseldorf (Weeze), Frankfurt-Hahn en Londen-Stansted[9]
Fez trekt, als een van de vier zogenaamde Koningsteden, veel toeristen. Vooral de oude medina uit 1200 is een toeristische trekpleister die aan veel mensen werk biedt. Daarnaast is Fez bekend door zijn ambachtelijke leer- en tapijt-industrie. Ook andere ambachten worden al eeuwenlang uitgevoerd in de stad, zoals het maken van mozaieken en keramiek-industrie. Ook is er een levendige koper-, goud- en zilverhandel. De omgeving van Fez is vruchtbaar en boeren uit de regio verkopen dan ook hun groente en fruit in de stad.
| Ambachten van Fez |
|
|
|
Leren huiden worden gekleurd
|
|
Saint-Étienne (Frankrijk), sinds 2006- Montpellier, (Frankrijk), sinds 1961
- Straatsburg, (Frankrijk), sinds 1961
Florence, (Italië), sinds 1961
Kairouan, (Tunesië), sinds 1965
Saint Louis, Senegal, sinds 1979
Córdoba, Spanje, sinds 1982
Coimbra, Portugal[10]
Bobo Dioulasso, Burkina Faso, sinds 2003
Lahore, Pakistan
Suwon, Zuid-Kora, sinds 2003
İzmir, Turkije, sinds 1995[11]
Puebla, Mexico
Jeruzalem, sinds 1982. (De stedenband was aangegaan met de Palestijnse Autoriteit, en de stad is aangeduid als "Al-Quds")[12]
[bewerken] Geboren in Fez
[bewerken] Voetnoten, bronnen en referenties
- ↑ a b Census 2 september 2004 (via citypopulation.de)
- ↑ Hoogte van vliegveld Fes-Saiss Airport
- ↑ a b Encyclopaedia of the Orient, History of Fes
- ↑ 1553-54. 2001. The Encyclopedia of World History
- ↑ Zie Battle of Lepanto op de Engelse Wikipedia.
- ↑ Morocco and the Ottomans: The Sixteenth Century in North Africa by Michael Brett p.334
- ↑ Dienstregeling ONCF, bezocht 19 juli 2011
- ↑ Ontleend aan ONDA site, Lijst van maatschappijen Saiss Airport en gelinkte pagina's, juli 2008
- ↑ Homepage Ryanair, bezocht 19 juli 2011
- ↑ Acordos de Geminação. © 2009 Câmara Municipal de Coimbra – Praça 8 de Maio – 3000-300 Coimbra. Geraadpleegd op 2009-06-25.
- ↑ Sister cities of İzmir (1/7). Geraadpleegd op 2008-11-01.
- ↑ Portal website Fes:stedenband, bezocht 26 juli 2011
