Frieda Belinfante

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Frieda Belinfante
Frieda Belinfante en haar partner Henriëtte Bosmans (ca. 1927-1929)
Frieda Belinfante en haar partner Henriëtte Bosmans (ca. 1927-1929)
Algemene informatie
Land Vlag van Nederland Nederland
Portaal  Portaalicoon   Muziek

Frieda Belinfante (Amsterdam, 10 mei 1904Santa Fe, 5 maart 1995) was een Nederlands cellist en dirigent. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was ze actief in het verzet.

Levensloop[bewerken]

Voor de oorlog[bewerken]

Belinfante was een dochter van de Amsterdamse pianist en muziekschooleigenaar Aron Belinfante (1870-1924). Haar vader was joods, haar moeder niet. Op haar negende begon ze op aandringen van haar vader met celloles. In 1920 trad ze, samen met haar vader, voor het eerst voor publiek op. Een jaar later leerde ze de componiste Henriëtte Bosmans kennen, met wie ze van 1922 tot 1929 samenwoonde. Belinfante trad in deze periode op als solist bij de Haarlemsche Orkest Vereeniging en was werkzaam bij verschillende bioscooporkesten. Met Bosmans en de fluitist Johan Feltkamp trad ze op als het Amsterdamsch Trio. Na de beëindiging van de relatie met Bosmans trad Belinfante, ondanks haar lesbische geaardheid, in 1930 in het huwelijk met Feltkamp. Deze verbintenis hield stand tot 1936.

Vanaf ongeveer 1935 was Belinfante tevens werkzaam als dirigent. Aanvankelijk leidde ze een kinderorkest, later dirigeerde ze het vrouwenkoor en het Sweelinck-orkest van de Gemeentelijke Universiteit in Amsterdam. In 1938 trad ze met haar eigen Het Kleine Orkest op in het Amsterdamse Concertgebouw. In datzelfde jaar nam ze deel aan een door Hermann Scherchen georganiseerd dirigentenconcours. Belinfante was de enige vrouwelijke deelnemer en won de eerste prijs. Een optreden als gastdirigente bij het Orchestre de la Suisse Romande vond echter geen doorgang wegens het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in 1939. Kort na de Duitse aanval op Nederland in 1940 hief ze Het Kleine Orkest, waarin verschillende joodse muzikanten zaten, op. Belinfante trad tot begin 1942 op. Ze weigerde als halfjoodse bij de Nederlandsche Kultuurkamer dispensatie aan te vragen om te mogen blijven optreden.

Oorlogsjaren[bewerken]

Reeds in 1941 was Belinfante actief in het verzet tegen de Duitse overheersing. Ze hield zich bezig met onder meer het vervalsen van persoonsbewijzen en het ondersteunen van onderduikers, waarbij ze zich soms vermomde als man. Met Willem Arondeus, Gerrit van der Veen, Willem Sandberg en anderen bereidde ze de aanslag op het Amsterdams Bevolkingsregister op 27 maart 1943 voor. Toen diverse leden van haar verzetsgroep kort na de aanslag werden opgepakt, dook Belinfante onder. Later in 1943 wist ze naar Montreux in Zwitserland te ontkomen, waar ze de status van politiek vluchteling kreeg. Ze startte onder de vluchtelingen een koor en werkte later in de oorlogsjaren samen met Scherchen.

Na de oorlog[bewerken]

Belinfante keerde kort na de oorlog terug naar Nederland, maar raakte - mede omdat ze als vrouw niet aan het werk kwam als dirigent - gedesillusioneerd en emigreerde in 1947 naar Californië. In Hollywood was ze werkzaam in een studio-orkest dat filmmuziek inspeelde. Ze gaf daarnaast les aan de Universiteit van Californië. Vanaf 1954 gaf ze leiding aan het 'Orange County Philharmonic Orchestra, waarmee ze als eerste vrouw ter wereld de vaste dirigente was van een professioneel orkest. Het orkest werd in 1962 opgeheven en Belinfante werd ontslagen. Zelf vermoedde ze dat haar lesbische geaardheid en levensstijl hier een rol bij had gespeeld. Ontgoocheld verhuisde ze naar Santa Fe in de staat New Mexico, waar ze haar muzikale activiteiten beperkte tot lesgeven. In 1995 overleed Belinfante op 90-jarige leeftijd aan kanker.

Nagedachtenis[bewerken]

In 1998 kwam de documentaire ...maar ik was een meisje van regisseuse Toni Boumans uit. Hierin wordt het levensverhaal van Belinfante verteld; door Belinfante zelf, haar zus Renée en verschillende vriendinnen en leerlingen.

Bronnen, noten en/of referenties