Fruitarisme

Een fruitkraam in Barcelona, Spanje.

Fruitarisme is het voedingsprincipe inhoudende dat men zich uitsluitend voedt met plantaardige producten die de natuur, in de opvatting van de fruitariër, "vrijwillig" ter beschikking stelt. Dat is alles wat valt van een plant en wat niet de vernietiging van de plant tot gevolg heeft. Fruitariërs hanteren echter meestal een bredere definitie van fruit, namelijk alle vruchten van planten (mits oogstbaar zonder (grote) schade aan de plant aan te brengen), waardoor ook noten, zaden, granen en bessen tot het voedselpakket van de fruitariër kunnen behoren. Fruitariërs eten derhalve niet alleen geen vlees, vis en gevogelte (net als vegetariërs) en bovendien geen ander van dieren afkomstig voedsel, zoals eieren en melkproducten (net als veganisten), maar ook geen planten.

Toegestaan en verboden voedsel

Voedselgewassen die enkel geoogst kunnen worden door de desbetreffende plant te doden of te beschadigen behoren uitdrukkelijk niet tot het voedselpakket van een fruitariër:

Hazelnoten zijn (net als walnoten, pecannoten en amandelen) rijk aan onverzadigd vet en dus belangrijke energieleveranciers voor vruchtariërs

• Groenten: Alledaagse groentensoorten als spinazie, prei, bladselderie, alle koolsoorten, (zoals bloemkool en savooiekool), spruitjes, cichorei en rabarber zijn voor de fruitariër taboe, aangezien deze enkel geoogst kunnen worden door de desbetreffende plant te doden of te beschadigen.
• Wortels, knollen en stengelgewassen: Wortelknollen en wortelstokken worden vrijwel altijd geoogst door de plant waar ze deel van uitmaken in zijn geheel levend en wel uit de grond te halen, waarna hij afsterft. Groenten als penen, bietjes, uien, radijsjes, rapen, knolselderij, knoflook, aardappelen, asperges en schorseneren behoren zodoende niet tot het voedselpakket van een fruitariër.
• Blad- of stengelgroenten als spinazie en rabarber behoren om deze reden ook niet tot het voedselpakket van een fruitariër.
• Paddenstoelen: Truffels en champignons zijn weliswaar geen planten (maar schimmels), doch hun gelijkenis met planten is in relevant opzicht dermate groot, dat ook deze niet op het menu voorkomen.
• Graanproducten: Ook van bier zien zij af, aangezien bij de productie daarvan in veel gevallen gekiemde granen als ingrediënt dienen, terwijl een kiemende graankorrel een nieuwe plant in wording is. Ook brood en andere baksels zijn meestal taboe. De reden hiervan is gelegen in het feit, dat bij de bereiding daarvan meestal gist gebruikt wordt; net als champignons is dat ook een schimmel.
• Kiemen: Om dezelfde reden wordt door alle vruchtariërs tevens afgezien van het eten van kiemgroente.
• Wat noten betreft zien vruchtariërs over het algemeen af van pinda's, omdat deze met name ook tegenwoordig op een zeer plantonvriendelijke manier geoogst worden.
• Gedroogde en ingemaakte vruchten behoren in principe wel tot het assortiment, zij het dat er de voorkeur wordt gegeven aan verse seizoensvruchten.

Verschillende soorten fruitariërs

• Rauw-Fruitarisme: Het komt veel voor, dat fruitariërs hun voedsel enkel in de natuurlijke vorm en/of samenstelling, oftewel rauw, willen gebruiken. Dit wordt aangeduid als "Rauw-Fruitarisme". Vooral granen vallen daarbij dan uit de boot, omdat deze vrijwel alleen maar te eten zijn in gekookte of gebakken vorm (bijvoorbeeld als rijstgerecht, resp. als brood en ander gebak). Maar ook cashewnoten en uiteraard koffiebessen, die beide eerst gebrand moeten worden, eer ze voor consumptie geschikt zijn, komen op het menu van de rauwariér (Nederlandse naam voor "raw-foodist") niet voor.
• Orthodox fruitarisme: Orthodoxe fruitariërs eten zélfs geen plantenzaden, waartoe ook fruitpitten en noten behoren, omdat hij deze ziet als potentiële nieuwe planten, en hij evenmin wil, dat deze door zijn toedoen niet tot leven kunnen komen. Daarom ook ziet hij tevens af van fruit dat niet of nauwelijks gegeten kan worden zonder de zaden mee op te eten; dit doet zich onder andere voor bij tomaten en komkommers, alsook bij taalkundig wél als fruit te boek staande vruchten als bananen, kiwi's, bessen, vijgen en aardbeien, (bij welke laatsten de zaadjes niet binnenin zitten, maar op de schil). Zodoende bestaat het voedselassortiment van de orthodoxe fruitariër hoofdzakelijk uit het vruchtvlees van pitvruchten, zoals appels, peren, abrikozen, perziken, nectarines, kersen, pruimen, sinaasappels, mandarijnen, citroenen, meloenen, grapefruits, dadels, olijven, ananas, mango's en avocado's. In de hedendaagse praktijk komt het orthodoxe fruitarisme heel weinig voor.

