Fort Sint George (Ghana)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Fort Sint George/São Jorge da Mina
Onderdeel van de werelderfgoedinschrijving:
Forten en kastelen, Volta, Groot-Accra en de centrale en westelijke regio's
Fort Sint George
Fort Sint George
Land Vlag van Ghana Ghana
UNESCO-regio Afrika
Criteria vi
Inschrijvingsverloop
UNESCO-volgnr. 34-011
Inschrijving 1979 (3e sessie)
UNESCO-werelderfgoedlijst

Sint George of São Jorge da Mina, ook wel fort Elmina genoemd, is een fort/kasteel in Elmina, Ghana. Het is onder meer door Europese koloniale machten gebruikt voor slavenhandel. Vandaag de dag is het een museum en gewaardeerd als Werelderfgoed.

Geschiedenis[bewerken]

Het is door de Portugezen aan de Goudkust gesticht in 1482 nadat ze al elf jaar eerder daar voor het eerst arriveerden en rijkdom in goud in natuurlijke bronnen vermoedden. Het verrees in de beginperiode van de grote Europese ontdekkingsreizen waarbij nieuwe handelsactiviteiten en kolonies ontstonden. Daarbinnen vormt het het eerste grote bouwwerk dat door Europeanen in tropisch Afrika is gebouwd. Aan de West-Afrikaanse kust verrezen vervolgens meerdere andere forten door diverse Europese mogendheden. Het handelsfort in de kustplaats Elmina werd op een verhoging in het landschap bij een rivier gebouwd en zou verworden tot het meest strategische punt voor de Portugezen aan deze kust. Het werd gebouwd in steen met gebruikmaking van inlandse en uit hun thuisland overgebrachte materialen. Op een rechthoekige plattegrond werd onder meer een ommuring aangebracht met hoektorens, grachtenwerk en een verdedigbaar ruim voorplein. Gedurende de 16e eeuw volgden een uitbreiding van de verdedigingswerken en een afbraak van het kerkgebouw buiten het fort met een nieuwbouw op het voorplein.

In 1596 en 1625 vielen de Nederlanders het fort aan maar het bleef in Portugese handen. Wel succesvol was in 1637 de aanval door de vloot van Johan Maurits van Nassau. Via de nabijgelegen heuvel Sint Jago slaagden de Nederlanders met de West-Indische Compagnie (WIC) erin het fort te veroveren. In de directe jaren erna is het fort vervolgens verbouwd. Tevens is op Sint Jago tussen 1638 en 1665 fort Coenraadsburg of Sint Jago gebouwd door de Nederlanders. Fort Sint George zou onder andere gaan fungeren als de zetel voor de directeur-generaal van de WIC aan de Goudkust. In bredere zin was de handel in Elmina in eerste instantie voornamelijk gericht op goud en ook ivoor maar gaandeweg vond een verschuiving plaats naar slaven. Fort Sint George was een spil in de slavenhandel en het kerkgebouw in het fort werd na de machtsovername herbestemd tot slavenmarkt. Een nieuwe kerk werd elders binnen het fort gebouwd. In de 18e en vroege 19e eeuw is het fort verder aangepast, uiteindelijk zou het omvang krijgen van ruim een hectare. De 19e eeuw tekent zich ook door een afschaffing van de slavernij waardoor de Goudkust niet meer commercieel interessant was. Tussen 1831 en 1872 werden door Nederland zo'n 3000 West-Afrikanen geworven om als militair in Nederlands-Indië te dienen. Sint George werd in de uitzending gebruikt voor deze militairen die ook wel de naam Belanda Hitam of Zwarte Hollanders zouden gaan krijgen. Een klein deel vestigde zich bij terugkomst naast het fort. Uit de Nederlandse tijd dateert tevens een begraafplaats in de directe omgeving.

Rond 1872 is het fort met overig Nederlands bezit aan de Goudkust overgedragen aan de Britten in ruil voor de Britse kolonie/invloed op Sumatra. De Britten zaten in het huidige Ghana in oorlogen met de Ashanti en koloniseerden na de ruil het gehele land. Uiteindelijk verkreeg Ghana in 1957 onafhankelijkheid.

Fort Sint George is goed bewaard gebleven mede omdat het in de recentere geschiedenis lange tijd door de Ghanese politie is gebruikt. Ook was er een school in gevestigd. Vandaag de dag fungeert het als museum. Het fort staat samen met diverse andere soortgelijke verdedigingswerken in Ghana op de Werelderfgoedlijst.

Afbeeldingen[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Bronnen[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Nationaal Archief, Den Haag, Verzameling Buitenlandse Kaarten Leupe, nummer toegang 4.VEL, inventarisnummer 779C: http://www.gahetna.nl/collectie/archief/inventaris/index/eadid/4.VEL/inventarisnr/779C/level/file