Filmformaat

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Het filmformaat verwijst naar de breedte van de filmrol en wordt uitgedrukt in mm (millimeter). Zo is voor de gangbare bioscoopfilm het formaat 35 mm. Bij een kleiner formaat zou het beeld onscherp worden bij projectie op een groot filmscherm.

Al vanaf het ontstaan van de film in 1895 wordt een filmformaat van 35 mm gebruikt. In de jaren 1920 kwam de benaming "normaalfilm" in zwang ter onderscheid van het 16 mm-formaat dat "smalfilm" werd genoemd.

In de loop van meer dan honderd jaar filmgeschiedenis werden rond honderd filmformaten uitgeprobeerd, speciaal voor amateur filmers, waarvan maar weinigen succes hadden.

In 1899 ontwikkelde foto- en filmpionier Heinrich Ernemann een 17,5 mm-formaat. Hij gebruikte daarvoor een 35 mm-film die nog niet van perforatie was voorzien. De film werd in tweeën gesneden en de enkele perforatie werd in het midden van de film aangebracht op de verticale kaderlijn tussen twee beelden.

In 1922 kwam Pathé met het 9,5 mm-formaat. Ook hier zat de perforatie in het midden. Een jaar later bracht Kodak het 16 mm-smalfilmformaat op de markt. Dit formaat werd snel populair bij filmamateurs. Kodak ging nog verder en kwam in 1932 met het 8 mm-formaat. Daarop kwam in 1965 een verbetering, toen de perforatie werd verkleind en meer naar de rand werd gebracht. Het beeld werd daardoor 50% groter. De film kreeg de naam super 8.

Ook met andere formaten is geëxperimenteerd, meestal zonder veel succes. In de jaren 1950 werden grote filmproducties op 70 mm (Cinemascope) uitgebracht om de toeschouwers te laten ervaren "midden in" de film te zitten. Dit formaat wordt nog steeds gebruikt bij IMAX- en Omnimax-projecties.

Fotografie[bewerken]

Ook in de fotografie zijn meerdere formaten film in gebruik:

  • kleinbeeld (24x36 mm) en halfkleinbeeld (18x24 mm) afgeleid van de 35 mm-normaalfilm
  • APS
  • rolfilmtype 120 & 220, 6 cm breed, formaten 6x4,5, 6x6, 6x7, 6x9 en 6x17 (panorama)
  • 70 mm-film voor speciale toepassingen, o.a. gebruikt in de Hasselblad-astronautencamera's
  • rolfilmtype 127, 4x4 cm
  • vlakfilm, allerlei maten waaronder 4x5" (inch)
  • cassetteformaten 126 en 110 (Instamatic en Pocket-instamatic)
  • de Minox-miniatuurcamera gebruikt een 9,5 mm-film in een speciale cassette

Hoewel er bij digitale fotografie geen film meer gebruikt wordt, is de afmeting van de beeldsensor enigszins te vergelijken met het filmformaat. Voor digitale systemen die hun oorsprong hebben in de "chemische" fotografie is de beeldsensor vaak wat kleiner dan het overeenkomstige filmformaat, zo hebben veel digitale spiegelreflexcamera's een beeldsensor van ongeveer 24 x 16 mm waar het beeldformaat van hun conventionele broertjes 36 x 24 mm is. Voor digitale middenformaatcamera's is de beeldsensor bijvoorbeeld 37 x 49 mm groot. Gebruik van een kleinere beeldsensor leidt tot een schijnbare verlenging van de brandpuntsafstand van de gebruikte objectieven, dit wordt cropfactor genoemd.

Filmformaat uitleg DVD/Blu-ray[bewerken]

Op de meeste dvd's en Blu-ray's staat het formaat van de film vermeldt, zo kan er staan 1.85:1 (Breedbeeld) of 2.35:1 (Cinemascope) of 1.33:1 (normaal formaat 4:3) Er zijn ook nog andere mogelijkheden zoals 2.40:1 of 1.78:1 of andere varianten.

De berekening van het formaat is eenvoudig uit te leggen.

Wanneer er een vermelding wordt gedaan van 1.85:1, houdt dit in dat de vertikale lijn voor 1.85:1 staat en de horizontale lijn voor 1.85:1. Kortom, de horizontale lijn is dus 1.85 x groter dan de vertikale lijn.

Bij 2.35:1 is de horizontale lijn dus 2.35 keer groter dan de vertikale lijn enz enz.

Dit zorgt er dus voor dat bij een normaal formaat televisie de boven en onderkanten zwart zijn, want deze televisie heeft een formaat van 1.33:1 (4:3) en om de verhouding van 1.85:1 of een variant hiervan in het beeld te kunnen plaatsen moet de vertikale lijn kleiner gemaakt worden om de breedte weer te kunnen geven.

Sommige mensen voelen zich bekocht als zij op een breedbeeld televisie een Cinemascope film kijken, en dan alsnog de boven en onderkanten zwart zijn, dit heeft dus te maken met het formaat van 2.35:1 op een 1.85:1 televsie.

Externe link[bewerken]