De zaadjes van de kiwi zitten zodanig in de vrucht, dat ze vanzelf mee opgegeten worden.

• Verruimd Fruitarisme (ook wel "Vruchtarisme" of "Vruchtisme" genoemd): Er zijn veel meer aanhangers van wat als het "verruimde Fruitarisme" omschreven kan worden en inhoudt, dat men in principe álle soorten plantenvruchten eet, dus ook eetbare zaden en pitten. Het motief bij dit laatste is, dat in de natuur toch maar hooguit enkele van de vele zaden of pitten, die een plant jaarlijks oplevert, plegen uit te goeien tot een nieuwe boom of andere plant. Dus maakt het de fruitariër niets uit, wanneer het grootste deel van die zaden opgegeten wordt, aangezien dan onverminderd enkele andere op de gebuikelijke manieren (veelal door toedoen van vogels) verspreid worden naar plekken waar ze tot ontwikkeling kunnen komen. Verder is er dan nog de gedachte dat potentieel leven nou eenmaal nog geen (beginnend) leven is, zodat men bij het opeten ervan geen wezens van het leven berooft of letsel toebrengt. Het "verruimde Fruitarisme", waarbij dus ook uitermate voedzame plantenzaden als noten, granen en eetbare pitten (onder andere pijnboompitten) als voedsel aangewend worden, wordt ook wel "Vruchtarisme" of "Vruchtisme" genoemd. Ook hierbij komen meerdere varianten voor, zoals de rauw-variant.
  Het voedselassortiment van de vruchtariër (verruimd fruitariër) is heel wat ruimer dan dat van de (orthodox) fruitariër. Naast de ook door laatstgenoemde gebruikte pitvruchten omvat dit immers tevens de vruchten die moeilijk of niet gegeten kunnen worden zonder de zaden mee op te eten; zoals tomaten, komkommers, bananen, vijgen, kiwi's, bessen, aardbeien, bramen, frambozen en rozebottels, plus bijna alle soorten noten (onder anderehazelnoten, walnoten, amandelen, pecannoten en kastanjes), plus eetbare pitten (onder andere pijnboompitten en zonnebloempitten), en wanneer hij niet rauw-vruchtariër is daarenboven peulvruchten en granen, zoals (erwten, bonen, sperziebonen, linzen, tarwe, rijst, gierst, enzovoort).
• Vivisme: Sommige fruit- en vruchtariërs willen dat voor hun voeding helemáál geen levende wezens gedood worden, dus ook geen microben. Voor deze aanhangers van het "Vivisme" (op voedingsgebied "vivitariërs" genoemd) zijn ook gedroogde en geconserveerde vruchten taboe. Wat vruchtendrank en -limonade betreft doet zich min of meer hetzelfde voor. Bij de bereiding hiervan zijn de van nature in de vruchten aanwezige microben veelal eveneens door hitte gedood, of in elk geval op non-actief gesteld, terwijl in menig geval ook conserveringsmiddelen worden toegevoegd.
• De eco-variant: Doordat fruit- en vruchtariërs over het algemeen natuur-en milieubewust zijn, komt het relatief veel voor, dat zij zichzelf in veband daarmee nog meer beperkingen opleggen; bijvoorbeeld, dat hun voedsel in principe ecologisch geteeld moet zijn en/of zo klimaatneutraal mogelijk verkregen wordt. Dit laatste houdt onder andere in, dat zoveel mogelijk gekozen wordt voor die vruchten, die over een zo gering mogelijke afstand getransporteerd moeten worden. Overigens wordt de eco-variant ook wel gekozen, omdat ervan uitgegaan wordt dat ecologisch geteelde vruchten gezonder zijn en minder of geen chemische stoffen kunnen bevatten, zoals bestrijdingsmiddelen of kunstmeststoffen.
• Lacto-fruitarisme en lacto-ovo-fruitarisme: zijn varianten van fruitarisme, waarbij zuivel en eieren wél worden gegeten, mits de dieren diervriendelijk gehouden zijn. Hoewel zowel eieren als melk in principe verkregen worden zonder de dieren te schaden, worden bij de hedendaagse veehouderij vrijwel alle dieren van het mannelijke geslacht al op (zeer) jonge leeftijd van het leven beroofd, omdat ze geen functie hebben in het productieproces.

