Geboorteakte

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
19e-eeuwse Duitse geboorteakte
Geboorteakte van Antoon Jozef Witteryck.

Een geboorteakte is een akte die wordt opgemaakt door een ambtenaar van de burgerlijke stand naar aanleiding van de aangifte van de geboorte van een kind. De geboorteakte wordt ook wel het geboortebewijs genoemd.

Nederland[bewerken]

Geschiedenis[bewerken]

In het verleden kwam het weleens voor dat geboorteaktes bij een ambassade werden opgesteld, en ook in het archief van de betreffende ambassade werden opgeslagen. Om verschillende redenen kon het voorkomen dat zo'n ambassade werd opgeheven. Geboorteaktes uit dergelijke ambassades (bijvoorbeeld uit Bagdad) zijn opgeslagen bij het Ministerie van Buitenlandse Zaken in Almelo. Dit geldt uiteraard voor Nederlanders. Voor mensen met een andere nationaliteit ligt dat anders. In de loop der jaren zijn geboorteakten op een steeds andere manier gemaakt en opgeslagen. Vroeger toen er minder mensen konden lezen en schrijven werd de naam fonetisch bewaard en vaak wisselend gespeld. Oudere geboorteakten zijn handgeschreven op papier en zijn vaak raadpleegbaar via microfiche.

Aangifte[bewerken]

Binnen drie werkdagen (Europees Nederland) of vijf werkdagen (Caribisch Nederland) na de dag van de bevalling moet aangifte gedaan worden van de geboorte bij de burgerlijke stand van de gemeente of openbaar lichaam waar het kind geboren is. Degene die aangifte doet is verplicht zich te identificeren. De ambtenaar van de burgerlijke stand kan om een schriftelijke verklaring vragen van de arts of verloskundige, die bij de geboorte van het kind aanwezig was. Het doen van een foutieve aangifte is strafbaar. Omdat de vader verplicht is tot aangifte, doet hij meestal aangifte van de geboorte, maar ook anderen zijn daartoe bevoegd of verplicht.

Aangifte van een Nederlands kind van Nederlandse ouders in het Buitenland[bewerken]

Als een Nederlands kind van Nederlandse ouders in het buitenland wordt geboren moet een geboorteakte worden opgesteld door de plaatselijke autoriteiten. Voorafgaande aan gebruik in Nederland dient die akte soms eerst gelegaliseerd te worden door de lokale Nederlandse vertegenwoordiging.

Namen[bewerken]

Uit de geboorteakte blijken zowel de voornamen als de geslachtsnaam van het kind. Een eventuele wijziging van de voornamen kan alleen geschieden door de rechtbank of het gerecht in eerste aanleg en een eventuele wijziging van de geslachtsnaam kan alleen geschieden door de koning en wordt op de geboorteakte vermeld als een latere vermelding.

Zie ook: Nederlands namenrecht

Gebruik[bewerken]

De geboorteakte wordt bewaard in de registers van de burgerlijke stand van de gemeente waarin iemand geboren is. Bij diverse officiële gelegenheden wordt om deze akte gevraagd. De geboorteakte is bijvoorbeeld nodig wanneer iemand wil trouwen.

Kopie aanvragen[bewerken]

Een geboorteakte kan in Nederland en België tegenwoordig aangevraagd worden in de geboorteplaats. Tegenwoordig kan dat ook vaak via internet aangevraagd worden waarbij dan een DigiD nodig is. Niet iedereen kan een geboorteakte aanvragen. Dit heeft met privacy te maken. Er zijn kosten aan verbonden. Het aanvragen van een geboorteakte vanuit het buitenland is vaak niet mogelijk.

Gegevens[bewerken]

Op een geboorteakte worden vermeld:

Behalve de in te vullen variabele gegevens staat er ook enige vaste tekst. Oudere geboorteakten zijn soms nog in het Frans opgesteld.

Ontbreken van een geboorteakte[bewerken]

Geïmmigreerde Nederlanders kunnen soms geen geboorteakte overleggen bij de inschrijving in de Gemeentelijke basisadministratie van persoonsgegevens. Ze krijgen dan een fictieve geboortedatum: 00-00-0000.[bron?] In hun paspoort wordt dat aangegeven met XX-XX-XXXX. In Nederland waren eind 2010 meer dan 77.000 mensen die zonder (volledige) geboortedatum in de GBA staan ingeschreven. [1] Deze personen zullen doorgaans ook geen (volledige) geboortedatum in hun officiële documenten hebben, maar in plaats daarvan die kruisjes.

België[bewerken]

In België moet van een geboorte binnen de vijftien kalenderdagen aangifte gedaan worden op de burgerlijke stand van de gemeente waar het kind geboren is. Als de vijftiende dag in het weekend valt, mag de aangifte gebeuren op de maandag aansluitend op het weekend. Voor gehuwde ouders mogen beide ouders of de moeder of de vader afzonderlijk aangifte doen. In al deze gevallen moet er op het gemeentehuis het trouwboekje van de ouders, de identiteitskaarten van beide ouders en het medisch attest van de geboorte voorgelegd worden. Voor ongehuwde ouders moet de moeder, eventueel vergezeld van de vader aangifte doen. Bij de aangifte kan de vader het kind erkennen. Het kind kan ook drie maand voor de geboorte erkend worden door de ongehuwde vader, dan kan hij zonder de moeder aangifte doen wanneer het kind geboren is. De keuze van de voornaam is vrij, al mag de ambtenaar van de burgerlijke stand een naam weigeren, maar dat gebeurt zelden. Er is een verplichting om de familienaam van de vader te gebruiken als er een wettelijke vader gekend is, als er geen wettelijke vader bekend is krijgt het kind de familienaam van de moeder.[2]

Stamboomonderzoek[bewerken]

Bij stamboomonderzoek is een geboorteakte een heel mooi document omdat hierop vaak de ouders vermeld zijn, met hun leeftijd, beroep en geboorteplaats. Het is moeilijk om van nog in leven zijnde mensen, zelfs van ouders, een geboortebewijs aan te vragen. Als mensen dood zijn is het makkelijker. In de Nederlandse archieven is het vrij eenvoudig om terug te gaan tot 1800. Napoleon heeft de registratie van geboorten toen verplicht gesteld. Van de perioden daarvoor zijn soms nog wel kerkelijke archieven aanwezig. Voor de kleinere plaatsen liggen die in een provinciaal archief. De grotere plaatsen hebben vaak nog een eigen archief. In toenemende mate worden deze gegevens via internet beschikbaar gesteld zodat je via internet een groot gedeelte van je eigen en andermans stamboom kan achterhalen.

Bronnen[bewerken]

  1. Antwoord op kamervragen van het lid Van Bommel (SP) van de 2e kamer. Ingezonden 15 november 2010. 2010Z16727
  2. kindengezin.be - Kind en gezin - Geboorteaangifte. Bezocht 23-04-2010