Nederlandse Gasunie

NV Nederlandse Gasunie
Het Gasuniegebouw, het hoofdkantoor van het bedrijf in Groningen
Oprichting	1963
Eigenaar	Staat der Nederlanden
Sleutelfiguren	Paul C. van Gelder (voorzitter en CEO)
Hoofdkantoor	Concourslaan 17, Groningen
Werknemers	1.746 (2010), waarvan 1.514 in Nederland
Producten	gastransport
Sector	energie
Omzet	EUR 1.523 miljoen (2010)
Winst	EUR 454 miljoen (2010)
Website	Gasunie.nl

De N.V. Nederlandse Gasunie is het bedrijf dat de zorg draagt voor het transport van het Nederlandse aardgas.

Gasunie is opgericht in 1963 en is een naamloze vennootschap, die 100% eigendom is van de Nederlandse Staat (vertegenwoordigd door het Ministerie van Financiën). Het Nederlandse hoofdtransportnet voor aardgas, dat een lengte heeft van circa 12.000 kilometer, is volledig in handen van de Gasunie. De jaarlijkse hoeveelheid aardgas dat door de leidingen stroomt, is ongeveer 125 miljard kubieke meter ofwel circa 25% van het totale Europese gasverbruik.

TenneT is de vergelijkbare Nederlandse organisatie voor het transport van elektriciteit.

Geschiedenis

In 1959 werd door de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) aardgas gevonden in Groningen bij Slochteren. De productie uit dit veld kwam op gang in 1963. De Nederlandse Gasunie werd in datzelfde jaar opgericht als verkooporganisatie van het Nederlandse aardgas. In een periode van 10 jaar bouwde de Gasunie een groot gas transportnetwerk, waarvan de eerste locatie in Scheveningen werd gebouwd. Na deze bouwperiode waren bijna alle Nederlandse huishoudens op het gasnet aangesloten en belangrijke exportcontracten afgesloten met Duitsland, België, Frankrijk, Zwitserland en Italië.

De Europese Unie is al vele jaren bezig met de liberalisering van de Europese gasmarkt. Een van de onderdelen is het bewerkstelligen van een onafhankelijk gastransportnet, waar iedere aanbieder gelijke kansen heeft om gas naar de markt te brengen en de concurrentie op die markt te bevorderen. Hiervoor zijn Europese richtlijnen opgesteld. Als gevolg hiervan is sinds 1 juli 2005 het gashandelsbedrijf GasTerra afgesplitst van Gasunie. Voortaan houdt de N.V. Nederlandse Gasunie zich bezig met het transport en de opslag van aardgas, en GasTerra met de gaslevering en -handel. Bij de splitsing in 2005 zijn Shell, ExxonMobil en Energie Beheer Nederland uit de Gasunie getreden en heeft de Staat de volledige eigendom verworven.

Op 9 juli 1963 besloot de directie -met tegenzin en onder grote politieke druk- definitief dat het hoofdkantoor in de stad Groningen zou worden gevestigd. Het zou echter nog tot 1968 duren voor dat ook daadwerkelijk gebeurde. De Gasunie is sinds 1994 gevestigd in het markante Gasuniegebouw aan de zuidwest kant van de stad, ingeklemd tussen de A7, de zuidelijke rondweg en de paardenrenbaan in het Stadspark.

Huidige positie

Gasunies hoofdtaak is het besturen, onderhouden en aanpassen (renovatie en nieuwbouw) van het gastransportsysteem. Gasunie heeft de activiteiten gesplitst in drie hoofddivisies:

• Gereguleerd Netbeheer Nederland en Duitsland: faciliteert gastransportdiensten. De belangrijkste diensten worden verricht door Gas Transport Services (GTS), de landelijke beheerder van het gasnetwerk. Daarnaast inventariseert deze divisie de toekomstige behoefte aan transportcapaciteit;
• Bouw, Beheer en Onderhoud: helpt bij de voorbereiding en uitvoering van nieuwbouw projecten en onderhoud;
• Deelnemingen & Ontwikkeling: is verantwoordelijk voor het ontwikkelen van nieuwe gasstromen naar Noord-West-Europa via LNG terminals en lange afstandspijpleidingen.

