Groente-, fruit- en tuinafval

Een groene bak voor GFT-afval

gft-afval

gft-afval wordt gescheiden in een recyclagepark

Groente-, fruit- en tuinafval ofwel gft is afval van huishoudens in de vorm van schillen en resten van groenten, fruit en aardappelen, resten van gekookt eten, vlees- en visresten (inclusief graten, schelpen en botjes), pinda- en notendoppen, eierschalen, plantaardige olie, gestold vet, onkruid, klein snoeiafval, gemaaid gras en bladeren.

Nederland

Gft-afval wordt in Nederland apart ingezameld en verwerkt tot compost.

Bijna de helft van het huishoudelijk afval in Nederland bestaat in 2003 uit groente-, fruit- en tuinafval (gft-afval). In totaal gaat het om zo'n 1,5 miljard kilogram gft per jaar. Dat zijn behalve fruitschillen en groenteresten bijvoorbeeld ook theezakjes, visgraten, broodkorsten en klein snoeiafval. Gft-afval wordt ook wel organisch afval genoemd. In de natuur verteren deze stoffen en dienen ze als voeding voor planten en dieren. Sinds januari 1994 moeten gemeenten in Nederland het gft-afval gescheiden inzamelen en vervolgens verwerken tot compost. Daardoor hoeft er minder afval gestort of verbrand te worden en is de schade aan het milieu kleiner.

Het gescheiden inzamelen begint bij de mensen thuis. De gemeente verstrekt speciale gft-minicontainers ('groenbakken').

Vlaanderen

In Vlaanderen halen sommige gemeenten GFT op met GFT-bakken of met bio-afbreekbare vuilniszakken. Andere gemeenten stimuleren het thuis-composteren en bieden hiervoor compostbakken en composteer-cursussen aan. Ook is het meestal mogelijk om het GFT-afval te deponeren in een containerpark.

Compost

Van puur gft-afval kan compost gemaakt worden. Goede, schone en bruikbare compost krijg je alleen als het gft-afval niet vermengd is met ander afval. Liggen er andere producten op dezelfde hoop, dan raakt het gft-afval vervuild, bijvoorbeeld met zware metalen.

De volgende producten mogen in gft afval terechtkomen:

• schillen en resten van groenten, fruit en aardappelen
• resten van gekookt eten
• pinda- en notendoppen
• plantaardige olie en gestold vet
• theezakjes en filters met koffiedik
• brood en kaaskorsten (zonder plastic)
• onkruid, klein snoeiafval, gemaaid gras en bladeren
• snijbloemen en kamerplanten (zonder pot en aarde)
• kattenbakkorrels met milieukeur

De volgende afvalproducten zijn géén gft en mogen over het algemeen daar ook niet in terechtkomen:

• vlees- en visresten (inclusief graten, schelpen en botjes)
• as uit asbak en open haard
• peuken en eierschalen
• vogelkooizand
• mest van kleine huisdieren
• (volle) stofzuigerzakken
• honden- en kattenharen
• luiers (zie opmerking hieronder)
• melk- en vruchtensappakken
• hout en dikke takken
• zand
• kattenbakkorrels zonder milieukeur

Wat precies in de groenbak mag, verschilt per gemeente. Zo zamelen veel gemeenten tegenwoordig ook niet recycleerbaar papierafval zoals luiers, slagerspapier, bevuilde papieren en kartonnen verpakkingen (zonder plastic of metaalfolie), inpakpapier, broodzakken, taartdozen, papieren zakdoekjes, huishoudpapier en servetten via het GFT in.

Van de ongeveer 600 miljoen kilo compost die in 2003 in de 25 Nederlandse composteerinstallaties geproduceerd wordt, gaat ruim de helft naar de land- en tuinbouw. Daar wordt het gebruikt als meststof en bodemverbeteraar. Ook wordt gft-compost gebruikt als potgrond, wat het afgraven van veen in Oost-Europa en Ierland beperkt. Een klein deel van de geproduceerde compost gaat naar de groensector (parken en sportvelden) en naar particulieren. Ook wordt compost naar België en Duitsland geëxporteerd.

Stank in de gft-bak

Een gft-bak kan erg stinken, zeker in de zomer. Soms komen er vliegjes of zelfs maden (larven van vliegen) uit. Dit kan voorkomen worden door op het volgende te letten:

• zet de container op een koele plek uit de zon;
• gooi geen vochtig afval in de container. Laat gemaaid gras bijvoorbeeld een dagje drogen en laat vochtige etensresten in het gootsteenbakje uitlekken;
• verpak snel bedervende, stinkende etensresten als vlees en vis in een krant; deponeer dit desnoods in de container voor restafval (zeker bij warm weer) als deze eerder wordt geleegd. Gekookt en gebakken voedsel is voor de composteerbedrijven niet zo aantrekkelijk, omdat het composteerproces door koken of braden al in gang is gezet.
• maak de container regelmatig schoon met alleen water en eventueel groene zeep. Gebruik geen chloor want dit is schadelijk voor het milieu;
• leg een oude krant op de bodem, dit vergemakkelijkt het legen van de container. Men kan ook biozakken of papieren gft-zakken gebruiken. Bij warm weer een krant bovenop een gft-laag leggen voorkomt dat vliegjes u tegemoet vliegen bij het openen van de minicontainer.
• zorg dat de container goed gesloten blijft;
• maak gebruik van een anti-stankdeksel. Ze zijn verkrijgbaar in verschillende doe-het-zelfzaken en tuincentra.

Alternatief voor de gft-bak

In een wormenbak wordt het keukenafval afgebroken door regenwormen.

Vorst in de gft-bak

In de winter kan gft-afval vastvriezen. Dit kunt u voorkomen door een krant op de bodem te leggen en vochtig afval eerst te laten drogen.

Bedrijven

Bedrijven in Nederland zijn zelf verantwoordelijk voor het scheiden van hun afvalstoffen. Dat geldt dus ook voor gft. Bedrijven moeten op grond van de Wet milieubeheer een milieuvergunning hebben of ze vallen onder de algemene regels van de zogenaamde 8.40 AMvB's (algemene maatregelen van bestuur die zijn gebaseerd op hoofdstuk 8.4 van de Wet milieubeheer). Voor bedrijven die vergunningplichtig zijn, kan de verplichting tot afvalscheiding in de vergunning staan. Voor bedrijven die vallen onder de 8.40 AMvB's vloeit de verplichting uit de AMvB voort. Zie Wetten en regels.

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

• De tekst op deze pagina of een eerdere versie daarvan is afkomstig van de website van het Ministerie van VROM.