Gated community

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Poorthuis met slagbomen van gated community Boca Bayou condominiums in Boca Raton, Florida, VS
Toegangshek tot de lifestyle community Jumbolair naast vliegveld Greystone Airport, Florida, VS
Enorme villa's in de lifestyle community Broadmoor (met golfbaan) Seattle, Washington, VS
Een gated community bij Ezeiza, een voorstad van Buenos Aires, Argentinië

Een gated community of hekwerkwijk is een woonwijk waarvan alle in- en uitgangen afgesloten zijn zodat er controle is op wie er de wijk in- en uitgaan.

De grootte van een gated community kan variëren van een kleine wijk met enkele appartementengebouwen en gemeenschappelijke voorzieningen voor bijvoorbeeld ontspanning tot een heel dorp met winkels, scholen, ziekenhuizen, parken en bedrijfsterreinen. Gated community's worden vrijwel altijd gebouwd buiten bestaande steden.

Gated community's zijn ontstaan in de Verenigde Staten en bevinden zich in veel landen waar de kloof tussen arm en rijk groot is, zoals Mexico, Brazilië, China en Zuid-Afrika, maar ook in stedelijke gebieden waar de criminaliteit hoog is.

Typen gated community's[bewerken]

  • Prestige communities zijn luxe woonwijken voor de zeer welgestelden die graag tussen andere welgestelden willen wonen om hun rijkdom en status te kunnen etaleren zonder angst voor diefstal of beroving.
  • Lifestyle communities zijn woonwijken voor mensen uit een bepaalde sociale klasse die in dezelfde levensfase verkeren en gelijke wensen op het gebied van levensstijl hebben. Voorbeelden zijn golf-communities en gepensioneerden-communities met een op hun wensen toegesneden infrastructuur.
  • Security zone communities of safety zone communities zijn woonwijken voor mensen die reële of vermeende criminele dreigingen buiten willen sluiten.
  • Purpose designed communities zijn wijken die specifiek zijn ontworpen voor buitenlandse werknemers, zoals wijken in Arabische landen voor westerse olieindustriemedewerkers of wijken voor medewerkers van militaire bases in gastlanden.

Kenmerken[bewerken]

  • Bedoeld voor de hogere sociale klassen. Naarmate de kloof tussen arm en rijk in een land groter is en de criminaliteit toeneemt, neemt de veiligheid van de bovenlaag van de bevolking af. Hierdoor ontstaat bij de hogere sociale klassen meer behoefte aan extra bewaking van bezittingen en beveiliging van de woon- en leefomgeving.
  • Beveiliging en bewaking. Alle typen gated community's hebben als doel hun bewoners en hun bezittingen te beveiligen tegen de omgeving. Naast controle op de toegang is een gated community vaak beveiligd met beveiligingscamera's, alarmsystemen, beveiligingspersoneel en omheiningen zoals hekwerken en muren waardoor de gated community's soms echte forten zijn.
  • Eigen interne organisatie. Net zoals appartementbewoners moeten voldoen aan de regels van een Vereniging van Eigenaren, gelden voor de gated community's ook regels. Omdat de hele wijk privéterrein is, inclusief de infrastructuur en gemeenschappelijke voorzieningen, betekent dit dat de lokale overheid in deze wijken beperkt wordt in de uitoefening van haar maatschappelijke taken. Wegonderhoud en vuilnis ophalen worden door de gated community's in eigen beheer uitgevoerd. Bij grotere community's die beschikken over bijvoorbeeld eigen scholen of ziekenhuizen is ook het onderwijs en de gezondheidszorg in eigen beheer. De regels die worden opgesteld door de community's kunnen heel vergaand zijn, variërend van regels voor tuininrichting en -onderhoud tot een verbod op kinderen in de wijk. Indien een persoon in de gated community wil wonen zal hij deze regels moeten naleven, anders kunnen sancties worden opgelegd of kan zelfs tot uitzetting worden overgegaan.
  • Segregatie van sociale klassen. Naarmate de gated community groter en zelfvoorzienender is, neemt de interactie van de communitybewoners met de omgeving af.

