Figuurlijke betekenis

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De figuurlijke betekenis van een uitdrukking of gezegde is een vrijere interpretatie van de woorden. Het tegengestelde luidt letterlijk.

Sommige uitdrukkingen moeten vaak figuurlijk worden begrepen, zodat men wel het woord "letterlijk' moet toevoegen, of een andere formulering moet gebruiken om verkeerd begrijpen te verhinderen.

Voorbeelden zijn:

Liefde maakt blind, Donato Barcaglia (1849-1930)
  • Acoliet
    Letterlijk: een lage katholiek geestelijke of misdienaar.
    Figuurlijk: volgeling.
  • Blindheid
    Letterlijk: niet visueel kunnen waarnemen.
    Figuurlijk: niet kunnen uitkijken, niet kunnen herkennen, niet kunnen inzien.
    Ben je blind? Liefde maakt blind. Blind van woede.
  • "Ga weg!" of "Ga fietsen!"
    Letterlijk: opdracht om weg te gaan.
    Figuurlijk: een uitroep van ongeloof.
  • Koehandel
    Letterlijk: het verhandelen van een koe met vragen en bieden.
    Figuurlijk: Komen tot een afspraak of concessie waar bij de een wat toegeeft op voorwaarde dat de ander een concessie in omgekeerde richting doet.
  • Leek
    Letterlijk: iemand die geen geestelijke is
    Figuurlijk: iemand die ergens geen verstand van heeft
  • Lijntrekken
    Letterlijk: een rechte lijn zetten, tekenen, een klusje dat een schilder kan uitvoeren, maar dit moet zeer rustig gebeuren.
    Figuurlijk: weinig tot niets uitvoeren.
  • Maaiveld
    Letterlijk: Het platte aardoppervlak.
    Figuurlijk betekent boven het maaiveld uitsteken in gevraagde kwaliteiten gunstig opvallen in de grote groep, herkenbaar ten opzichte van anderen.
  • Ondergeschoven kind
    Letterlijk: onecht kind
    Figuurlijk: kind dat weinig aandacht krijgt
  • Onsterfelijkheid
    Letterlijk: niet dood kunnen gaan.
    Figuurlijk: grote roem verwerven.
  • Patstelling
    Letterlijk: een stelling in het schaakspel waarbij een speler geen reglementaire zet kan doen en zijn koning niet schaak staat.
    Figuurlijk betekent het dat een situatie in een impasse verkeert.
  • Schoppen, bijvoorbeeld: "De werkgever heeft hem eruit geschopt"
    Letterlijk gebruikt de werkgever fysiek geweld met zijn voet, wat in de praktijk alleen in stripverhalen gebeurt.
    Figuurlijk: De werkgever heeft hem ontslagen.
  • Slapen, bijvoorbeeld: "Hij zat te slapen achter het stuur"
    Letterlijk: hij sliep (dan zegt men liever: "hij was in slaap gevallen")
    Figuurlijk: hij lette niet op

Zie ook[bewerken]