Gabriël Grupello

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Muurfontein met zeegoden, detail
Zelfportret, ca. 1700

Gabriël Grupello (Geraardsbergen, 22 mei 1644 - Kerkrade, 20 juni 1730) was een Vlaamse beeldhouwer. Zijn stijl vormt de overgang van de zware Vlaamse barok naar een meer elegante vormentaal, waarin zich vooral een Franse invloed manifesteert.

De Grupellostraat in Kerkrade is naar hem vernoemd. Op zijn geboortehuis in de Penitentenstraat in Geraardsbergen hangt een gedenkplaat.Ook het stadspark van Geraardsbergen is naar hem genoemd: het Grupellopark. Op het Stationsplein vindt men ook Hotel-Brasserie Grupello.

Werken[bewerken]

Uit de Brusselse periode dateert een marmeren groep met Neptunus en Thetis met zeepaard en genius, in 1675 besteld door het gilde van de Zeevisverkopers. Grupello vervaardigde het ruiterstandbeeld op de markt te Düsseldorf, dat keurvorst Johan Willem van de Palts voorstelt. De standbeelden op de Paradeplatz in Mannheim en in de kasteeltuin van Schwetzingen komen daar vandaan.

Tussen 1725 en 1730 maakte hij het crucifix van die St. Lambertuskerk in Kerkrade. Van dit crucifix is alleen het corpus van buksboomhout nog origineel. Van zijn hand zijn ook een beeld van Maria met kind en een beeld van St. Willibrord in de St. Willibrorduskerk in Merkstein (nu een deel van Herzogenrath) en een houten kruisbeeld in de kruisgang van de dom van Aken. Een ivoren kruis dat hij maakte voor de slaapkamer van zijn dochter, bevindt zich nu in de collectie van de Hermitage.

Voor de tuin van het verblijf van de adellijke familie Thurn und Taxis maakte Grupello een Narcissus en Diana, die bij de aanleg van de nieuwe Koningswijk in Brussel in de late 18e eeuw naar het Warandepark verhuisden, alwaar ze ondertussen vervangen zijn door kopieën; de originelen bevinden zich in de verzameling van de Koninklijke Musea voor Schone Kunsten van België. In de tuinen van Paleis het Loo staat een kopie van een fontein van Grupello.

Leven[bewerken]

Grupello werd geboren als zoon van een Vlaamse moeder en een Italiaanse vader, die als officier in dienst van de Spaanse Nederlanden was. In 1658 schreef hij zich in als leerling in de St. Lucasschool te Antwerpen. In Antwerpen en Amsterdam bekwaamde hij zich in de beeldhouwkunst als leerling van Artus Quellinus. Hij werkte mogelijk aan het stadhuis op de Dam.

In 1673 vertrok hij naar Brussel en werd hofbeeldhouwer van koning Karel II van Spanje. Ook keizer Karel VI van het Heilige Roomse Rijk, keurvorst Johan Willem van de Palts van Düsseldorf, koning Lodewijk XIV van Frankrijk en stadhouder Willem III van Oranje-Nassau waren opdrachtgevers.

Rond 1695 vestigde hij zich te Düsseldorf. Hij huwde 4 jaar later, op 29 augustus 1698, Anna Maria Dautzenberg. Uit dit huwelijk kwamen 4 kinderen:

Hij keerde terug naar Brussel in 1717. Acht jaar later, in 1725, trok hij in bij zijn dochter Aldegonda en schoonzoon Petrus Caspar Poyck in kasteel Erenstein in Kerkrade. In 1730 overleed hij en werd hij begraven in de nabijgelegen St. Lambertuskerk. De exacte ligging van het graf is niet bekend.

Bronnen, noten en/of referenties