Het bedrijf is eigenaar van en beheert een van de grootste gasleidingnetwerken in Europa (ruim 15.000 km), waarvan circa 12.000 kilometer in Nederland. Op 1 juli 2008 breidde de Gasunie haar gastransportnetwerk fors uit door de aankoop van BEB Erdgas (de) in Duitsland. Hiermee kreeg het bedrijf de beschikking over 3.500 kilometer pijpleiding in Noord-Duitsland, zich uitstrekkend van de Nederlandse grens tot aan Berlijn. Het overgenomen netwerk heeft bovendien aansluitingen op netwerken uit Noorwegen en Rusland en transporteert per jaar 30 miljard kubieke meter aardgas. De Gasunie nam ook de 150 werknemers van BEB over.

Regulering van Gasunie

Bij de wet geregeld, is Gasunie een monopolist; zij beheert als enige het Nederlandse gasnet. Voor de vaststelling van haar tarieven, heeft de overheid de Nederlandse Mededingingsautoriteit ofwel de NMa Energiekamer als toezichthouder aangewezen. De NMa bepaalt via zogenaamde Methodebesluiten de hoogte van de tarieven die Nederlandse netbeheerder Gas Transport Services (GTS) in rekening mag brengen. Tussen toezichthouder en Gasunie's GTS bestaat een spanningsveld. Voor de uitvoering van haar taak, wil GTS een netwerk van hoge kwaliteit en met voldoende capaciteit. De NMa Energiekamer toetst, onder andere, de investeringsvoorstellen op noodzaak en de organisatie van GTS op efficiency. Er is overleg tussen beide partijen, maar het is de toezichthouder die beslist over de tarieven die GTS in rekening mag brengen. Deze structuur is in Europa niet uniek; onder andere Italië, Spanje en het Verenigd Koninkrijk kennen vergelijkbare regelingen. Een belangrijk verschil met deze drie Europese landen is wel, dat de aandelen van de netbeheerders in private handen zijn; in Nederland is de Staat de enige aandeelhouder.

In juni 2010 vernietigde het College van Beroep voor het Bedrijfsleven de methodebesluiten die betrekking hadden op de periode 2009-2012. Verder constateerde het college dat het NMa ten onrechte geen vergelijkbaar besluit had genomen voor de vaststelling van de tarieven voor de jaren 2006-2008. De NMa is nu verplicht een nieuwe Methodebesluit te nemen voor de jaren vanaf 1 januari 2006. Deze nieuwe regels baseren zich op een fors lagere waarde van het bestaande Nederlandse gasnet waardoor de tarieven van GTS lager zullen uitkomen. Op basis van een taxatie van de financiële consequenties nam de Gasunie een buitengewone afschrijving van 900 miljoen euro in het eerste halfjaar van 2011. Deze afboeking kan verder stijgen tot zo’n 1,7 miljard euro als de tarieven vanaf begin 2006 moeten worden verlaagd. In oktober 2011, maakte de NMa bekend dat GTS 400 miljoen euro aan de gebruikers van het gasnet moet terugbetalen. Volgens de NMa betekent dit niet dat consumenten ook direct geld terugkrijgen; alleen energiebedrijven en de industrie nemen gas af uit het transportnet. GTS zal dit bedrag verrekenen met de kosten voor het gastransport in de komende twee jaar.

In Duitsland heeft Gasunie te maken met de Bundesnetzagentur (BnetzA) als toezichthouder. Kort na de overname van het Duitse gasnet in 2008 verlaagde de Duitse toezichthouder de tarieven. Met de nieuwe tarieven kan een rendement op de investering worden behaald van 3%. Dit is veel lager dan verwacht en de Gasunie nam in 2009 een buitengewone last door 570 miljoen euro af te schrijven op het Duitse netwerk. Exclusief deze bijzondere afboeking was de winst over 2009 555 miljoen euro. De lagere winst over 2010 ten opzichte van het jaar ervoor was het gevolg van teruglopende transportopbrengsten vanwege lagere toegestane tarieven die de toezichthouders hadden bepaald. Dit drukte de omzet en het rendement van de netbeheerder.

