Stelling van Antwerpen
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
.JPG)
De Stelling van Antwerpen is een militaire verdedigingsgordel rond Antwerpen bestaande uit twee ringen van forten. De fortengordel, die de stad moest beschermen tegen bombardementen en vrijwaren van bezetting, werd gebouwd tussen 1859 en 1914. Samen vormen ze een 95 km wijde ring rond Antwerpen.
Inhoud |
[bewerk] Geschiedenis
Halverwege de 19de eeuw was duidelijk dat het Belgisch leger niet voldoende mogelijkheden had om een aanval te weerstaan. Er was behoefte aan goed verdedigbare plaatsen in de buurt van strategische punten waar het leger zich kon verschansen. Deze gebieden werden versterkt met een ring van forten. Zo'n ring werd aangelegd in Antwerpen voor het noorden van het land en rond Luik voor het zuidoosten van het land. Als de hoofdstad Brussel belegerd werd kon de regering zich terugtrekken in Antwerpen, dat als nationale refuge werd beschouwd.
[bewerk] Bouw
De bouw van de fortenring rond Antwerpen begon in 1859 en liep tot 1914.
Eerst werd van 1859 tot 1865 een omwalling rond Antwerpen gebouwd, gevolgd door een eerste fortengordel op 3,5 km afstand van dit vestingwerk. De binnenring bestond uit acht forten die oostelijk en zuidelijk van de stad lagen. Deze forten waren moeilijk te verdedigen aangezien ze in baksteen waren opgetrokken en slechts 5 à 6 km van de stad lagen. In de periode 1870 tot 1880 werden aan dit eerste werk nog enkele delen toegevoegd, namelijk de forten van Merksem, Kruibeke en Zwijndrecht.
Door de snelle ontwikkeling van de artillerie en de vergrote draagkracht van de kanonnen, werden nieuwe vestingwerken gemaakt, omdat de stad Antwerpen niet langer gevrijwaard werd van bombardementen. In de periode 1878 tot 1893 werden de forten Lier en het Walem gebouwd, met daaraan toegevoegd de forten van Schoten en Steendorp.
Daar er vanaf 1885 een nieuw soort projectielen werd gefabriceerd, werd men verplicht de bestaande bakstenen forten aan te passen, daar de gewelven toen niet langer bomvrij waren. De bestaande forten werden aangepast door hoofdzakelijk een betonnen beschermingslaag over de bakstenen gebouwen aan te brengen en enkele pantsers op de forten aan te brengen. De meeste aanpassingen waren voltooid rond 1906. Nieuwere vestingwerken zouden voortaan geheel in beton worden opgetrokken.
Tussen deze forten waren ter aanvulling kleinere schansen te vinden. De forten zelf staan een vijftal km van elkaar vandaan. Om het hele complex te bemannen waren zo'n 90.000 manschappen nodig.
Bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog waren er 35 forten rond de stad Antwerpen gebouwd. Niet alle werken waren gereed en ook de bewapening liet nog veel te wensen over. Men zag de komst van het Duitse leger niettemin met vertrouwen tegemoet: de Vesting Antwerpen werd als onneembaar gezien.
[bewerk] Eerste Wereldoorlog
De forten waren gebouwd om de zwaarste kanonnen uit het tijdperk, de Franse 27 cm, te kunnen weerstaan. Tijdens de Eerste Wereldoorlog hadden de Duitsers echter 30,5 cm en 42 cm mortieren die krachtig genoeg waren om de betonnen muren te doorboren. Op 2 oktober 1914 trok koning Albert I het leger terug tot achter de Rupel-Netelinie en werden de forten verlaten. Ze werden door de Duitsers ingenomen en gebruikt als munitiedepot.
[bewerk] Na de Eerste Wereldoorlog
Tijdens het interbellum werden de forten weer in gebruik genomen door het Belgische leger.
Tussen 1937 en 1939 werden de forten van de buitenring verbonden door de Antitankgracht om Antwerpen te verdedigen tegen vijandelijke tanks.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden de forten weer ingenomen door het Duitse leger. In de jaren 50 werden ze uiteindelijk verlaten. Niet alle forten zijn behouden gebleven. Zeker zeven forten zijn eigendom van het Belgische leger en één van de FOD Financiën. Veel forten zijn particulier eigendom.
[bewerk] Militaire baan
De forten worden verbonden door de Militaire baan (Route militaire), die binnenkort heraangelegd wordt tot een groene kleine buitenring voor Antwerpen.
