Gastrodia
| Gastrodia | |||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
|||||||||||||||||||||
| Gastrodia elata | |||||||||||||||||||||
| Taxonomische indeling | |||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||
| Geslacht | |||||||||||||||||||||
| Gastrodia R.Br. (1810) |
|||||||||||||||||||||
| Typesoort | |||||||||||||||||||||
| Gastrodia sesamoides R.Br. (1810) | |||||||||||||||||||||
Afbeeldingen Gastrodia op  Wikimedia Commons
|
|||||||||||||||||||||
Gastrodia op  Wikispecies
|
|||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||
Gastrodia is een geslacht met ongeveer veertig tot zestig soorten tropische orchideeën uit de onderfamilie Epidendroideae.
Het zijn kleine, bladgroenloze, epiparasitische orchideeën, afkomstig uit Zuidoost-Azië, Australië en Nieuw-Zeeland.
Inhoud |
Naamgeving en etymologie [bewerken]
De botanische naam Gastrodia is afkomstig uit het Oud-Griekse gastrodes (buik), wat betrekking heeft op de opgezwollen stengelknollen.
Kenmerken [bewerken]
De plant bezit een vlezige, knolvormig verdikte ondergrondse rizoom waaruit een bloemstengel met sterk gereduceerde, bladgroenloze bladeren ontstaat. De bloeiwijze is een eindstandige tros met enkele tot vele knikkende, soms niet-geresupineerde bloemen.
De kelkbladen en kroonbladen zijn samengegroeid voor het grootste deel van hun lengte tot een vijflobbige bloembuis. De kroonbladen zijn iets korter en smaller dan de kelkbladen. De bloemlip is losstaand, ongedeeld of 3- of 5-lobbig, met longitudonale richels of andere versieringen vanaf de basis tot aan de top. Ze is aan de basis verbonden met het gynostemium. De meeldraad staat in een hoek ten opzichte van de as van het gynostemium en draagt twee korrelige pollinia.
Gastrodia is voor zijn voeding volledig afhankelijk van een mycorrhiza (een symbiose van plantenwortels en schimmels), waarbij twee soorten schimmels een rol spelen: de plaatjeszwam Mycena osmundicola en de echte honingzwam Armillaria mellea.
Habitat en verspreiding [bewerken]
Gastrodia-soorten groeien op humusrijke bodem van schaduwrijke, vochtige bossen in Madagaskar, Rusland, Tibet, China, Japan, Zuidoost-Azië, Australië en Nieuw-Zeeland.
Soorten [bewerken]
- Gastrodia abscondita J.J.Sm. (1903)
- Gastrodia africana Kraenzl. (1900)
- Gastrodia angusta S.Chow & S.C.Chen (1983)
- Gastrodia appendiculata C.S.Leou & N.J.Chung (1990)
- Gastrodia arunachalensis S.N.Hegde & A.N.Rao (1985)
- Gastrodia autumnalis T.P.Lin (1987)
- Gastrodia boninensis Tuyama (1939)
- Gastrodia callosa J.J.Sm. (1931)
- Gastrodia celebica Schltr. (1911)
- Gastrodia confusa Honda & Tuyama (1939)
- Gastrodia crassisepala L.O.Williams (1942)
- Gastrodia crebriflora D.L.Jones (1991)
- Gastrodia crispa J.J.Sm. (1921)
- Gastrodia cunninghamii Hook.f. (1853)
- Gastrodia dyeriana King & Pantl. (1895)
- Gastrodia elata Blume (1856)
- Gastrodia entomogama D.L.Jones (1991)
- Gastrodia exilis Hook.f. (1890)
- Gastrodia falconeri D.L.Jones & M.A.Clem. (1998)
- Gastrodia fimbriata Suddee (2005)
- Gastrodia flavilabella S.S.Ying (1984)
- Gastrodia fontinalis T.P.Lin (1987)
- Gastrodia gracilis Blume (1856)
- Gastrodia grandilabris Carr (1935)
- Gastrodia javanica (Blume) Lindl. (1840)
- Gastrodia lacista D.L.Jones (1991)
- Gastrodia longitubularis Q.W.Meng (2007)
- Gastrodia madagascariensis Schltr. ex H.Perrier (1924)
- Gastrodia major Aver. (2006)
- Gastrodia menghaiensis Z.H.Tsi & S.C.Chen (1994)
- Gastrodia minor Petrie (1892)
- Gastrodia mishmensis A.N.Rao (1991)
- Gastrodia nipponica (Honda) Tuyama (1939)
- Gastrodia papuana Schltr. (1911)
- Gastrodia procera G.W.Carr (1991)
- Gastrodia pubilabiata Sawa (1980)
- Gastrodia punctata Aver. (2006)
- Gastrodia queenslandica Dockrill (1964)
- Gastrodia sabahensis J.J.Wood & A.L.Lamb (2008)
- Gastrodia sesamoides R.Br. (1810) - Typesoort -
- Gastrodia shimizuana Tuyama (1982)
- Gastrodia similis Bosser (2006)
- Gastrodia surcula D.L.Jones (2008)
- Gastrodia taiensis Tuyama (1941)
- Gastrodia theana Aver. (2005)
- Gastrodia tonkinensis Aver. & Averyanova (2006)
- Gastrodia tuberculata F.Y.Liu & S.C.Chen (1983)
- Gastrodia urceolata D.L.Jones (1991)
- Gastrodia verrucosa Blume (1856)
- Gastrodia vescula D.L.Jones (1991)
- Gastrodia wuyishanensis Da M.Li & C.D.Liu (2007)
- Gastrodia zeylanica Schltr. (1906)
Taxonomie [bewerken]
Het geslacht omvat naargelang de bron 40 tot 60 soorten. De typesoort is Gastrodia sesamoides R.Br. (1810).
Gebruik [bewerken]
De knollen worden in verschillende landen gebruikt als voedsel, vergelijkbaar met de aardappel in Europa. In China is het als medicijn tegen een hele reeks van ziekteverschijnselen bekend onder de naam Gastrodia.
Zie ook [bewerken]
| Onderverdeling van de tribus Gastrodieae |  |
|---|---|
|
Subtribus Gastrodiinae |