Hieronder een overzicht van financiële en operationele gegevens van de Gasunie.

Omschrijving	2004	2005	2006	2007	2008	2009	2010
Omzet (in EUR miljoen)	1.418	1.277	1.251	1.319	1.506	1.669	1.523
Nettowinst (in EUR miljoen)	447	431	383	435	394	122	454
Uitgekeerd dividend (in EUR miljoen)					296	416	182
Gastransport Gasunie (in miljarden m3)	97,3	95,2	96,4	95,9	107,8	99,0	111
Idem Gasunie Deutschland (in miljarden m3)					9,3	23,5	24

Projecten

Grote projecten waarmee de Gasunie nu bezig is, zijn:

• In 2008 is de Gasunie gestart met de werkzaamheden voor additionele transport capaciteit van Groningen naar Zuidoost en Zuidwest Nederland. Het grootste deel van de uitbreidingen loopt langs bestaande gasleidingen. In totaal wordt 450 kilometer leiding aangelegd en enkele compressorstations bijgebouwd. Het betreft een totale investering van ongeveer 1,5 miljard euro en de bouw en aanleg zal tot circa 2012 duren;
• De vergroting van de capaciteit van de pijplijn met het Verenigd Koninkrijk. Deze pijpleiding heeft een capaciteit van 15 miljard kubieke meter per jaar, maar werd in april 2011 met 3,2 miljard vergroot door een extra - vierde - compressor bij te plaatsen. De BBL pijplijn heeft een lengte van 235 kilometer en ligt tussen Balgzand en Bacton in het Verenigd Koninkrijk. In BBL Company heeft Gasunie een aandelenbelang van 60%;
• De aanleg van een ondergrondse gasopslag (aardgasbuffer Zuidwending) bij Veendam. Hier worden vier zoutcavernes in gereedheid gebracht, elk met een capaciteit van 0,5 miljoen kubieke meter. In 2009 heeft Gasunie het 50% belang van Nuon in fase 1 van dit project overgenomen. In januari 2011 is Zuidwending officieel in gebruik genomen. Een vijfde caverne is nog onder constructie en deze zal volgens de planning begin 2014 in gebruik komen;
• De bouw van de eerste LNG importterminal in Rotterdam, in samenwerking met het Rotterdamse olie opslagbedrijf Vopak. Met de bouw van deze terminal is gestart in 2008 en zal in september 2011 in gebruik worden genomen. De terminal zal bestaan uit drie tanks met een totale opslagcapaciteit van 540.000 kubieke meter vloeibaar gas, equivalent aan een doorzet van 12 miljard kubieke meter gas op jaarbasis. Voor een verdere uitbreiding van de capaciteit tot 16 miljard kubieke meter zijn vergunningen verkregen. Voor de Gate terminal heeft men meerjarige contracten afgesloten met vier grote energieleveranciers zoals Essent (is in september 2009 overgenomen door het Duitse energiebedrijf RWE) en E.ON. Gasunie en Vopak hebben een belang van 80% in de terminal en de contractpartijen elk 5%. Op 1 juli 2010 had Gasunie haar belang in Gate terminal met 2,5% verhoogd tot 42,5%;
• Samen met Vopak wordt een onderzoek gedaan naar de haalbaarheid van een tweede LNG-terminal in de Groningse Eemshaven. Beide bedrijven hebben elk een belang van 25% in het project en Essent, in september 2009 overgenomen door RWE, 50 procent. De terminal zal twee LNG opslagtanks krijgen van elk 180.000 kubieke meter waarmee jaarlijks 10 tot 12 miljard kubieke meter aardgas kan worden geproduceerd. Het bouwbesluit zal eind 2011 worden genomen waardoor de terminal in de loop van 2015 operationeel kan zijn. Op 1 september 2010 maakten de drie initiatiefnemers bekend de geplande terminal niet te bouwen. Het haalbaarheidsonderzoek toonde aan dat de investering in een grootschalige opslag- en doorvoerterminal economisch niet haalbaar is;
• Tenslotte participeert de Gasunie in de Nordstream zeepijpleiding. De 1.220 kilometer lange leiding zal gas transporteren van Vyborg (Rusland) naar Greifswald in de Duitse deelstaat Mecklenburg-Voor-Pommeren en loopt over de bodem van de Oostzee. In juni 2010 is Gaz de France Suez als vijfde aandeelhouder toegetreden. Deze Franse energiereus heeft een aandelenbelang van 9%, net als de Gasunie. In 2010 is met de bouw gestart en per eind 2010 was al meer dan twee derde van de pijplijn aangelegd. In oktober 2011 zal het eerste gas door de leiding gaan. De tweede parallelle pijpleiding zal in november 2012 in gebruik worden genomen volgens de bestaande planning. De kosten van het project zijn geraamd op 7,4 miljard euro.