Tegenstanders[bewerken]

Het zich in meer of mindere mate onttrekken aan de rest van de maatschappij wordt door critici als nadeel gezien. Het sociaal kapitaal van de gehele samenleving zou door dergelijke enclaves kleiner worden.[1] Tegenstanders hekelen ook het argument dat beperking van de toegang zou leiden tot grotere veiligheid. Ze stellen dat slechts een klein deel van de voorbijgangers crimineel is en dat naarmate er meer mensen in een wijk zijn, hun aanwezigheid criminelen meer afschrikt en deze mensen eerder hulp kunnen bieden bij incidenten.[2] Verder blijkt uit sommige onderzoeken dat de gated community's slechts een schijnveiligheid bieden omdat de criminaliteitscijfers niet lager zijn dan in niet afgesloten wijken.[3]

Nederland[bewerken]

In Nederland bevinden zich tot nu toe geen gated community's. In Nederland wordt meestal door de uiterlijke structuur van woonwijken en de zich daarin bevindende complexen gepoogd een scheiding met de omringende bebouwing te benadrukken om het voor buitenstaanders minder aanlokkelijk te maken om er te komen en de inwoners het idee te geven in een defensible space te wonen.

Nieuwe woonwijken die in vestingvorm zijn gebouwd met slechts enkele toegangen, zoals de Vinex-locaties Brandevoort in Helmond en Haverleij ten noordwesten van 's-Hertogenbosch, vormen vaak een veilige woonomgeving en doen daarom enigszins denken aan gated community's.

Appartementengebouwen met afgesloten centrale ingangen of terreinen met villa's met een gezamenlijke ingang, zoals Résidence Klein Osdorp in Amsterdam en de in ontwikkeling zijnde Park Bloeyendael in De Bilt (dat na het failliet van oprichter Frits Hessing onzeker is geworden) en Ringvaartstaete bij Nieuwerkerk aan den IJssel, hebben veel kenmerken van gated community's maar zijn te klein om van een community (gemeenschap) te kunnen spreken. Zo bestaat Park Bloeyendaal uit 66 woningen en 34 appartementen maar heeft het geen winkels, parken of andere voorzieningen van een woonwijk. Dat geldt ook voor de diverse woningcomplexen in de Haverleij. Zo bestaat Kasteel Leliënhuyze uit 67 woningen die gezamenlijk zijn omgeven door een slotgracht. Het collectieve binnenterrein is eigendom van de Vereniging van Eigenaren en is alleen toegankelijk door een poort. Voor de poort bevindt zich een slagboom. De slagboom kan vanuit elk huis worden bediend, maar mag op een eis van de gemeente alleen tussen zonsondergang en zonsopgang worden gesloten. Voor voetgangers en fietsers blijft het binnenterrein ook dan toegankelijk. Daarmee is Leliënhuyze overigens minder afgesloten dan veel andere wooncomplexen en appartemententorens met gezamenlijke binnentuinen en parkeergelegenheid.

Terreinen met vakantiewoningen mogen niet permanent worden bewoond en zijn niet bedoeld voor de hogere sociale klasse, maar hebben vaak wel andere kenmerken van gated community's.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]


Bronnen, noten en/of referenties
  1. "Low, S (2001) The Edge and the Center: Gated Communities and the Discourse of Urban Fear, American Anthropologist, March, Vol. 103, No. 1, pp. 45-58 Posted online on December 10, 2004." www.anthrosource.net
  2. Can Streets Be Made Safe? - Hillier, Bill; Bartlett School of Graduate Studies, University College London
  3. Blakely, E.J., and M.G. Snyder (1998), "Separate places: Crime and security in gated communities." in: M. Felson and R.B. Peiser (eds.), Reducing crime through real estate development and management, pp. 53-70. Washington, D.C.: Urban Land Institute.