Gebint

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
doorsnede kap,
geel-oranje = gebint,
rood-rose = toevoeging: spanten, gordingen, dak en buitenmuren
dwarsgebinten gekoppeld
gebint typen

Een gebint, of gebinte is een portaalvormige houten draagconstructie in een boerderij, die bestaat uit twee of meer stijlen of staanders die met elkaar verbonden zijn door één of twee horizontale gebintbalken. De diverse gebinten zijn op hun beurt met elkaar verbonden door de gebintplaten die haaks op de gebinten lopen. Alle hoeken van de constructie worden geschoord door korbelen of schoren. De kolommen van het gebint zijn vaak op gemetselde poeren gefundeerd. Op de gebinten staan de spanten met de gordingen die het dak dragen. De spanten met schoren ed kunnen veel vormen aannemen en verschillen per boerderij of ander gebouw met een gebint als draagconstuctie.
Er zijn twee typen gebinten, nl het langsgebint en het dwarsgebint. Bijna alle Nederlandse boerderijen zijn met een dwarsgebint gebouwd, dat haaks op de lengterichting van de boerderij staat.

Type dwarsgebinten[bewerken]

Ankerbalkgebint[bewerken]

Dit gebint bestaat uit de twee gebruikelijke staanders, verbonden door de horizontale ankerbalk. De gebintbalk steekt met een pen door de staander en is daarachter verankerd met een of twee houten pennen of wiggen. Dit type gebint komt overal in Nederland voor, behalve in grote delen van Friesland, Groningen en Noord-Holland. De herkomst van het ankerbalkgebint is niet duidelijk, in het oosten van Nederland zijn er aanwijzingen dat dit type gebint is ontstaan uit de langsgebinten. Het dwarsgebint geeft meer opslagruimte. De vraag is of elders in Nederland de langsgebinten ook de voorgangers waren van de dwarsgebinten.

Dekbalkgebint[bewerken]

Bij dit type gebint ligt de gebintbalk op de stijlen en is met een pen-en-gatverbinding met elkaar verbonden. Dit gebint komt voor in Groningen, Friesland, Drenthe, kop van Overijssel, Zeeland, Noord- en Zuid-Holland.

Tussenbalkgebint[bewerken]

Dit type gebint lijkt op het ankerbalkgebint, maar de wiggen aan de achterkant ontbreken. De gebintbalk is met een pen en gat verbinding aan de stijlen bevestigd en geborgd met twee houten pennen. Komt voor in het grootste gedeelte van Zuid-Holland en Noord-Holland tot aan het IJ.

Kopbalkgebint[bewerken]

Hier ligt de gebintbalk op de stijlen, de stijlen zijn voorzien van een sleuf waarin de balk rust, terwijl de kop van de balk voorbij de stijlen schiet en zo een en ander op zijn plaats houdt. Een smaller deel van de stijl steekt als soort pin in de balk. Dergelijk type gebint is ook in Friesland terug te vinden. Dit type gebint is te vinden in oostelijke delen van Twente, de Achterhoek en Midden- en Zuid-Limburg.

Vervaardiging[bewerken]

Het gebint werd meestal op de werkplaats van de timmerman gemaakt, zodat het gebint in losse onderdelen kon worden vervoerd naar de bouwplaats. Met behulp van merktekens in het hout werd daar het gebint weer in elkaar gezet en opgericht. Dit zware werk eiste veel mankracht, daarom hielpen veel inwoners van het dorp daarbij mee.

Bronnen, noten en/of referenties
  • Stichting Historisch Boerderij-Onderzoek div auteurs, het Boerderijen boek, Uitgeverij Waanders b.v., Zwolle, 2003, ISBN 90 400 8808X, NUR 648, 694