Geesje Kwak
.jpg)
.jpg)
Geesje Kwak (Zaandam, 17 april 1877 − Zuid-Afrika, 1899) was een model van de kunstschilder en fotograaf George Breitner. Zij is bekend geworden door de serie van zeven schilderijen (en bijbehorende fotostudies) die Breitner in 1893 en 1894 van haar gemaakt heeft als het meisje in een rode of witte kimono dat in een oosters interieur op een bank ligt of voor de spiegel staat.[1]
Levensloop [bewerken]
Geesje Kwak werd geboren op de Westzijde 534bis te Zaandam.[2] Ze werd hoedenverkoopster en verhuisde in het voorjaar van 1893 op zestienjarige leeftijd met haar oudere zus Anna naar Amsterdam.[3] De beide zusters raakten daar in contact met de kunstschilder Breitner. Deze was juist hersteld van een ooginfectie en had een atelier betrokken aan de Lauriergracht 8. Breitner had in 1892 in Den Haag een tentoonstelling van Japanse prentkunst bezocht en had vervolgens diverse Japanse kimono's en een paar kamerschermen aangeschaft. In deze entourage liet hij de zusters in 1893 poseren.
Geesje werd al snel zijn belangrijkste model. Ze liep rond in het atelier en Breitner maakte foto's en schetsen van haar. Zo ontstond de serie schilderijen van Geesje in kimono, waarvan Meisje in rode kimono het bekendste is.[4][5]
Erg lang heeft Geesje niet voor Breitner geposeerd. In 1895 emigreerde zij met haar jongere zus Niesje naar Zuid-Afrika.[6] Daar overleed zij in 1899 aan tuberculose.[7] Zij werd slechts 22 jaar oud.
Geesje kreeg voor haar werk betaald en de verhouding tussen haar en Breitner schijnt strikt zakelijk te zijn geweest. Breitner hield in een bewaard gebleven aantekenboekje nauwgezet bij, wanneer en hoe lang zij voor hem geposeerd had en welk bedrag hij haar daarvoor had gegeven.[8]
Waardering [bewerken]
In het oeuvre van Breitner nemen de schilderijen van Geesje in kimono een geïsoleerde positie in. Aanvankelijk reageerde de kunstkritiek dan ook nogal afwijzend. Sommige critici beoordeelden de schilderijen als aanstootgevend, omdat in hun ogen de afgebeelde "vrouwmenschen van verdacht uiterlijk en ongegeneerd van houding" waren.[9]
Tegenwoordig wordt Meisje in rode kimono beschouwd als een hoogtepunt in het Nederlandse japonisme.[10] Op 28 oktober 2003 werd het geveild bij Christie's.[11] De Maastrichtse kunsthandelaar Robert Noortman kocht het voor 582.450 euro.[12] Zeven jaar later op 8 november 2010 werd er nog een kimonomeisje geveild bij het veilinghuis Amsterdam Auctioneers Glerum. Dit 'lang verloren gewaande' schilderij, Meisje in rode kimono voor spiegel, is voor 360.000 euro verkocht aan een Nederlandse particuliere verzamelaar.[13]
Terzijde [bewerken]
De componist en dichter Micha Hamel heeft in 2012 voor het Holland Festival het zeventig minuten durende muziekstuk De rode kimono gecomponeerd. Het is een door de steampunk geïnspireerde fantasie over Geesje Kwak en het schilderij van Breitner dat in het Stedelijk Museum hangt. Het stuk zal op 18 en 19 juni 2012 in het Muziekgebouw aan 't IJ worden uitgevoerd door het Hexagon Ensemble. In de uitzending van De Wereld Draait Door van 25 april 2012 was Micha Hamel te gast en werden drie fragmenten uit De rode kimono ten gehore gebracht.[14]
Bronnen, noten en/of referenties
|
