Fusilleren

Er wordt getwijfeld aan de juistheid van een of meer onderdelen van dit artikel. Raadpleeg de bijbehorende overlegpagina voor meer informatie, en pas na controle desgewenst het artikel aan. Opgegeven reden: Fatsoenlijke onderbouwde definities ontbreken, zie ook de overlegpagina van dit artikel Dit sjabloon is geplaatst op 20 februari 2012.

De fusillade van Maximiliaan van Mexico in 1867, geschilderd door Édouard Manet

Fusilleren is het voltrekken van de doodstraf waarbij de executie wordt uitgevoerd met het geweer. De methode wordt vooral in oorlogstijd veel toegepast, onder meer voor het straffen van spionnen. Fusilleren wordt beschouwd als een vrij eervolle manier om te sterven. Om die reden werden oorlogsmisdadigers meestal niet gefusilleerd maar opgehangen. Gefusilleerd worden is een snelle en vrij pijnloze wijze van executie.

Omschrijving

Het schieten gebeurt door een vuurpeloton, een groep mensen (vaak soldaten) die tegelijkertijd op het slachtoffer schieten. Geen enkel lid van het vuurpeloton kan het leven van de veroordeelde redden door niet te schieten.

Soms wordt een van de geweren met een losse flodder geladen. De leden van het peloton weten dat, maar er wordt niet verteld in welk geweer hij zit. Hiermee wordt het makkelijker voor de leden van het vuurpeloton om deel te nemen, omdat ieder lid de kans heeft naderhand te geloven dat hij persoonlijk niet een dodelijk schot heeft afgevuurd. Nu is het wel zo dat een ervaren schutter het verschil kan voelen tussen de terugslag van een echte kogel en een losse flodder (die van een losse flodder is veel minder krachtig), maar in de praktijk blijkt dat er een sterke psychologische druk is om geen aandacht te besteden aan de terugslag. Veel leden van een vuurpeloton blijken bovendien naderhand de terugslag als niet krachtig te hebben ervaren. Ook kan het zo zijn dat er maar één geweer is met een kogel en de rest met een losse flodder.

Het komt wel eens voor dat een schutter weigert aan het vuurpeloton deel te nemen, maar in veel situaties (onder andere tijdens de Duitse bezetting) was de consequentie dat hij zelf tussen de veroordeelden plaats moest nemen. Natuurlijk kan een schutter zijn geweten ook zuiver houden door opzettelijk mis te schieten.

Fusillade in verschillende landen

Nederland

Monument in Zwolle ter nagedachtenis aan gefusilleerde verzetsmensen

Nederland legde na de Tweede Wereldoorlog 154 personen een doodstraf op. Hiervan werden 39 straffen daadwerkelijk voltrokken, de laatste in 1952. Sinds 1983 kan in Nederland geen doodstraf meer worden opgelegd; in de Nederlandse Grondwet werd toen bepaald dat deze straf niet kan worden opgelegd.

In de Tweede Wereldoorlog fusilleerde de Duitse bezettingsmacht in Nederland mensen van het verzet, onder andere op de Waalsdorpervlakte, in Kamp Amersfoort te Leusden, Snipperling (Twentol-drama) in Deventer, Overveen, Fusilladeplaats Vught en op het Weteringplantsoen in Amsterdam. Er zijn toen vermoedelijk meer dan 3000 Nederlanders gefusilleerd.

Na de Tweede Wereldoorlog werden in Nederlands-Indië door Nederlandse militairen zoals Westerling en Vermeulen duizenden executies uitgevoerd op terreurzaaiende bendes, guerrillastrijders en de burgerbevolking (Zuid-Celebes-affaire).

Verenigde Staten

In de Amerikaanse staten Oklahoma en Utah maakt men nog gebruik van het vuurpeloton. In Utah kan de keuze bewust gemaakt worden, in Oklahoma is dat echter alleen een optie als andere executiemiddelen niet blijken te werken. Een bekend geval is de executie van Gary Gilmore, de eerste executie na de opschorting van de doodstraf tussen 1967 en 1976. Op 17 januari 1977 schoten vijf mensen (waarvan één met een losse flodder) op Gilmore die op 6 meter afstand vastgebonden zat op een stoel. Sinds de executie van Gilmore is het vuurpeloton nog eenmaal in Utah gebruikt. De ter dood veroordeelde Ronnie Lee Gardner heeft op 23 april 2010 de keuze gemaakt om gedood te worden door een vuurpeloton.

Andere landen

Ook in andere landen wordt of werd het fusilleren van veroordeelden regelmatig toegepast. In sommige landen (vooral in Zuidoost-Azië) wordt een veroordeelde doodgeschoten met behulp van een machinegeweer.

Enkele personen die zijn gefusilleerd

• Joachim Murat op 13 oktober 1815 in Pizzo, Italië
• Agustín de Iturbide op 19 juli 1824 in Tampico
• Maximiliaan van Mexico op 19 juni 1867 in Santiago de Querétaro
• Edith Cavell op 12 oktober 1915 in Brussel
• Mata Hari op 15 oktober 1917 in Vincennes

Verzetsstrijders tijdens de Duitse bezetting

• Jan van Straelen op 8 augustus 1943 op de Leusderheide
• Jan van Kalsbeek op 5 augustus 1943 op de Waalsdorpervlakte
• Jaap Boekman op 23 september 1943 op de Waalsdorpervlakte
• Kees Schalker op 12 februari 1944 op de Waalsdorpervlakte
• Ko Beuzemaker op 12 februari 1944 op de Waalsdorpervlakte
• Kees Dutilh op 24 februari 1944 te Utrecht
• Wim Beerman op 6 juni 1944 in de duinen bij Overveen
• Theo Dobbe op 5 september 1944 (dolle dinsdag) in Dieren
• Johannes Post op 16 juli 1944 in de duinen bij Overveen
• Jan Postma op 23 juli 1944 te Vught
• Marinus Post op 17 november 1944 te Alkmaar
• Walraven van Hall op 12 februari 1945 te Haarlem
• Arie den Toom op 3 april 1945 te Rotterdam (Oudedijk)

Oorlogsmisdadigers na de bezetting

Zie ook de lijst van in Nederland na de Tweede Wereldoorlog geëxecuteerde oorlogsmisdadigers.

• August Borms op 12 april 1946 te Etterbeek bij Brussel
• Anton Mussert op 7 mei 1946 op de Waalsdorpervlakte
• Hanns Albin Rauter op 25 maart 1949 op de Waalsdorpervlakte

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

Referenties:

Mediabestanden

Zie de categorie Firing squad van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.