Franse Furie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Franse Furie
Onderdeel van de Tachtigjarige Oorlog
Datum 17 januari 1583
Locatie Antwerpen, Brabant, Nederlanden
Resultaat Antwerpen houdt stand, Anjou verdreven
Strijdende partijen
Prinsenvlag.svg Unie van Utrecht Wapen hertog Anjou.PNG Frans van Anjou
Commandanten
Prinsenvlag.svg Willem van Oranje
Prinsenvlag.svg Filips van Marnix van Sint-Aldegonde
Wapen hertog Anjou.PNG Frans van Anjou
Verliezen
80 1500

De Franse Furie verwijst naar de poging van Frans van Anjou om Antwerpen bij verrassing in te nemen op 17 januari 1583.

In volle Tachtigjarige Oorlog hadden de Staten-Generaal in 1581 de Franse hertog aangezocht als landsheer, ook met de bedoeling Franse steun te krijgen voor het verjagen van de Spaanse troepen. Anjou had echter niet veel gezag en besloot een poging te wagen zijn macht te vergroten. In januari 1583 werden enkele Vlaamse en Brabantse steden voorzien van een Frans garnizoen om vervolgens de grootste Nederlandse stad, Antwerpen, bij verrassing in te nemen.

Frans van Anjou.

Dat zou gebeuren bij een wapenschouw buiten de stad, waarbij ook stadhouder Willem van Oranje en buitenburgemeester Filips van Marnix van Sint-Aldegonde aanwezig zouden zijn. Het plan lekte uit en de stad was voorbereid. Vooraanstaande genodigden bleven weg met een smoes. De vroedschap had toestemming bekomen om de straten met kettingen af te sluiten.

Toen Anjou met een groot gevolg de stad uitreed op weg naar de te schouwen troepen, hield iemand uit zijn gevolg halt op de valbrug en riep het afgesproken wachtwoord Jambe rompue. Hierop rukten de troepen Antwerpen binnen (onder het roepen van "Ville gagnée! Ville gagnée!"), maakten zich van de wallen meester en richten het geschut op de stad.

De inwoners, met de Spaanse Furie en ook de Engelse Furie nog vers in het geheugen, verweerden zich met alle mogelijke middelen, en de aanvallers werden de stad uitgedreven. Meer dan tachtig burgers verloren het leven, maar ook honderden Franse soldaten, waaronder velen van hoge rang. Dit Antwerpse volksverzet betekende het einde van de Franse steun voor de Nederlandse opstand. De aanstelling van Anjou en diens onverhoedse overval op Antwerpen wordt gezien als één van de belangrijkste vergissingen van Oranje.[bron?] De Engelse steun kwam dan weer te laat want in augustus 1585, na veertien maanden beleg van Antwerpen, viel de stad, en daarmee kwamen de hele Zuidelijke Nederlanden weer in handen van de Spaanse koning.

Het opruimen van de lijken duurde langer dan de strijd zelf. [bron?]

Externe link[bewerken]


Eerste opstand:
(1567-1570)
Valencijn · Wattrelos · Lannoy · Oosterweel · Eerste invasie (Dalheim · Heiligerlee · Groningen · Eems · Jemmingen · Lanakerveld · Geldenaken · Loevestein)
Tweede opstand:
(1572-1576)
Den Briel · Vlissingen · Tweede invasie (Valencijn · Bergen · Saint-Ghislain · Roermond · Diest · Leuven · Mechelen · Dendermonde · Zutphen · Bredevoort · Zwolle · Kampen · Steenwijk) · Oudenaarde · Stavoren · Dokkum · Don Frederiks veldtocht (Mechelen · Diest · Roermond · Zutphen · Naarden · Geertruidenberg · Haarlem · Diemen · Alkmaar) · Vlissingen · Borsele · Zuiderzee · Alkmaar · Leiden · Reimerswaal · Derde invasie · Mookerheide · Lillo · Zoetermeer · Buren · Oudewater · Schoonhoven · Krimpen aan de Lek · Woerden · Bommenede · Zierikzee · Muiden · Aalst · Slag bij Vissenaken · Maastricht · Antwerpen · Spanjaardenkasteel (Gent)
Algemene opstand:
(1576-1578)
Utrecht · Steenbergen · Breda · Amsterdam · Gembloers · Zichem · Beleg van Limburg · Inname van Dalhem · Nijvel · Kampen · Rijmenam · Aarschot · Deventer
Parma's negen jaren:
(1579-1588)
Maastricht · 's-Hertogenbosch · Baasrode · Kortrijk · Delfzijl · Oldenzaal · Groningen · Mechelen · Zwolle · Hardenbergerheide · Coevorden · Halle · Steenwijk · Kamerijk · Doornik · Noordhorn · Breda · Aalst · Oudenaarde · Punta Delgada · Lochem · Eindhoven · Gent · Aalst · Terborg · Antwerpen · Zutphen · Kouwensteinsedijk (Antwerpen) · Amerongen · IJsseloord · Boksum · Axel · Neuss · Rijnberk · Grave · Zutphen · Warnsveld · Venlo · Sluis · Bergen op Zoom · Grevelingen
Maurits' tien jaren:
(1589-1599)
Zoutkamp · Breda · Steenbergen · Veldtocht van 1591 (Zutphen · Deventer · Delfzijl · Knodsenburg · Hulst · Nijmegen) · Steenwijk · Coevorden · Luxemburg · Geertruidenberg · Coevorden · Groningen · Hoei · Grol · Calais · Hulst · Veldtocht van 1597 (Turnhout · Venlo · Rijnberk · Meurs · Grol · Bredevoort · Enschede · Ootmarsum · Oldenzaal · Lingen · Rijnberk · Zaltbommel)
Elf jaren strijd:
(1600-1607)
Nieuwpoort · Rijnberk · Oostende · Sluis · Spinola 1605-1606 (Oldenzaal · Lingen · Bergen op Zoom · Mülheim · Wachtendonk · Kasteel Krakau · Bredevoort · Berkumerbrug · Grol · Rijnberk · Lochem · Grol · Gibraltar
Twaalfjarig Bestand:
(1609-1621)
Gulik-Kleefse Successieoorlog (Gulik) · Wezel · Antwerpen
Eindstrijd:
(1621-1647)
Gulik · Steenbergen · Bergen op Zoom · Veluwe · Breda · Oldenzaal · Grol · Baai van Matanzas · 's-Hertogenbosch · Veluwe · Wesel · Veldtocht langs de Maas (Venlo · Roermond · Maastricht) · Rijnberk · Philippine · Tienen · Schenkenschans · Breda · Venlo · Kallo · Duins · Sint-Vincent · Hulst · Antwerpen · Venlo · Puerto de Cavite