TTF

De Gasunie speelt een belangrijke rol bij het bevorderen van de marktwerking. Gasunie is grootaandeelhouder in TTF (Title Transfer Agency), dit is een handelsplatform waar vraag en aanbod van gas bij elkaar wordt gebracht. De markt voor gas maakt een sterke groei door; in 2007 werd 8 miljard kubieke meter gas via de TTF geleverd en in 2008 was dit reeds 20,3 miljard. In 2009 was wederom sprake van een stijging met 32% naar 26,6 miljard kubieke meter. De handelsvolumes liggen ruim 3x hoger, daar niet alle transacties leiden tot fysieke levering. Op het Europese continent is TTF de grootste marktplaats voor gas.

Externe link

• Website van de Gasunie
• TTF
• NMa Energiekamer

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

Mediabestanden

Zie de categorie Gasunie building van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

Deltalinqs - Aangesloten bedrijven

ADM Europoort · Air Liquide Industrie bv · Air products Nederland · Akzo Nobel Base Chemicals · Alcoa Chemie Nederland · Aluminium & Chemie Rotterdam · Atofina Rotterdam · AVR Holding · BAM Industrie service · Basell Polypropylene · Borax Rotterdam · Borden Chemical UK · Cabot · Caldic Europoort · Carbon Black Nederland · Cargill Hardings Divisie · Chevron Oronite Technology · Climax Molybdenum · Cytec Manufacturing · DSM Resins · DSM Special Products Rotterdam · DSM Transport Mij. · DuPont de Nemours (Nederland) · Eastman Chemical Netherlands · Enci Rotterdam · Eneco · Eon Benelux · Ertsoverslagbedrijf Europoort · Esso Nederland · Europe Combined Terminals · Europees Massagoed Overslagbedrijf · Exxon Chemicals Holland · Heijmans Industrie Services · Linde Gas Benelux · Hoyer Nederland · Hydro Agri Rotterdam · Huntsman Holland · Ineos Acrylies · Kemira Agro Rozenburg · Kerr-McGee Pigments (Holland) · Koch HC Partnership · Koole Tankstorage Pernis · Kuwait Petroleum Europoort · Kuwait Petroleum Research and Technology · Lbc Rotterdam · Van Leer Nederland · Lever Fabergé Europe · Lyondell Chemie Nederland · Maasvlakte Olieterminal · Maatschap Europoort Terminal · Nacap Nederland · Nederlandse Benzol Mij. · Nederlandse Aardolie Mij. · Nederlandse Gasunie · Nerefco · Neste Resins · Odfjell Terminals (Rotterdam) · Quest Internatial Nederland · Risc Fire and safety · Rotterdam · Antwerpen pijpleiding · Rotterdam Rijn pijpleiding Mij. · Shell Nederland Raffinaderijen · Shell Nederland Raffinaderij · Shin Etsu VCM · Team terminal · Tessenderloo Chemie Rotterdam · Troost Pernis Groep · Verolme Botlek · Verwerking bedrijfsafvalstoffen Maasvlakte · Vpoak logistic Vopak logistic Services · Vopak Chemicals Logistic · Vopak Oil Logisticks · VosLogistics Uithoorn · Watco Ecoservice Rotterdam · Watco EcoTechniek Rotterdam