Gaelic football

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Een spelsituatie bij het Gaelic football.

Gaelic football is een teamsport die voornamelijk in Ierland wordt gespeeld. Alhoewel het spel al eeuwen bestaat werden de regels vastgelegd door de Gaelic Athletic Association (GAA) aan het eind van de 19e eeuw. Er bestaan verschillende competities voor mannen en vrouwen en er bestaat ook een Europees kampioenschap dat in 2012 in Maastricht (Nederland) plaatsvond.

Spelregels[bewerken]

Het speelveld.
De bal die gebruikt wordt bij Gaelic football.

De bedoeling is meer punten te scoren dan de tegenstander. Het spel wordt gespeeld met een ronde, leren bal, die lijkt op een voetbal. Het spel wordt gespeeld op een veld dat op een rugbyveld lijkt, tussen de 130-145m lang, en tussen de 80-90m breed. Op het veld staan een aantal lijnen getrokken, ter hoogte van 13m, 20m en 45m van iedere kant. Aan beide kanten staat een doel in de vorm van een H, met in het onderste gedeelte een net. Voor het doel staat een goalkeeper. Een team bestaat uit 15 spelers: goalkeeper, zes verdedigers, twee middenvelders en zes aanvallers. Er mogen niet meer dan drie wisselingen binnen een wedstrijd gedaan worden. Een wedstrijd duurt 60 of 70 minuten, en heeft twee helften.

De bal mag in de handen worden genomen, maar niet voor meer dan vier stappen. Dan moet de bal ofwel op de grond of op de tenen stuiten en terug in de handen worden gevangen, of worden gegooid of getrapt naar een andere speler. Als de bal over de zijlijn gaat zal de bal met een trap weer in het spel worden gebracht (dus er wordt niet ingegooid zoals bij voetbal), gaat de bal over de achterlijn, dan wordt er een vrije trap toegekend op 45m van het doel. Er worden geen gele of rode kaarten uitgedeeld, als er een overtreding wordt gemaakt dan wordt de speler geboekt; de scheidsrechter maakt een aantekening in zijn boekje. Na twee aantekeningen wordt de speler van het veld gestuurd.

Als een bal in het onderste gedeelte van het doel terecht komt, dan is er een goal gescoord. Komt de bal tussen de palen in het bovenste gedeelte van het doel, dan is er een punt gescoord. Een goal is drie punten. De score wordt weergegeven als 'goals' - 'punten'. Dus, als een team 1 goal en 12 punten heeft gescoord, dan wordt dit opgeschreven als 1-12, en heeft een totaal van 15 punten. Het winnende team heeft het hoogste aantal punten. In het oplezen van de scores wordt gewoonlijk het winnende team eerst genoemd, bijvoorbeeld "Dublin two fourteen" - "Meath one twelve"

De regels van het spel lijken op die van rugby en Australian Rules Football, en er wordt vanuit gegaan dat de Australische versie sterk is beïnvloed door het Ierse spel. Sinds het einde van de 20e eeuw spelen Gaelic en Australian Rules teams tegen elkaar in International Rules wedstrijden, waarbij een compromis is gemaakt in de regels van beide sporten.

Teamstructuur[bewerken]

Alle Gaelic sporten (oa ook hurling) zijn amateursporten; dit wil zeggen dat er geen professionele spelers zijn. Een team wordt gevormd per parochie. Al deze lokale teams spelen tegen elkaar om het county kampioenschap te winnen. Dit is een knock out-toernooi, en wordt het All Ireland toernooi genoemd, en wordt eerst in county-, dan op provincieniveau gespeeld. De beste teams van de vier provincies spelen uiteindelijk tegen elkaar in een All Ireland (Semi-)Final die in Dublin wordt georganiseerd.

Op nationaal niveau worden de teams per county samengesteld, waardoor er 34 teams zijn voor de originele 32 counties van Ierland, en twee teams samengesteld uit de Ierse diaspora in Londen en New York. Alhoewel het Ierse eiland in 1920 in twee staten werd verdeeld worden sportwedstrijden (net als de meeste culturele organisaties en alle religies) nog steeds georganiseerd op basis van het hele eiland.

Er zijn twee niveaus: "senior" en "junior", met spelers onder 18 jaar in de junior categorie.

All Ireland Final[bewerken]

De All Ireland Final is een verzamelnaam voor alle finales van toernooien die over de zondagen in september worden gespeeld in een uitverkocht (70.000+) Croke Park stadion in Dublin. Specifiek zijn dit Gaelic football voor dames en heren, hurling en camogie. Ook de president van Ierland, de taoiseach (premier) en andere belangrijke gasten zijn bij de wedstrijden aanwezig.

De winnaar van het kampioenschap bij de heren wint de Sam Maguire cup, terwijl het heren hurling team de Liam McCarty cup wint. Kerry heeft het kampioenschap het vaakst gewonnen, met meer dan 30 All Ireland overwinningen. Op de tweede plaats staat Dublin met meer dan 20 overwinningen.

Recente winnaars (heren)[bewerken]