Motieven voor fruitarisme

Naast het bovengenoemde ethische hoofdmotief, inhoudende dat men zich wil voeden zonder dat daarvoor dieren en planten van het leven beroofd of gekwetst moeten worden, komen nog een aantal andere motieven voor:

• Levensbeschouwelijk. Men is van mening dat rauwe en goed smakende vruchten van planten het enige 'juiste' voedsel zijn, omdat deze als zodanig in de natuur voorkomen en dus niet eerst bereid hoeven te worden om eetbaar te zijn.

• Religieus. Soms liggen religieuze motieven ten grondslag aan de keuze voor het fruitarisme. Zo streven aanhangers van het Jaïnisme, een kleine religieuze stroming voornamelijk op het Indiase subcontinent, naar een verregaande vorm van geweldloosheid; hierbij hoort ook het niet eten van dieren en planten..

• Gezondheid. Steun om in hun afwijkende voedingspatroon te volharden vinden de fruitariërs in het Raw-foodism. Dit voedingsprincipe is gebaseerd op de overtuiging dat het verteringssysteem van de mens door de evolutie toegesneden is geraakt op een paleolithisch dieet, dat dus rijk is aan rauw voedsel en fruit. Genetisch zou de mens onvoldoende zijn toegerust om de toxische verbindingen te verwerken, die bij verhitting van voedingsmiddelen ontstaan.

Rauw fruit is bovendien rijk aan polyfenolen, vitamine C en andere natuurlijke antioxidanten, die de lichaamscellen beschermen tegen beschadiging door vrije radicalen en andere reactieve zuurstofdeeltjes .

Bij een wetenschappelijk onderzoek betreffende het op diverse gangbare manieren door verhitting bereiden, (koken, stoven, blancheren, en bakken) van erwten, broccoli en aardappelen, alsmede het bewaren en opwarmen van deze groentes, werd ontdekt dat het aanwezige foliumzuur ("vitamine B11") verminderde bij elk der methodes: aardappelen bijvoorbeeld hielden bij koken 77% van de oorspronkelijk aanwezige hoeveelheid vitamine B11 over, na magnetronbehandeling 75%, bij stomen 73% en bij blancheren 71%. Analyses werden uitgevoerd via een bevestigde high-performance vloeistofchromatografie (HPLC) methode.

• Milieu. Door hoofdzakelijk of enkel vruchten in hun natuurlijke, onverhitte vorm te nuttigen, verbruikt men nauwelijks of geen energie bij de bereiding, zodat men daarbij ook nauwelijks of geen CO₂-uitstoot produceert. Voor het bewaren van fruit is over het algemeen heel wat minder energieverbruik nodig, dan voor het eetbaar houden van met name dierlijke voedingsmiddelen in koelkast of diepvriezer. Voor de afwas, die door de afwezigheid van kookgerei toch al minder omvangrijk is, zijn nauwelijks of geen warm water en zeep nodig, wat eveneens tot minder CO₂-uitstoot leidt en tevens minder verontreiniging van oppervlaktewater veroorzaakt.

Dieet- en gezondheidsaspecten

Ook een fruitarisch voedingspatroon kan gezondheidsproblemen veroorzaken. Voor fruitariërs is het belangrijk ervoor te zorgen, dat er geen tekorten ontstaan. Zo bevatten de meeste soorten fruit wél veel suiker (typisch 5-10 %) en andere koolhydraten (zoals voedingsvezels), alsook veel water, maar relatief weinig eiwitten en B-vitaminen, alsmede erg weinig tot in menig geval helemaal geen vetten. Daardoor levert fruit relatief gezien weinig energie en vooral 'lege calorieën'. De orthodoxe fruitariër is dan ook voor met name zijn energievoorziening hoofdzakelijk aangewezen op avocado's en olijven, die beide weer wél uitzonderlijk veel vet bevatten. Wanneer hij zodanig leeft, dat hij weinig energie nodig heeft, dan zal hij hier goed mee toe kunnen komen, maar wanneer hij meer energie verbruikt, dan zijn voeding (vetten) bevat, dan wordt dat problematisch, doordat er tekorten gaan ontstaan, oftewel sprake gaat zijn van ondervoeding.

