Galileïsche manen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De Galileïsche manen zijn de vier grootste manen van Jupiter. Ze zijn ontdekt door Galileo Galilei in januari 1610. Deze manen zijn zichtbaar zonder een krachtige telescoop. Onder perfecte omstandigheden is het zelfs mogelijk om Callisto met het blote oog te zien.

Ontdekking[bewerken]

Galilei bestudeerde de beweging van de manen gedurende enkele dagen en realiseerde zich dat ze in een baan om Jupiter bewegen. Deze ontdekking toonde aan dat niet alles in de ruimte om de Aarde draaide en ondermijnde dus het geocentrische wereldbeeld van Claudius Ptolemaeus.

Galilei noemde zijn ontdekking in eerste instantie de Cosmica Sidera naar de toenmalige groothertog van Toscane, Cosimo II de' Medici (1590–1621). Hij veranderde de naam, op verzoek van de groothertog, in Medicea Sidera ("Médici-sterren"). De ontdekking werd in maart 1610, binnen twee maanden na zijn eerste observatie, gepubliceerd in de Sidereus Nuncius.

De namen van de vier manen lagen niet direct vast. Giovanni Battista Hodierna, een leerling van Galilei, stelde voor om de vier manen te vernoemen naar de vier gebroeders Médici: Principharus, Victipharus, Cosmipharus en Ferdinandipharus. Johannes Hevelius noemde hen Circulatores Jovis en Jacques Ozanam noemde hen satellieten naar het Latijnse woord voor begeleiden. Uiteindelijk zouden het de namen worden die Simon Marius in 1614 in zijn Mundus Jovialis voorstelde: Io, Europa, Ganymedes en Callisto. Dit zijn namen van beminden van de god Zeus (Jupiter bij de Romeinen).

Galilei weigerde om de namen van Marius te gebruiken en verzon daarom het nummeringsschema dat tot vandaag parallel aan de echte namen van de manen gebruikt wordt. De nummers lopen van binnen naar buiten op, dus respectievelijk I, II, III en IV voor Io, Europa, Ganymedes en Callisto. Galilei gebruikte deze nummering in zijn schriften, maar publiceerde ze nooit.

Beschrijving[bewerken]

De Galileïsche manen zijn van binnen naar buiten:

Naam Afbeelding Diameter (km) Massa (kg) Gemiddelde baanstraal (km) Omloopsnelheid
Io Io, moon of Jupiter, NASA.jpg 3643 8.93×1022 421.800 1,77 dagen
Europa Europa-moon.jpg 3122 4.8×1022 671.100 3,55 dagen
Ganymedes Ganymede, moon of Jupiter, NASA.jpg 5262 1.48×1023 1.070.400 7,16 dagen
Callisto Callisto, moon of Jupiter, NASA.jpg 4821 1.08×1023 1.882.700 16,69 dagen