Filippo Brunelleschi
Filippo Brunelleschi (Florence, 1377 - aldaar, 15 april 1446) was een Italiaans architect, goudsmid en beeldhouwer uit de Italiaanse Renaissance.
Inhoud |
[bewerken] Biografie
Filippo Brunelleschi was een van de eerste renaissance-architecten en direct een van de grootste van die tijd. Zijn hoofdwerken staan in Florence, waar de herinnering aan het klassieke verleden van Italië nooit geheel verloren was gegaan. Hij begon als goudsmid en beeldhouwer en verloor in 1401 van Lorenzo Ghiberti de prijsvraag voor een ontwerp van bronzen deuren voor de doopkapel, het Baptisterium in Florence, pal voor de Duomo. Brunelleschi kreeg de opdracht niet, hoewel zijn ontwerp veel vernieuwender was dan dat van Ghiberti.
Er is niet erg veel bekend over zijn leven, wel is duidelijk dat hij zijn stempel op Florence heeft gedrukt. Brunelleschi heeft gebouwen ontworpen zoals de Sagrestia Vecchia, de grafkapel van Cosimo de' Medici, vastgebouwd aan de Basilica San Lorenzo. Hij is ongetwijfeld het meest beroemd om zijn befaamde koepel van de Santa Maria del Fiore, ook wel liefkozend Duomo genoemd door de Florentijnen.
De koepel is zo revolutionair omdat hij geen steunpilaren of draagbalken vergt. Doordat hij de opwaartse druk en de neerwaartse druk tegen elkaar wist uit te spelen zodat deze elkaar zouden neutraliseren, was het mogelijk een grotere koepel te bouwen dan normaal zou hebben gekund met steunconstructies.[bron?] Verder ontwierp Brunelleschi een aantal ingenieuze machines die bij de bouw werden gebruikt om het materiaal naar boven te krijgen. De koepel was zijn levenswerk, waaraan hij bijna zijn hele leven werkte. De kathedraal werd omstreeks 1436 voltooid. Brunelleschi stierf op 69-jarige leeftijd in Florence en werd in de Duomo begraven..
[bewerken] Brunelleschi en het perspectief
Als beeldhouwer was Brunelleschi nog enige tijd werkzaam, maar na enkele kleinere architectonische opdrachten zou hij zich vanaf 1418 geheel aan de bouwkunst wijden. In Rome werden klassieke bouwwerken door hem opgemeten en vooral onderzocht op constructieve elementen en ruimtewerking. Door zijn pogingen om zijn gegevens goed op papier te krijgen ontwikkelde hij het lijnperspectief. Het werken met verdwijnpunten waar alle zichtassen samenkomen, werd door hem het eerst toegepast. Het is een goed middel om de driedimensionale ruimte op een vlak oppervlak weer te geven. Hierbij waren alle afstanden meetbaar. Deze wetenschappelijke ontdekking had een enorme uitwerking op de kunsten. Hij was erin geslaagd om de tweedimensionale schilderijen weer te geven in een driedimensionaal vlak, waarmee het mogelijk werd om voorwerpen en personen op een tweedimensionaal vlak af te beelden zoals ze in werkelijkheid in de driedimensionale ruimte zijn opgesteld. Vermoedelijk met behulp van een zogenaamd dradenkruis, een soort vizier, heeft hij zijn onderwerp vanaf een onveranderlijk waarnemingspunt in talloze punten en lijnen op een beeldvlak getekend, dat was bedekt met een regelmatig rasterpatroon. Volgens de optische wetten van de waarneming kwamen alle in de diepte gaande vluchtlijnen samen in een vast verdwijnpunt waarvan de positie in het beeld door het standpunt van de beschouwen vaststond. Zoals de biograaf van Brunelleschi uiteenzette, werd door deze methode 'een goede en systematische verkleining of vergroting verkregen, zoals het op het menselijk oog overkomt, van alle onderwerpen, ver weg of heel dichtbij - gebouwen, vlakten, gebergten of landschappen -en van alle figuren en voorwerpen op welke plaats dan ook, op het formaat dat ze vanwege hun grotere of geringere afstand lijken te hebben'.
Brunelleschi demonstreerde zijn methode van de illusionistisch-ruimtelijke weergave van de werkelijkheid door middel van twee legendarische panelen van het baptisterium en het Palazzo della Signoria in Florence, die helaas niet bewaard zijn gebleven.
Zijn eerste echte renaissance gebouw is het Ospedale degli Innocenti. Het vertoonde al verschillende karakteristieke kenmerken van de nieuwe architectuur. Er zat een bepaalde helderheid in het gebouw, de betekenis van elk onderdeel is duidelijk, waarbij de onderlinge relatie ook duidelijk is. Verder zijn de toepassing van onderdelen ontleend aan de klassieke oudheid, zoals zuilen, lijstwerk, ook kenmerken van de nieuwe architectuur.
[bewerken] De koepel van de Duomo
Het ei van Columbus zou eigenlijk het ei van Brunelleschi moeten heten omdat hij, volgens Vasari, de eigenlijke bedenker is van de truc om een ei rechtop te plaatsen. Volgens de overlevering heeft Brunelleschi ook de opdracht tot het ontwerpen van de Santa Maria del Fiore aan dit foefje overgehouden.
Brunelleschi was eigenlijk uitgesloten van deelname aan de inschrijving voor de bouw, maar imponeerde de opdrachtgevers door voor te stellen dat 'iemand die een ei rechtop kon zetten op een marmeren plaat de opdracht zou krijgen. Alle meesters probeerden het, maar het lukte niemand. Toen tikte Brunelleschi minzaam het ei aan de onderkant op de marmeren plaat stuk,en liet het staan. Toen de kunstenaars luid te kennen gaven,dat ze dit net zo goed hadden kunnen doen, antwoordde Brunelleschi lachend, dat ze ook zouden weten hoe ze de koepel moesten bouwen, als ze ook zijn model en ontwerp zouden zien. Voordat Brunelleschi de opdracht kreeg waren er vele ideeën om de koepel te bouwen. Een van de kostelijkste is, om de muren van de toren te steunen, tijdens de bouw de trapgangen vol te storten met zand. Een steiger construeren zou namelijk veel te moeilijk zijn. Na de bouw moest al dit zand weer naar beneden gebracht worden. Om dit zand eruit te krijgen zou men bij het storten van het zand muntstukken tussen het zand gooien, dit om mensen aan te moedigen het zand te verwijderen waarbij ze de muntstukken mochten houden.
[bewerken] Werken
- Santa Maria del Fiore (koepel, tribune en lantaarn) (1419–1450)
- Ospedale degli Innocenti, Florence (1419–ca.1445)
- Basilica San Lorenzo , Florence (1419–1480)
- Palazzo di Parte Guelfa,Florence (1420–1445)
- Sagrestia Vecchia, (of Oude Sacristie) naast de San Lorenzo (1421–1440)
- Santo Spirito, Florence (1441–1481)
- Pazzi-kapel, Florence (1441–1460s)
[bewerken] Externe links
 |
Zie de categorie Filippo Brunelleschi van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