Wat dat betreft is het risico heel wat kleiner voor Vruchtariërs. Dezen hebben namelijk ook de in veel gevallen rijkelijk vetten bevattende noten, pitten en zaden ter beschikking.

Het dieet van fruitariërs bevat onder meer te weinig vitamine b12 en calcium. Om deficientie-verschijnselen te voorkomen dienen voedingssuplemmenten genomen te worden.

• Voedingsdeficiënties, algemeen: fruitariërs die hun dieet langdurig aanhouden riskeren serieuze voedingsdeficiënties te ontwikkelen. Zo is er in 2000 een negen maanden oude baby overleden aan een longinfectie die samenhing met ondervoeding door een fruitarisch dieet . Voorstanders houden vol dat het wel degelijk mogelijk is alle benodigde voedingsstoffen uit een fruitarische voeding te halen. Uit een onderzoek uit 2005 onder mensen die vrijwel volledig (70-100%) rauw voedsel aten (waaronder een groot deel fruit) bleek dat zij gezondere bloedlipidenwaarden (LDL-cholesterol, totaalcholesterol en triglyceriden) hadden. Aan de andere kant hadden ze ook een minder hoog gehalte van het gunstige HDL-cholesterol en een verhoogd homocysteïnegehalte, wat waarschijnlijk samenhangt met de vitamine B12-deficiëntie die bij 38% van hen werd geconstateerd.
• Voedingsdeficiënties: vitamine B12: Vitamine B12 wordt uitsluitend aangemaakt door micro-organismen (bacteriën en archaea) en voor de mens werkzame vormen van dit vitamine komen uitsluitend voor in dierlijk voedsel. Fruitariërs, behalve degenen die zuivelproducten consumeren, zullen na enkele jaren dus een vitamine B12 deficiëntie ontwikkelen, tenzij ze vitamine B12 aanvullen door middel van een voedingssupplement.
• tandproblemen: Veel fruitariërs krijgen op den duur gezondheidsproblemen met hun tanden. Tanden gaan losser zitten en vallen tenslotte uit . De oorzaak hiervoor is dat tanden (en botten) demineraliseren als gevolg van de grote hoeveelheden organische zuren (met name fosfaten) in de fruitarische voeding en het tekort aan mineralen als calcium en vooral magnesium in veel fruitsoorten.
• osteoporose: vanwege het tekort aan calcium in de voeding wordt dit gemobiliseerd uit de botten, wat leidt tot broze botten die makkelijke breken.
• Haar- en huidproblemen: Sommige fruitariërs ontwikkelen huidproblemen of klagen over broos en breekbaar haar. De redenen hiervoor zijn nog onduidelijk, maar kunnen samenhangen met een tekort aan proteïnen en/of essentiële vetzuren.

Het is nog een punt van discussie of de geconstateerde problemen betekenen dat het fruitarisme per definitie een ongezonde leefwijze is of dat deze alleen het gevolg zijn van een onjuiste voedselkeuze binnen het fruitarisme. Voorstanders houden vol dat een gezonde voedselkeuze ook binnen de fruitarische regels mogelijk is. Niettemin blijkt in de praktijk dat dit voor veel fruitariërs toch erg moeilijk is. Het geven van een volledig fruitarische voeding aan baby’s en kinderen, die door hun snelle groei extra eisen stellen aan hun nutriëntenvoorziening, is daarom sterk af te raden.

Wetenswaardigheid

Steve Jobs, oprichter en voormalig directeur van de computerfirma Apple was in de zeventiger jaren fruitariër en kwam volgens eigen zeggen zo op het idee de firma "Apple" te noemen.

"I was actually a fruitarian at that point in time. I ate only fruit. Now I'm a garbage can like everyone else. And we were about three months late in filing a fictitious business name so I threatened to call the company Apple Computer unless someone suggested a more interesting name by five o'clock that day. Hoping to stimulate creativity. And it stuck. And that's why we're called Apple."

Vertaald:

Ik was een fruitariër in die tijd. Ik at alleen fruit. Nu ben ik net zo'n vuilnisbak als iedereen. We waren ongeveer drie maanden te laat met het inzenden van een fictieve bedrijfsnaam dus ik dreigde om het bedrijf Apple Computer te noemen tenzij iemand voor vijf uur 's middags die dag een betere naam zou verzinnen. Ik hoopte dat dat de creativiteit zou stimuleren, maar de naam bleef hangen. En dat is waarom we Apple heten.

Zie ook

• Lijst van fruit
• Raw-foodisme
• Veganisme
• Holisme

Externe link

• Internationaal Netwerk van Fruitariërs

Referenties