Honorius (keizer)

Honorius 384-423
Voorganger: Theodosius I	Romeins keizer 393-423		Opvolger: Iohannes
Keizerschap medekeizer Theodosius I 379-395 medekeizer Arcadius 383-408 tegen Eugenius 392-394 tegen Constantijn III 407-411 tegen Constans II 409-411 tegen Maximus 409-422 Oostelijk keizer Theodosius II 408-450 tegen Priscus Attalus 409-410, 414-415 tegen Iovinus 411-413 tegen Sebastianus 412-413 medekeizer Constantius III 421
Tijdvak	Theodosiaanse dynastie
Namen geboren: Flavius Honorius keizer: Flavius Augustus Honorius kortweg: Honorius
Familie Broer van: Arcadius en Galla Placidia Zoon van: Theodosius I Zwager van: Constantius III Oom van: Theodosius II en Valentinianus III

Flavius Honorius (384 - 423) was heerser in het westen van het Romeinse Rijk, als medekeizer van zijn vader Theodosius van 393 tot 395 en als zelfstandig West-Romeins keizer van 395 tot 423. Hij werd algemeen beschouwd als een van de minst capabele keizers die het Romeinse Rijk in zijn geschiedenis heeft gekend. Aan het begin van zijn bewind dreigde er nog niet veel gevaar. Aan het einde van zijn bewind was het West-Romeinse rijk al bijna niet meer te redden.

Keizerschap

Na de dood van zijn vader Theodosius I in 395 werd het Romeinse rijk definitief in tweeën gesplitst. Honorius was de jongste van Theodosius' twee zoons onder wie het rijk verdeeld werd. Zijn broer, Arcadius, was keizer van het oosten.

Honorius was nog maar acht jaar oud toen hij keizer werd en trouwde op zijn veertiende, dus in 398 met Maria, de dochter van zijn regent Flavius Stilicho. Na haar dood zou hij (in 408) trouwen met haar zuster Thermantia. Stilicho vond het belangrijker om het Oosten aan zijn machtsbereik toe te voegen dan het Westen tegen zijn mede-Germanen te verdedigen. Er werd door de troepen in Britannia een usurpator uitgeroepen tot keizer, Constantijn III. Om hem te onderdrukken trok Stilicho de troepen terug die de Rijn bewaakten. Dit leidde tot de invasie van 406 en uiteindelijk tot de plundering van Rome in 410. Deze stad was al geruime tijd geen hoofdstad meer: Honorius had in 402 na een invasie van de Visigoten zijn regering van Milaan naar het veiliger Ravenna verplaatst.

In 408 besloot Honorius zijn generaal Stilicho op beschuldiging van verraad uit de weg te ruimen en verzwakte daarmee zijn positie nog meer. Zijn nieuwe magister militum (generaal), die later in 421 korte tijd als Constantius III de troon zou delen, deed zijn best de schade te beperken. Constantijn III en een andere rebel (Heraclianus) werden verslagen. Met de Bourgondiërs werd een overeenkomst gesloten. Maar de Visigoten waren een groter probleem. Zij hadden een eigen rijk gesticht in Zuid-Gallië en hun eigen keizer benoemd: Priscus Attalus. Honorius' halfzuster Galla Placidia werd gevangengenomen en trouwde hun koning Athaulf, maar na diens dood (415) trouwde zij met Constantius III. Zij baarde hem een zoon, die later Honorius' opvolger zou worden: Valentinianus III. Constantius stierf in 421 en Honorius was dom genoeg zijn eigen halfzuster het hof te maken. Zij vluchtte naar Constantinopel met haar zoon.

Honorius stierf kinderloos in 423, na een lange maar onmachtige tijd op de troon. Zijn opvolger werd zijn primicerius notariorum Iohannes, die echter verdreven werd door de oostelijke troepen in 425, waarna Valentinianus III keizer werd.

Oordelen over Honorius

De balans van de regering van Honorius opmakend schreef de historicus J.B. Bury: "Zijn naam zou zijn vergeten als een van obscuurste bezitters van de keizerlijke troon, ware het niet dat zijn bewind samenviel met de fatale periode waarin West-Europa van de Romeinen in handen kwam van de Teutonen." Na een opsomming van de rampen die tijdens Honorius' bestuur van 28 jaar hadden plaatsgevonden komt Bury tot de conclusie dat Honorius "zelf niets noemenswaardig ondernam tegen de vijanden, die zijn rijk bedreigden, maar persoonlijk buitengewoon veel geluk had gehad om de troon te blijven bezetten totdat hij een natuurlijke dood stierf, terwijl hij getuige was van de ondergang van een veelheid aan usurpatoren die tegen zijn bewind in opstand waren gekomen."

Procopius

In zijn Geschiedenis van de oorlogen komt Procopius met een verhaal (dat Gibbon overigens niet geloofde) dat bij het horen van het nieuws dat Roma was "omgekomen", Honorius zou in eerste instantie geschokt hebben gereageerd; hij had in eerste instantie namelijk gedacht dat het nieuws betrekking had op zijn favoriete haan; deze had ook de naam "Roma".

"Op dat moment zegt men dat keizer Honorius in Ravenna het bericht ontving van een van de eunuchen, klaarblijkelijk de eunuch die verantwoordelijk was voor het pluimvee, dat Roma was omgekomen. Hij riep toen: 'En hij heeft net nog uit mijn handen gegeten!' Want hij had een zeer grote haan, met de naam Roma. De kamerling die de vergissing begreep merkte op dat de stad Roma ten onder was gegaan tegen Alarik. De keizer slaakte een zucht van verlichting en antwoordde snel: "Maar ik dacht dat mijn haan Roma was omgekomen". Zo groot, zeggen zij, was de dwaasheid van deze keizer." Procopius, De Vandaalse oorlog (III.2.25-26)

Externe link

• Ralph W. Mathisen, art. Honorius (395-423 A.D.), in DIR (1999).

Mediabestanden

Meer mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Flavius Augustus Honorius op Wikimedia Commons.